Tzitzak

Tzitzak, Hazarların kağanının kızıydı. 732’de Bizans imparatoru III. Leon’un oğlu ve veliahdı Konstantinos’la evlendi.^[1] Theophanes, 731/2 yılı için imparator Leon’un oğlu Konstantinos’u Chagan’ın kızıyla nişanladığını bildirir.^[2] İmparatorun onu Hıristiyan yaptığını ve ona Irene adını verdiğini yazar.^[2] Adı Čiček diye verilir, bu Türkçede “çiçek” demektir.^[1] Bu ad, tzitzakion denen giysinin Hazar imparatoriçesi tarafından getirildiğini söyleyen bir Bizans notundan çıkarılmış bir varsayımdır.^[3]

Nikephoros nişanı ad vermeden anlatır. İmparator Chazar halkının başına bir elçilik gönderdi, onun kızını getirtti ve oğlu Konstantinos’la nişanladı.^[4] Metin üzerine yazılmış yorum bu kadını, Konstantinos’un ilk karısı olan Chazar Eirene diye belirler.^[5] Modern anlatımlar evliliği 732’ye tarihler.^[6] Bir başka anlatım 732/3 verir.^[7]

Bu türden evlilikler dışarıdakilere nadiren tanınırdı. Bizans tarafında bir lütuf ya da zorunluluk işaretiydi.^[1] Hazarları ve Bizans’ı Göktürk çağından kalma bir iş birliği geleneği birleştiriyordu. Ayrıca halifelikte ortak bir düşmanları vardı.^[1]

Theophanes, Konstantinos’un Hazarya Chagan’ının kızından bir oğlu, Leon’un doğduğunu kaydeder.^[8] Leon, IV. Leon olarak imparator oldu. “Hazar” diye anılırdı ve saltanatı 775 ile 780 arasına tarihlenir.^[9] Bu türden daha eski bağ, 704 dolaylarına konan Teodora’nın II. Justinianos’la evliliğidir.^[10]

Notlar

^ a b c d Golden 1992, p. 238
^ a b Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 567
^ Scott 1997, p. 568
^ Nikephoros; Mango 1990, ch. 63
^ Mango 1990, commentary on ch. 70
^ Dunlop 1954, p. 176
^ Zuckerman 2020 (Turkish translation of a chapter of The World of the Khazars, Brill 2007), p. 194
^ Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 588–589
^ Dunlop 1954, p. 177
^ Dunlop 1954, p. 171

Kaynaklar

Nikephoros
Theophanes the Confessor (after Theophylact Simocatta)

Literatür

Cyril Mango (ed., trans.), Nikephoros, Patriarch of Constantinople: Short History (1990)
Cyril Mango, Roger Scott (trans.), The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History AD 284–813 (1997)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Douglas M. Dunlop, The History of the Jewish Khazars (1954)
Denis Sinor (ed.), The Cambridge History of Early Inner Asia (1990)
Constantine Zuckerman; Alper Geçer (trans.), Hazarlar ve Bizans—İlk Karşılaşma (The Khazars and Byzantium—The First Encounter) (2020 (Turkish translation of a chapter of The World of the Khazars, Brill 2007))