Ghulam

Ghulam, çocuk yaşta satın alınan, sarayda eğitilen ve silah kullanmak üzere yetiştirilen bir saray oğlanı ve köle askerdi. Türk kölelerini halifenin ordusunun çekirdeği yapan devşirme, Semerkant pazarlarında başladı. Yakubî, Ca’fer el-Huşşakî’nin anlatısını kaydeder. Müstakbel halife Mutasım, Me’mun döneminde onu her yıl Türk satın almak üzere Semerkant’a gönderdi. Mutasım halife olmadan önce yaklaşık üç bin saray oğlanı toplanmıştı.^[1] Mutasım bu Türk kölelerini, Me’mun’a hizmet etmiş Soğd soylularına tercih etti.^[2]

Köleler Çaç’tan ya da Fergana’dan satın alınırdı. Komşu Türk boylarından geliyorlardı. Bu boyların federasyonu sonradan Karahanlı devletini kuracaktı.^[3] Onların ticareti büyük olasılıkla Soğd tüccarlarının son faaliyetlerinden biriydi.^[4] Sebüktegin’in hayatı bu yolu gösterir. Çocukken çalındı, Çaç’ta satıldı ve Gazne’de hükümdar olmadan önce Nesef’te ghulam olarak yetiştirildi.^[1]