Fengshi wenjian ji, yani “Feng Bey’in duyduklarının ve gördüklerinin kaydı”, Tang memuru Feng Yan’ın notlarından oluşan bir derlemedir.[1] Bölümleri yazıyı ve kitapları, saray kurumlarını, âdetleri ve Tang’ın anıtlarını ele alır. Her konuya kısa bir bölüm düşer.[2]
Yazar
Feng Yan, 742 ile 756 arasındaki Tianbao döneminde İmparatorluk Akademisi’nde bulunduğunu söyler.[3] 766 ile 779 arasındaki Dali döneminde, memur olarak Xing vilayetinin ilçelerini gezdi.[4] Tang imparatorlarının şeref unvanları listesi, şimdiki imparator dediği Daizong’un halefiyle sona erer.[5] Bu yüzden Dezong’un hükümdarlığında, 779’dan sonra yazıyordu.
Çay bölümü
Altıncı bölüm çayla açılır.[1] Çay içme âdetini, Kaiyuan döneminde Tai Dağı’ndaki bir manastırdan kentlerin çay dükkânlarına kadar izler. Ardından âdeti Lu Yu’nun risalesinden saraya kadar izler.[1] Sonunda Uygurlara varır. Uygurlar saraya güzel atlar sürerek gelir, çayla dönerdi.[1] Xin Tang Shu, aynı çay hikâyesini Lu Yu’nun biyografisinde aynı sırayla anlatır. Uygurlara dair notu Feng Yan’ı izler.
Aynı bölüm, Dali döneminde bir cenazede yol kenarına kurulan sunuları anlatır.[1] Bunların arasında E Dükü Yuchi’nin bir Göktürk pehlivanıyla dövüştüğü oyma bir gösteri vardı. Figürler bir düzenekle canlıymış gibi hareket ediyordu.[1] Dük, erken Tang generali Yuchi Gong’dur.
Kaynak metni
吳主孫皓每宴羣臣，皆令盡醉。
韋昭飲酒不多，皓密使以茶茗自代。
晉時謝安詣陸納，納無所供辦，設茶果而已。
按，此古人亦飲茶耳，但不如今人溺之甚，窮日盡夜，殆成風俗。
始自中地，流於塞外。
往年回鶻入朝，大驅名馬市茶而歸，亦足怪焉。
Wu hükümdarı Sun Hao, ne zaman vezirlerine ziyafet verse hepsini sarhoş olana kadar içirirdi.
Wei Zhao fazla şarap içmezdi. Hao onun şarap yerine gizlice çay içmesini sağladı.
Jin döneminde Xie An, Lu Na'yı ziyaret ettiğinde Lu Na'nın ikram edecek bir şeyi yoktu ve yalnızca çay ile meyve sundu.
Şunu belirteyim ki eskiden de insanlar çay içerdi, ama bugünkü insanlar kadar ona düşkün değildiler. Bugün gün boyu ve gece boyu içiliyor ve neredeyse bir âdet olmuş durumda.
Orta topraklarda başladı ve sınırın ötesine akıp gitti.
Geçmiş yıllarda Uygurlar saraya geldi, çok sayıda ünlü at sürüp getirdi, çay satın alıp geri döndü. Bu da şaşılacak bir şeydir.
大曆中，太原節度辛雲京葬日，
諸道節度使使人脩祭，范陽祭盤最為高大。
刻木為尉遲鄂公與突厥鬭將之戲，
機關動作，不異於生。
Dali döneminde, Taiyuan valisi Xin Yunjing'in gömüldüğü gün,
çeşitli bölgelerin askerî valileri adamlar gönderip adak törenleri yaptırdı. Fanyang'ın adak kürsüsü hepsinin en yükseği ve en büyüğüydü.
Ahşap oyularak E Dükü Yuchi'nin bir Göktürk savaşçısıyla dövüştüğü bir oyun yapılmıştı.
Mekanizmaları figürleri canlılardan farksız hareket ettiriyordu.
Notlar
Bu kaynağa dayanan maddeler 2
Buraya bağlantı verenler1
- Yeme içme
- Tea among the Uyghurs
Bu maddeyi kaynak göster
Yavuz, Emre-E. “Fengshi Wenjian Ji.” Turkic Atlas, revised 28 October 2026. https://turkicatlas.org/sources/fengshi-wenjianji/
Son güncelleme: 28 Ekim 2026
