Doğu bozkırının halkı olan Wuhuanlar, içlerinden biri ölünce ağlardı. Gömme sırasında ölüyü şarkı ve dansla uğurlarlardı.[1] Cenazelerini iki anlatım aktarır. Biri, Pei Songzhi’nin Sanguozhi şerhinde andığı daha eski bir Wei tarihidir. Öteki, aynı anlatımı daha kısa veren Hou Han Shu’dur.[1] Gömme gecesini yalnızca Wei tarihi anlatır. Yas tutanlar, ölünün köpeği ve atı çevrelerinde dolaştırılırken şarkı söyler ve ağlar, iki adam da ruhuna yol göstermek için bir büyü okurdu.[2]

Ölüm ve gömme

Wuhuanlar savaşta ölümü onurlu sayardı.[1] Ölüyü bir tabuta koyarlardı.[1] Ölüm olunca ağlar, gömme sırasında ölüyü şarkı ve dansla uğurlardı.[2] Hou Han Shu ikisini yan yana koyar: ağlama ve feryat acısı vardı, ama gömme zamanı gelince şarkı ve dans vardı.[3]

Semirttikleri bir köpeği renkli bir iple götürürlerdi.[1] Ölünün bindiği atı, giysilerini ve eşyalarını, yaşarken taktığı süsleri alırlardı. Hepsini ardından göndermek için yakarlardı.[2] Ölü köpeğe emanet edilirdi. Köpek, ruhun Kızıl Dağ’a, 赤山, dönüşünde ona bekçilik edecekti.[1] İki metin de Kızıl Dağ’ı Liaodong’un birkaç bin li kuzeybatısına koyar.[1] İkisi de bunu Çinli okurlara kendi inançlarıyla açıklar: Çinlilerin ölülerinin ruhları Tai Dağı’na gittiği gibi Wuhuanların ruhları da Kızıl Dağ’a giderdi.[1]

Gömme gecesi

Wei tarihi gömme gününün ayinini verir.[2] Geceleyin ölünün akrabaları ve eski dostları toplanır ve daire hâlinde otururdu.[2] Köpek ve at sırayla her birinin önünden geçirilirdi. Şarkı söyleyenler ya da ağlayanlar hayvanlara et atardı.[2] İki adam bir büyü okurdu.[2] Büyü, ölünün ruhunu tehlikeli yerlerden geçirip doğrudan yoluna göndermek, hiçbir başıboş hayaletin onu durdurmaması ve ruhun Kızıl Dağ’a varması içindi.[2] Sonra köpek ve at öldürülür, giysiler ve eşyalarla birlikte yakılırdı.[2]

Metinlerin hiçbiri söylenen şarkının ya da okunan büyünün tek bir sözcüğünü vermez, şarkıcıları da adlandırmaz.[1] Şarkılar ölümde, gömmede, köpek ve atın çevresinde yapılan bir eylem olarak bilinir. Söz olarak bilinmezler.

Kurban

Ölünün eşyasının yakılması Wuhuanların kurban kesme biçimine uyar. Ruhlara ve tanrılara saygı gösterirlerdi.[1] Göğe ve yere, güneşe, aya ve yıldızlara, dağlara ve nehirlere, gücüyle ünlenmiş eski reislere kurban keserlerdi.[1] Kurbanın öküzleri ve koyunları ayin bitince yakılırdı.[1] Yemeden ya da içmeden önce daima bir adak sunarlardı.[2]

Siyenpiler

İki tarih de Siyenpilerin dilinin ve âdetlerinin Wuhuanlarınkiyle aynı olduğunu söyler.[4] İkisi de bir Siyenpi cenazesi anlatmaz.[4] Siyenpiler için evlenirken saç tıraşını ve nehir kıyısındaki bahar toplantısını verirler.[4] Köpek, şarkılar ve Kızıl Dağ yalnızca Wuhuanlar için kaydedilmiştir. Siyenpilere aktarılsalardı, bir anlatıma değil, ortak âdetlere dair genel bir söze dayanırlardı.

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j k l Sanguozhi, juan 30; Hou Han Shu, juan 90
  2. ^ a b c d e f g h i j Sanguozhi, juan 30
  3. ^ Hou Han Shu, juan 90
  4. ^ a b c Hou Han Shu, juan 90; Sanguozhi, juan 30

Kaynaklar

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler3

Halklar
Wuhuan
Gelenekler ve eğlenceler
Culture of the Turkic Peoples · The Xianbei Spring Assembly

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Wuhuan Funeral Songs.” Turkic Atlas, revised 7 November 2026. https://turkicatlas.org/customs/wuhuan-funeral-songs/

Son güncelleme: 7 Kasım 2026