Basık

Basık, Hun önderiydi ve Kursich ile birlikte Medya’ya bir akın yönetti.^[1] Priscus bunu Attila’nın yanında, batılı elçi Romulus’tan duydu. Romulus, Attila’nın İran’a ulaşabileceğini göstermek istiyordu.^[1] Romulus’a göre Medler İskitlerden uzak değildi ve Hunlar yolu biliyordu.^[1]

Akın

Hunların ülkesinde kıtlık kol geziyordu ve Romalılar giriştikleri bir savaş yüzünden onlara karşı koymuyordu. O sırada kral İskitlerden gelen önderler Basık ile Kursich Medlere kadar yarıp geçti.^[1] Bir çöl ülkesini ve bir bataklığı geçtiklerini anlattılar, Romulus bu bataklığı Maeotis sandı. On beş gün sonra bazı dağları aşıp Medya’ya indiler.^[1]

Ülkeyi yağmalarken bir Pers ordusu üzerlerine geldi ve havayı oklarla doldurdu.^[1] Az ganimetle dağların üzerinden geri çekildiler, çünkü ganimetin çoğunu Medler geri almıştı. Takipten kurtulmak için eve başka bir yoldan, denizin yanında kayadan alev çıkan yerin yanından geçerek döndüler.^[1] Bu yol Bakü’nün petrol bölgesinin yakınından geçmiş olabilir.^[2] Basık ile Kursich sonra bir ittifak kurmak için çok sayıda adamla Roma’ya geldi.^[1]

Tarih

Priscus akının tarihini vermez. Romulus yalnızca bunun çok önce olduğunu söyler.^[1] Akın, 395’teki büyük Hun istilasına ait olabilir. O istilada Hunlar Kafkasya’yı aşarak İran’a ve Roma eyaletlerine girmişti.^[3]^[4] O zaman Romalıları uzak tutan savaş, o yıl Stilicho ile Rufinus arasındaki mücadele olur.^[5] Basık ile Kursich’in önderliğindeki grup Dicle ve Fırat boyunca Ktesiphon’a kadar indi. Persler grubu yakaladı ve grup Azerbaycan üzerinden, Hazar Kapıları’nı aşarak eve kaçtı.^[6] Roma ziyareti o zaman 404 ya da 407’ye düşmüş olabilir ve iki önderin yurdu Avrupa’da, Tuna kıyısındaydı.^[7] Daha geç bir tarih de önerilmiştir: 415 ile 420 dolayı ya da biraz daha sonrası.^[8] Üçüncüsü Roma savaşını 423 ile 425 yıllarına bağlar.^[7]

Ad Priscus’ta yalnızca bu pasajda geçer.^[9] Ad, küçük yüzbaşı anlamına gelen bir Türkçe küçültme olabilir. Adı Hunların Türkçe adları arasında sayar.^[10] Ya da ad, kedigil benzeri anlamına gelen bir Türkçe sözcükten türer.^[4] Kral İskitler sözü Herodotos’tan gelir. Priscus bu sözü hükümdar aile ve onun büyükleri için kullanır, bütün Hunlar için asla, denir.^[11]

Notlar

^ a b c d e f g h i Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 90
^ Thompson 1948, p. 31
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 51–52
^ a b Golden 1992, p. 90
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 54
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 52
^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 55
^ Thompson 1948, p. 30–31
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 382
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 405, 441
^ Thompson 1948, p. 10

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)