Taisan

Taisan, Theophylaktos Simokattes’in Taugast hükümdarına verdiği unvandır. Theophylaktos onu “tanrının oğlu” diye açıklar.^[1] Taugast, Çin’dir.^[2]

Pasaj

Theophylaktos, Taugast’tan Tarih’inin yedinci kitabında, doğu halkları üzerine bir ara bölümde söz eder.^[3] Ona göre bir iç savaş bitince Türklerin Chagan’ı işlerini refah içinde yürüttü. Taugast halkıyla bir anlaşma yaptı. Böylece her yandan gelen barış, onun egemenliğini sorgulatmayacaktı.^[3] Ardından Theophylaktos şöyle yazar: “Taugast’ın bölge komutanına Taisan denir, bu da Yunancada ‘tanrının oğlu’ anlamına gelir.”^[1] Hükümdar için kullanılan Yunanca sözcük κλιματάρχης, yani bir bölgenin komutanıdır. Unvan Ταϊσάν diye yazılır.^[4] Theophylaktos devamında, Taugast ülkesinin uyuşmazlıktan rahatsız olmadığını söyler. Çünkü başa kimin geçeceğini soy belirler.^[5]

Haberin yolu

Taugast hakkındaki bilgi büyük olasılıkla, kağanın imparator Maurikios’a zafer mektubunu getiren Göktürk elçiliğiyle Romalılara ulaştı.^[6] Taugast adı, Türk kaynaklarındaki Tabgaç’tır.^[2] Kül Tegin yazıtı Çinlilere tabgač der.^[7] Göktürk kağanları kendilerine ait göksel bir üslup da kullandı. Sui Shu’nun koruduğu, Sui imparatoruna yazılmış bir mektupta İşbara kendine Gök’ün oğlu, 天子, Gök’ten doğmuş dedi.^[8]

Notlar

^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 191–192
^ a b Golden 1992, p. 109
^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 191
^ Theophylact Simocatta; Bekker 1834, p. 286
^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 192
^ Whitby 1986, p. 191–192
^ Kül Tegin inscription
^ Sui Shu (Book of Sui), juan 84

Kaynaklar

Literatür

Michael Whitby, Mary Whitby (trans.), The History of Theophylact Simocatta (1986)
Immanuel Bekker (ed.), Theophylacti Simocattae Historiarum libri octo (1834)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)