Rouran çağıGöktürk çağıUygur çağıKırgız çağı
RouranBirinci GöktürkTangİkinci GöktürkUygurKırgızHunlarBatı GöktürkTürgişKarlukHazar
  • 400
  • 500
  • 600
  • 700
  • 800
  • 900

Theophylaktos Simokattes, imparator Maurikios’un 582’den 602’ye kadar süren hükümdarlığının tarihini sekiz kitapta yazdı.[1] Geç Antik Çağ’ın klasikleştirici tarihçilerinin sonuncusuydu. Menandros’un işini sürdürdü.[1] Herakleios’un hükümdarlığında, olaylardan bir kuşak sonra yazdı. Göktürkler için Tarih, Menandros’tan sonra ikinci Yunan tanığıdır ve Menandros’un aksine bütün hâlinde günümüze ulaşmıştır.

Yazar ve tarih

Theophylaktos Mısır’dan geliyordu ve muhtemelen 580’lerin sonuna doğru doğmuştu.[1] Retorik ve hukuk eğitimi aldı. 610’da İstanbul’daydı ve o yıl Herakleios’un öldürülen selefi için düzenlediği cenaze töreninde Maurikios’u anan bir konuşma yaptı.[2] Bizans âlimi Photios’un koruduğu Tarih başlığı ona eski bir prefektin rütbesini verir.[3] Simocatta lakabı, görünüşe göre “yassı burunlu kedi” demektir.[1]

Tarih, Phokas’ın 610’daki ölümünden sonra ve Patrik Sergios’un 638’deki ölümünden önce başlandı.[4] Eserin açıkça andığı en geç olay, II. Hüsrev’in 628’deki ölümüdür. Tarih muhtemelen 620’lerin sonuna doğru yazıldı.[4] Roma ile Pers arasında 602’de savaşın yeniden başlamasıyla yarıda kesilir ve hiç tamamlanmadı.[5]

Tarihin kaynakları

Theophylaktos anlattıklarına tanık olmadı ve yazılı kaynaklardan çalıştı.[6] Pers savaşı için başlıca kaynağı, Antiokheia patriğinin hizmetinde bir hukukçu olan ve 590’larda Pers’e bir elçilikte bulunmuş Epiphaneialı Yuhanna’nın tarihiydi. Yuhanna’nın eserinden yalnızca birkaç sayfa günümüze ulaşmıştır.[6] 589’daki Suania seferinden sonra doğu anlatısı genişler. Theophylaktos’un kelimesi kelimesine verdiği Behram Çubin ve II. Hüsrev mektupları muhtemelen Yuhanna’dan gelir.[7] Balkanlar için, Phokas döneminde general Priscus lehine yazılmış bir anlatıdan, bir İstanbul vakayinâmesinden ve Maurikios’un bir hagiografisinden yararlandı.[8]

Behram Çubin üzerine bir bölümde Theophylaktos bilgi kaynağını anar: kraliyet mektupları yazmakta deneyimli Babilli bir memur.[9] Yedinci kitaptaki Orta Asya anlatısı, belli bir uzaklıktan, bir Göktürk elçiliğinin diplomatik kaydına uzanır.[10]

Tarihte Göktürkler

Üçüncü kitap, Behram Çubin’in Suania seferinden önce, Perslerin Göktürkler üzerindeki bir zaferini bildirir ve Theophylaktos bu seferi Maurikios’un sekizinci yılına tarihler. Düşmana, “Perslerin Türk demeyi âdet edindiği”, kuzeydoğunun Hunları der ve zaferi IV. Hürmüz’e verir.[11] Onun anlatısında Göktürkler Pers ödemeleriyle zenginleşmişti ve daha fazlasını isteyerek antlaşmayı bozdu. Yenildiler, haraca bağlandılar ve altın yataklarından, masalarından ve tahtlarından edildiler.[12] Behram yalnızca Türk seferinde kendini göstermiş general olarak görünür.[12] Bu, Arap geleneğinin Taberi ve Mes’udi aracılığıyla anlattığı 588 ve 589 savaşının Yunanca anlatısıdır.[13] Sonraki bir bölüm, Behram’ın isyanını Türklere karşı kazandığı zaferlerle övünmesine bağlar.[14] Hürmüz 590’da tahttan indirilince, Göktürklerin haracını başarıları arasında saydı.[15] Pers soylusu Bindoes, bunu Pers ölümlerinin ve generallerin cesaretinin kazandığını söyledi.[16]

Theophylaktos Türk sözcüğünü gevşek kullanır. I. Hüsrev’in babası Kavad hakkında, onun “tarihin hemen hemen herkesçe Türk saydığı” Hun kabilelerine kaçtığını söyler. Bir sonraki cümlede onların kralını Eftalitlerin kralı olarak adlandırır.[17] II. Hüsrev 590’da Behram’dan kaçarken bazıları ona “Türk demeye alışık olduğumuz” doğulu İskitlere gitmesini önerdi.[18]

Beşinci kitap, 591’de Behram’ın ordusundan alınan tutsakları anlatır. Bunların bir kısmı “Türk ırkından”dı ve II. Hüsrev onları Maurikios’a gönderdi.[19] Alınlarında haç işareti vardı. Anneleri, doğulu İskitler arasında bir veba sırasında Hıristiyanların öğüdüyle bu işareti oraya dövme olarak yaptırmıştı.[20] Bazı araştırmacılar bu pasajdan, Nesturi Hıristiyanlığının Göktürkler arasında yayılmış olduğu sonucunu çıkarır. Bu çıkarım hiç de açık değildir.[21] Yedinci kitaptaki anlatıda Göktürkler hiç veba bilmediklerini öne sürer. Bu, haç hikâyesiyle pek bağdaşmaz.[22]

Orta Asya üzerine anlatı

Yedinci kitap, Balkan anlatısını doğu halkları üzerine bir anlatıyla keser.[23] Bu anlatı, “doğudaki Çagan”ın Maurikios’a gönderdiği mektupla açılır. Mektup şöyle hitap eder: “Romalıların kralına, yedi ırkın büyük efendisi ve dünyanın yedi kuşağının hâkimi Çagan’dan”.[23] Kağan Abdeli hükümdarını, yani Eftalitleri yenmiş, Stembischagan ile ittifak kurmuş ve Avarlar’ı köleleştirmişti.[23] Stembischagan, İstemi ile özdeşleştirilir.[24] Yenilen Avarların bir kısmı Taugast’a, bir kısmı Mucri’ye kaçtı.[25] Kağan sonra Til nehri üzerindeki Ogurlar’ı boyunduruk altına aldı ve Kolch hükümdarını öldürdü. Bu halktan üç yüz bin kişinin düştüğü söylenir.[26]

Anlatı, Avrupa’ya ulaşmış Avarlara geçer. Theophylaktos onlara, İskitler arasında en yetenekli olduğu söylenen bir halkın adını almış, Var ve Chunni soyundan sahte Avarlar der.[26] Kağanın zaferlerini Maurikios’la çağdaş sandı. Bu hata, gerçek ve sahte Avarlar arasında yaptığı ayrımı doğurdu.[27] Anlatı, hükümdarına “Tanrı’nın oğlu” anlamında Taisan denen Taugast’ın bir tasviriyle biter.[28] Taugast Çin’dir.[24]

İç savaş pasajı

Zaferlerden sonra mektup bir iç savaşı bildirir. Kağanın bir akrabası olan Turum adlı bir adam isyan etti ve büyük kuvvetler topladı. İsyancılar üstünlük kazanınca kağan üç büyük kağana, Sparzeugun’a, Kunaxolan’a ve Tuldich’e başvurdu.[29] Onların orduları isyancılarla Altın Dağ’dan dört yüz mil uzaktaki geniş ovalarda bir yer olan İkar’da karşılaştı. Turum düştü ve kağan ülkesine yeniden hâkim oldu.[30] Pasaj, Altın Dağ’ın âdet gereği en güçlü kağana bırakıldığını da ekler.[31]

Üç kağanın kimliği bilinmez. Sparzeugun için, bir soru işaretiyle, İşbara Yabgu önerilmiştir.[32] Artamonov ile Gumilev isyanı 598 dolaylarına tarihledi ve onu Ogur kabilelerinin Pannonia’daki Avarlara kaçışıyla ilişkilendirdi. Czeglédy ise 581 ve 582’ye tarihledi.[32] Üçüncü bir yoruma göre kağanın mektubu isyanın bastırılmasıyla, 582 dolaylarında biter ve Maurikios’un hükümdarlığının başında gönderilmiştir.[33] Pasajın tarihi böylece, izlenen yeniden kuruluma göre on yedi yıl kayar.[32]

Bizanslılar bu adları elçilerden duydu ve Yunan harfleriyle yazdı. Çinliler onları başka elçilerden duydu ve Çin karakterleriyle yazdı. İki dizi hiçbir zaman birbirine karşı denetlenmedi ve Göktürklerin kendileri bu dönemden bir kayıt bırakmadı.

Din pasajı

Göktürk ibadetinin tasviri, anlatının en çok alıntılanan kısmıdır. Theophylaktos Göktürklerin ateşi olağanüstü ölçüde onurlandırdığını, havaya ve suya saygı gösterdiğini ve yere ilahiler söylediğini anlatır. Yalnızca göğün ve yerin yaratıcısına tapar ve ona tanrı derler, ona at, sığır ve koyun kurban ederler. Rahipleri, gelecek olanı önceden bildirebildiği düşünülenlerdir.[31] Adı olmayan tanrı, bozkır halklarının gök tanrısı Tengri ile özdeşleştirilir.[22]

Bir etnografya olarak okunduğunda pasaj, yazıtların Tengri hakkında söylediğiyle, değer taşıyacak kadar yakından uyuşur. Bir Bizans metni olarak okunduğunda ise tanıdık bir yazın kalıbını da izler: tek yaratıcı tanrıya tapan barbar. Bu yüzden uyum, gözlemden çok kalıba bir şey borçlu olabilir.

Tanık olarak değeri

İki şey, bunu Menandros’tan sonra Göktürkler üzerine en yararlı Yunan metni yapar ve ikisi zıt yönlere çeker.

Eser bütün hâlinde ulaşmıştır. Menandros yalnızca onuncu yüzyıldan bir Bizans derlemesinin ondan yaptığı alıntılar aracılığıyla bilinir. Ondan okunan bu yüzden, üç yüzyıl sonra kendi amaçları için yapılmış bir seçmedir. Theophylaktos’un sekiz kitabı bir kitap olarak geldiği için, sessizlikleri alıntıcının değil, kendisinindir.

Menandros gibi bir tanık değildir. Menandros’un elçilik raporları vardı. Theophylaktos olaylardan bir kuşak sonra, Herakleios döneminde yazdı ve başkalarının malzemesinden çalıştı.[6] İkisinin örtüştüğü yerde daha önceki yazar daha ağır basar. 588 savaşında Theophylaktos, Pers geleneğinin Behram’a verdiği payı Hürmüz’e verir.[11] Bazı araştırmacılar bunu, Epiphaneialı Yuhanna’nın II. Hüsrev’in çevresindeki bilgi kaynaklarına bağlar.[34] Orta Asya anlatısındaki diplomatik bilgi, doğru tarihlendiğinde değerlidir. Avarların kökeni üzerine kendi tahminleri ise değildir.[27]

Sonraki Yunan yazarlar ona dayandı. Vakayinâmesini dokuzuncu yüzyılın başında yazan Theophanes, Pers savaşı ve Maurikios dönemi anlatısını Theophylaktos’tan aldı.[35] Göktürk savaşının anlatısında Theophanes, Pers zaferini Suania’ya yerleştirdi. Haç taşıyan tutsakların hikâyesini yeniden anlattı.[36]

Neşirler ve çeviriler

Yunanca metni Immanuel Bekker, Bizans tarihçilerinin Bonn külliyatı için, Pontanus’un Latince çevirisiyle birlikte yayımladı.[37] Standart neşir, 1972’de gözden geçirilmiş biçimiyle Carl de Boor’unkidir.[38] Michael Whitby ve Mary Whitby gözden geçirilmiş metni İngilizceye çevirdi.[39]

Kaynak metni

Theophylaktos Simokattes VII 7: Kağan'ın imparator Maurikios'a mektubu

θέρους ἐνεστῶτος κατὰ τοῦτον δὴ τὸν ἐνιαυτὸν ὁ πρὸς τῇ ἕῳ ὑπὸ τῶν Τούρκων Χαγᾶνος ὑμνούμενος πρέσβεις ἐξέπεμψε Μαυρικίῳ τῷ αὐτοκράτορι, ἐπιστολήν τε συντεταχὼς ἐπινίκια ἐνεχάραττεν ἐν αὐτῇ.

ἡ δὲ τῆς ἐπιστολῆς ἐπιγραφὴ εἶχεν ἐπὶ λέξεως οὕτως “τῷ βασιλεῖ τῶν Ῥωμαίων ὁ Χαγᾶνος ὁ μέγας δεσπότης ἑπτὰ γενῶν καὶ κύριος κλιμάτων τῆς οἰκουμένης ἑπτά.”

τῷ ὄντι γὰρ τὸν ἐθνάρχην τῶν Ἀβδέλων (φημὶ δὴ τῶν λεγομένων Ἐφθαλιτῶν) καταπολεμήσας οὗτος αὐτὸς ὁ Χαγᾶνος ἐνίκησε, τήν τε τοῦ ἔθνους ἀρχὴν περιεβάλετο.

ἐπὶ τῇ νίκῃ τοίνυν εἰς μέγα ἀρθείς, καὶ τὸν Στεμβισχάδαν σύμμαχον ποιησάμενος, τὸ τῶν Ἀβάρων ἔθνος κατεδουλώσατο.

Aynı yılın yazı gelince, doğuda Türkler tarafından övülen Kağan, imparator Maurikios'a elçiler gönderdi. Bir mektup hazırlamış ve içine zaferlerini yazmıştı.

Mektubun başlığı kelimesi kelimesine şöyleydi: “Romalıların kralına, yedi soyun büyük efendisi ve yeryüzünün yedi bölgesinin hâkimi olan Kağan'dan.”

Gerçekten de bu Kağan, Abdelilerin (yani Ephthalit denenlerin) ulus başkanını savaşta alt etmiş ve zafer kazanmış, o ulusun egemenliğini de üstlenmişti.

Bu zaferle büyük bir gurura kapılmış, Stembischadan'ı müttefik edinmiş ve Avarların ulusunu kölelik altına almıştı.

[40] Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.7.7–9, S. 188

Theophylaktos Simokattes VII 7: Taugast, Mukriler ve Ogurların boyun eğdirilmesi

ἡττηθέντων γοῦν τῶν Ἀβάρων (πρὸς γὰρ τὸν λόγον ἐπάνιμεν) οἱ μὲν πρὸς τοὺς κατέχοντας τὴν Ταυγάστ παραγίνονται.

πόλις ἐπιφανής, τῶν τε λεγομένων Τούρκων ἀπῴκισται χιλίοις πρὸς τοῖς πεντακοσίοις σημείοις· αὕτη ὅμορος καθέστηκε τοῖς Ἰνδοῖς.

οἱ δὲ περὶ τὴν Ταυγάστ αὐλιζόμενοι βάρβαροι ἔθνος ἀλκιμώτατον καὶ πολυανθρωπότατον, καὶ τοῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἔθνεσι διὰ τὸ μέγεθος ἀπαράλληλον.

ἕτεροι τῶν Ἀβάρων ἐπὶ τὴν ἧτταν πρὸς ταπεινοτέραν ἀποκλίναντες τύχην παραγίνονται πρὸς τοὺς λεγομένους Μουκρί.

τοῦτο δὲ τὸ ἔθνος πλησιέστατον πέφυκε τῶν Ταυγάστ, ἀλκὴ δὲ αὐτῷ πρὸς τὰς παρατάξεις πολλὴ διά τε τὰ ἐκ τῶν γυμνασίων ὁσημέραι μελετήματα διά τε τὴν περὶ τοὺς κινδύνους τῆς ψυχῆς ἐγκαρτέρησιν.

ἐπιβαίνει τοίνυν καὶ ἑτέρου ἐγχειρήσεως ὁ Χαγᾶνος, καὶ τοὺς Ὀγὼρ ἐχειρώσατο πάντας.

ἔθνος δὲ τοῦτο τῶν ἰσχυροτάτων καθίστηκεν διά τε τὴν πολυανδρίαν καὶ τὴν πρὸς τὸν πόλεμον ἔνοπλον ἄσκησιν.

Avarlar yenilince (çünkü anlatıya dönüyoruz) bir kısmı Taugast'a hâkim olanların yanına gitti.

Ünlü bir kenttir ve Türkler diye anılanlardan bin beş yüz mil uzakta yer alır. Hintlilerle komşudur.

Taugast çevresinde konaklayan barbarlar çok yiğit ve çok kalabalık bir ulustur ve büyüklüğü bakımından dünyadaki ulusların hiçbirine benzemez.

Avarların bir kısmı yenilgi üzerine daha düşük bir talihe yönelip Mukri denenlerin yanına gitti.

Bu ulus Taugast'a en yakın komşudur. Her gün yaptığı idmanlardan ve tehlikeler karşısındaki ruh dayanıklılığından ötürü savaşlarda büyük bir güce sahiptir.

Kağan bunun ardından bir girişime daha başladı ve bütün Ogurları boyun eğdirdi.

Bu ulus, kalabalık nüfusu ve savaş için silahlı eğitimi sayesinde en güçlülerdendir.

[41] Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.7.10–13, S. 189

Theophylaktos Simokattes VII 8: Ikar ve Altın Dağ

τούτων τῶν ἐπινικίων τὴν μήνυσιν διὰ τῶν πρέσβεων ὁ Χαγᾶνος πρὸς τὸν αὐτοκράτορα Μαυρίκιον ἐπεποίητο.

τὸ δὲ Ἰκὰρ τοῦ ὄρους τοῦ λεγομένου χρυσοῦ τετρακοσίοις σημείοις ἀπῴκισται.

τοῦτο δὴ τὸ ὄρος ἐπὶ τὰς ἀνατολὰς ἔχει τὴν ἵδρυσιν, χρυσοῦν δὲ παρὰ τῶν ἐγχωρίων κατονομάζεται τοῦτο μὲν διὰ τὴν δαψίλειαν τῶν ἐν αὐτῷ φυομένων καρπῶν, τοῦτο δὲ καὶ διὰ τὸ θρεμμάτων καὶ νωτοφόρων ζώων εἶναι κατάκομον.

νόμος δὲ Τούρκοις τῷ κρατεστέρῳ Χαγάνῳ τοῦ χρυσοῦ ὄρους παραχωρεῖν.

Kağan bu zaferlerin haberini elçileri aracılığıyla imparator Maurikios'a iletmişti.

Ikar, Altın Dağ denen dağdan dört yüz mil uzaktadır.

Bu dağ doğuya doğru yer alır ve yerliler ona altın der, bir yandan üzerinde yetişen meyvelerin bolluğundan, bir yandan da sürülerle yük hayvanlarının bol olmasından ötürü.

Türklerin töresi, Altın Dağ'ı daha güçlü olan Kağan'a bırakmaktır.

[42] Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.8.11–12, S. 190 f.

Theophylaktos Simokattes VII 8: Türkler, veba, depremler, ateş ve gökyüzü ile yerin yaratıcısı

δυσὶ δὲ μεγίστοις τισὶ τὸ Τούρκων ἔθνος μεγαλαυχεῖ· φασὶ γὰρ ἄνωθεν αὐτοὺς καὶ ἐξ ἀρχῆς μηδέποτε λοιμῶν ἐπιδημίαν θεάσασθαι, τῶν τε σεισμῶν σπάνιν εἶναι κατ᾽ ἐκείνην τὴν χώραν.

τὴν δὲ Βακὰθ ὑπὸ τῶν Οὐννογούρων πάλαι ποτὲ πολισθεῖσαν καταπεσεῖν τοῖς σεισμοῖς, τὴν δὲ Σογδαηνὴν καὶ λοιμῶν καὶ σεισμῶν ἔμπειρον πεφυκέναι.

τιμῶσι τοιγαροῦν οἱ Τοῦρκοι λίαν ἐκτόπως τὸ πῦρ, ἀέρα δὲ καὶ ὕδωρ γεραίρουσιν· ὑμνοῦσι τὴν γῆν.

προσκυνοῦσι δὲ μόνως καὶ θεὸν ὀνομάζουσι τὸν πεποιηκότα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν.

τούτῳ θύουσιν ἵππους καὶ βόας καὶ πρόβατα,

ἱερεῖς κεκτημένοι, οἳ καὶ τὴν τῶν μελλόντων αὐτοῖς δοκοῦσιν ἐκτίθεσθαι προαγόρευσιν.

Türkler iki büyük şeyle övünür. Eskiden beri ve başlangıçtan bu yana hiç veba salgını görmediklerini ve o ülkede depremlerin seyrek olduğunu söylerler.

Onogurların çok eskiden kurduğu Bakath'ın depremlerde yıkıldığı, Sogdiane'nin ise hem salgınları hem depremleri tanıdığı söylenir.

Bu yüzden Türkler ateşi olağanüstü ölçüde yüceltir, havayı ve suyu onurlandırır, yere ilahiler söyler.

Ama yalnızca gökyüzünü ve yeri yaratana tapar ve ona tanrı derler.

Ona atlar, sığırlar ve koyunlar kurban ederler,

ve rahipleri de vardır. Bunlar, kendilerine göre, geleceğe ilişkin önceden bildirimi de açıklar.

[43] Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.8.13–15, S. 191

Theophylaktos Simokattes VII 8: Turum'un isyanı ve Ikar'daki toplanma

οὕτω δὴ τῆς νίκης τῷ Χαγάνῳ μειδιώσης ἐπιφανῶς, συγκροτεῖται τοῖς Τούρκοις ἐμφύλιος πόλεμος.

ἀνήρ τις Τουρούμ ὀνομαζόμενος, πρὸς γένος καθεστὼς τῷ Χαγάνῳ, νεωτερίσας δυνάμεις μεγάλας συνήθροισεν.

ἐπεὶ δὲ κατὰ τὴν μάχην τὰ τοῦ τετυραννηκότος ἦν ἐγκρατέστερα, πρεσβεύεται ὁ Χαγᾶνος πρὸς ἑτέρους τρεῖς μεγάλους Χαγάνους· ταῦτα δὲ τούτοις ὀνόματα, Σπαρζευγοῦν καὶ Κουναξολὰ καὶ Τουλδίχ.

συναθροισθείσης τοίνυν τῆς ὅλης ἐκτάξεως εἰς τὸ Ἰκὰρ (χῶρος δὲ οὗτος πεδίοις ἐνειλημμένος μεγάλοις),

Zafer Kağan'a böyle parlak biçimde gülümserken Türkler arasında bir iç savaş patlak verdi.

Turum adında, soy bakımından Kağan'a bağlı bir adam ayaklanıp büyük güçler topladı.

Savaşta zorbanın tarafı daha güçlü olunca Kağan, öteki üç büyük Kağan'a elçi gönderdi. Bunların adları şunlardı: Sparzeugun, Kunaxolan ve Tuldich.

Bütün ordu düzeni Ikar'da toplandığında (burası büyük ovalarla çevrili bir yerdir),

[44] Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.8.8–10, S. 190

Notlar

  1. ^ a b c d Whitby 1986, xiii
  2. ^ Whitby 1986, xiii-xiv
  3. ^ Whitby 1986, xiv
  4. ^ a b Whitby 1986, xvi
  5. ^ Whitby 1986, xvi-xvii
  6. ^ a b c Whitby 1986, xxi
  7. ^ Whitby 1986, xxii
  8. ^ Whitby 1986, xxiv-xxv
  9. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 101
  10. ^ Whitby 1986, xxv,188
  11. ^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 80
  12. ^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 81
  13. ^ Golden 1992, p. 132
  14. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 102
  15. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 109
  16. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 110
  17. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 112
  18. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 116
  19. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 146
  20. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 146-147
  21. ^ Golden 1992, p. 150
  22. ^ a b Whitby 1986, p. 191
  23. ^ a b c Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 188
  24. ^ a b Golden 1992, p. 109
  25. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 189
  26. ^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 189-190
  27. ^ a b Whitby 1988, p. 317
  28. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 191-192
  29. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 190
  30. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 190-191
  31. ^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, p. 191
  32. ^ a b c Golden 1992, p. 133
  33. ^ Whitby 1986, p. 188-191
  34. ^ Whitby 1988, p. 238
  35. ^ Scott 1997, lxxxi
  36. ^ Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 385,389
  37. ^ Bekker 1834
  38. ^ Whitby 1986, p. 257
  39. ^ Whitby 1986, xxix
  40. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.7.7–9, S. 188
  41. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.7.10–13, S. 189
  42. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.8.11–12, S. 190 f.
  43. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.8.13–15, S. 191
  44. ^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, VII.8.8–10, S. 190

Kaynaklar

Literatür

  • Michael Whitby, Mary Whitby (trans.), The History of Theophylact Simocatta (1986)
  • Michael Whitby, The Emperor Maurice and His Historian (1988)
  • Immanuel Bekker (ed.), Theophylacti Simocattae Historiarum libri octo (1834)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
  • Cyril Mango, Roger Scott (trans.), The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History AD 284–813 (1997)

Bunu kullananlar

Theophanes the Confessor

Bu kaynağa dayanan maddeler 58

Animism · Army of the Steppe Empires · Avars · Bahram Chobin · Byzantium · Captives and the Unfree · Diplomacy of the Steppe Empires · Envoys and Embassies · Fire Worship · Flight of the Avars (557) · Flight of the Tarniach and Kotzager · Göktürk Expansion along the Silk Road · Göktürk Expansion into Europe · Göktürk prisoners with the cross (591) · Göktürk Weapons · Göktürk–Persian war, 588–589 · Herat · Hormizd IV · Horse Sacrifice · Ikar · Istemi · Iye · Khan (Khagan) · Kotzager · Kunaxolan · Kutrigurs · Maniakh's embassy to Constantinople, 568 · Menander Protector · Murder of Bahram Chobin · Ogurs · Omens and Divination · Onogurs · Post and Communication · Raw Materials and Trade among the Turkic Peoples · Revolt of Turum · Šāba · Sacred Mountains · Sacrifice and the year · Sasanian Persia · Sparzeugun · Taisan · Tardush · Tarniach · The embassy of Zemarchos, 569 · The Göktürk Civil War · The Göktürk–Byzantine alliance · The Göktürk–Rouran Wars · The khan's letter to Maurice · The origin of the Avars · Tuldich · Turkic Mythology · Turkic Tribes in Europe · Turum · Volga · Warfare of the Steppe Empires · Water Cult · Western Göktürk Khaganate · Zabender

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler37

Kişiler
Bahram Chobin · Hormizd IV · Istemi · Kunaxolan · Sparzeugun · Tuldich · Turum
Devletler
Western Göktürk Khaganate
Savaşlar
Göktürk Expansion along the Silk Road · Göktürk Expansion into Europe · Göktürk–Persian war, 588–589 · The Göktürk Civil War
Muharebeler ve olaylar
Flight of the Tarniach and Kotzager
Yerler
Ikar · Volga
Halklar
Avars · Kotzager · Kutrigurs · Ogurs · Onogurs · Tarniach · Turkic Tribes in Europe · Zabender
Kurumlar ve Unvanlar
Army of the Steppe Empires · Göktürk Weapons · Raw Materials and Trade among the Turkic Peoples · Taisan
Dinler
Fire Worship · Horse Sacrifice · Iye · Omens and Divination · Sacrifice and the year · Water Cult
Kaynaklar
al-Masʿūdī · John of Ephesus · Theophanes the Confessor
Tartışmalar
The origin of the Avars

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Theophylact Simocatta.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/sources/theophylact-simocatta/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026