İkar

İkar, Ἰκάρ, Theophylaktos Simokattes’in tarihinde bir Göktürk iç savaşının savaş alanıdır.^[1] Theophylaktos orayı geniş ovalarla çevrili bir yer diye anar. Altın denilen dağdan dört yüz mil uzağa koyar.^[2]

Savaş

Hikâye, “Türklerce doğuda Kağan diye anılan” hükümdarın İmparator Maurikios’a zaferlerini bildirdiği bir mektuptan gelir.^[3] Zaferlerden sonra Göktürkler iç savaşa düştü. Kağanın akrabalarından Turum adlı biri ayaklandı ve büyük güçler topladı.^[4] İsyancılar üstün gelince kağan, öteki üç büyük kağana, Sparzeugun’a, Kunaxolan’a ve Tuldich’e haber saldı.^[5]

Onların bütün ordusu İkar’da toplandı. İsyancılar da orada karşılarına dizildi.^[6] Turum düştü. Müttefikleri kaçmaya başladı. Büyük bir kırımdan sonra kağan kendi topraklarının yeniden efendisi oldu.^[6] Pasaj sonra Altın Dağ’a döner. Dağ doğudadır. Halkı ona meyveleri ve sürüleri yüzünden Altın der. Âdete göre dağ en güçlü kağana bırakılır.^[7]

Tarih ve yazar

Theophylaktos olayı 595 yılının anlatısında verir.^[8] Mektubun kendisi daha eskidir. Turum’un yenilgisi, Göktürklere ilişkin Çin tarihlerinin kanıtına dayanarak, Maurikios’un saltanatının başındaki 582 dolayına konabilir.^[9] Başka bir tarihlemeye göre ayaklanma 598’den önceki yıllara aittir ve Ogurların bir ayaklanmasıdır.^[10] Mektup 598’e tarihlenirse yazarı Tarduş’tur.^[11]

Yer

Theophylaktos İkar için, Altın Dağ’a olan uzaklığı dışında bir konum vermez.^[12] İkar, pasajda ancak kırılgan varsayımlarla yeri bulunabilecek yerler arasında sayılır.^[13] Orta Asya’daki Guma ırmağıyla da özdeşleştirilmiştir.^[14] Pasajdaki Altın Dağ, Roma elçilerinin İstemi ile buluştuğu Ektag dağı olarak okunmuştur. Bu, dağı Altay’a değil, Tekes vadisine yerleştirir.^[15]

Notlar

^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.8.8–10, p. 190
^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.8.10–11, pp. 190–191
^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.7.7, p. 188
^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.8.8, p. 190
^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.8.9, p. 190
^ a b Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.8.10, p. 190
^ Theophylact Simocatta; Whitby 1986, vii.8.11–12, p. 191
^ Whitby 1986, p. 188
^ Whitby 1986, p. 190–191
^ Golden 1992, p. 133
^ Chavannes 1903, p. 249
^ Theophylact Simocatta
^ Chavannes 1903, p. 251
^ Whitby 1986, p. 244
^ Chavannes 1903, p. 248

Kaynaklar

Theophylact Simocatta

Literatür

Michael Whitby, Mary Whitby (trans.), The History of Theophylact Simocatta (1986)
Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-Kiue (Turcs) occidentaux (1903)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)