Şamanizm

• Animizm Yerlerin, suların, dağların, ateşin, hayvanların ve ölülerin ruhları ya da sahipleri olduğu inancı için kullanılan modern ad. Şamanizmin ve onun aracılığıyla Tengriciliğin temel katmanıdır.
• At kurbanı Bozkır halklarında bir atın kurban olarak kesilmesi. Çin tarihleri onu göğe sunulan kurbanda, cenazelerde ve yeminlerde anar. Huş ağacı, kaz ve göklerde yolculuk içeren tam ayin ise ancak on dokuzuncu yüzyıl Altay'ından bilinir.
• İye Türk halklarında bir dağın, suyun, ocağın, evin ya da geçidin sahibi sayılan ruhlar. Sahip anlamına gelen idi sözü, Orhun taşlarında toprak ve su için geçer.
• Kam (Türk şamanı) Eski Türk ayin uzmanı. Çinli gözlemciler onu anlatır, bir Bizans elçiliği onu bir kez görmüştür, Göktürklerin kendileri için diktirdikleri yazıtlarda ise yoktur.
• Kutsal dağlar Göktürk, Uygur ve Kırgız kaynaklarının ayrı tuttuğu dağlar: kutsal Ötüken ormanı, yerin ruhu denen çıplak dağ ve yazıtlardaki kutsal başlar.
• Ülgen ve Kayra Han Altaylıların on dokuzuncu yüzyılda Radloff, Verbitskii ve Potanin tarafından kaydedilen gök tanrıları. Ülgen iyi yaratıcıdır, Kayra Han en yüksek göğün lütufkâr hanıdır. Kayıtlar, ikisinin tek tanrı mı, baba ile oğul mu, yoksa bir tanrı ile bir sıfat mı olduğu konusunda ayrılır.
• Su kültü Nehirlere, göllere ve pınarlara, sahibi olan güçler olarak duyulan saygı: Gök'ün yanındaki kutsal Yer-Su, Zhou Shu'daki kurban nehri ve Theophylaktos'un Göktürklere atfettiği suya saygı.
• Yada taşı Türk ve Moğol hava büyücülerinin yağmur, rüzgâr, kar ve dolu getirdiği söylenen taş. Kaşgarlı onun yaz kar yağdırıp bir yangını söndürdüğünü on birinci yüzyılda gördü, Altay misyonerleri ve Radloff on dokuzuncu yüzyılda yadacıyı kaydetti. Çin tarihleri hava yapan adamları verir, taşı anmaz.

← Bütün dinler