Sui Shu, Göktürk göreneklerini anlatan bölümü iki hükümle kapatır.[1] Göktürkler silahla ölmeye değer verir, hastalıktan ölmekten utanırdı. Birçok konuda gelenekleri Asya Hunlarının gelenekleriydi.[1] Bei Shi bu sözleri tekrarlar.[2] Bir çeviride Göktürkler savaşta ölmekle öğünür, hastalıktan ölmeye yüzleri kızarırdı.[3]

Zhou Shu ile Sui Shu ayrıca Göktürklerin yaşlıları değersiz saydığını, hayatının en güçlü çağındaki erkeklere ise değer verdiğini söyler.[4] Hayatın en güçlü çağını anlatan zhuang sözcüğü, otuzla kırk arasındaki yaş olarak açıklanır.[5]

Mezar

Her iki hüküm de aynı bölümlerin mezar hakkında söylediğiyle uyum içindedir. Gömüden sonra ölünün hayatında öldürdüğü her adam için mezarın başına bir taş dikilirdi. Bazı mezarlarda bunlardan yüz ya da bin tane vardı.[4] Sui Shu, mezarın yanında bir ev yapıldığını ekler. Evin duvarlarına ölünün resmi ve girdiği savaşlar çizilirdi.[1] Mezarda bir hayat, içinde öldürülen adamlarla sayılırdı.

Çin kalıbı

Zhou Shu, yaşlılara değer vermemeleri bakımından Göktürkleri eski Asya Hunlarına benzetir.[6] Shiji Asya Hunları için, güçlülerin en yağlı yemeği, yaşlıların ise artanı yediğini söylemişti. Asya Hunlarının güçlüye değer verip yaşlıyı ve zayıfı küçümsediğini de eklemişti.[7] Aynı bölüm, Asya Hunlarının savaş aleyhlerine dönünce kaçmaktan utanmadığını söyler.[7]

Yaşlılarla ilgili cümle bu yüzden, Göktürklerden yüzyıllar önce yazılmış bir Çin kuzey halkları tasvirine aittir. Hastalıktan ölümle ilgili cümlenin orada karşılığı yoktur. Tongdian kendi anlatımını, Göktürklerin göreneklerinin eski Asya Hunlarınınkine benzediğini söyleyerek açar. Sonra neyin farklı olduğunu sayar. İki cümle de onun anlatımında geçmez.[8]

Çin tarihlerinin kaydettiği, Göktürk değerleri hakkında dışarıdan verilmiş bir hükümdür. Bu hüküm kısmen Asya Hunlarına dair eski sözlerden kurulmuştur.

Kutadgu Bilig’de

1069–1070’te Karahanlı sarayında yazılan Kutadgu Bilig, utancı, uvut’u, iyi askerin işareti yapar. Adam utançtan düşmanını bozguna uğratır. Utanmaz adam önce kaçar. Namuslu adam ölecekse savaşarak ölür.[9] Komutan ölüleri onurla taşıyacak ve çocuklarına hak ettiklerini verecektir.[10] Çinlilerin Göktürkler hakkındaki hükmü, yani savaşta ölümü onurlandırdıkları ve hastalıktan ölmekten utandıkları, benzer bir ülküyü anlatır. Kitap bir karşılaştırmadır, altıncı yüzyıl için tanık değildir.

Notlar

  1. ^ a b c Sui Shu (Book of Sui), juan 84
  2. ^ Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 99
  3. ^ Julien 1864, p. 353
  4. ^ a b Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50; Sui Shu (Book of Sui), juan 84
  5. ^ Julien 1864, p. 351
  6. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  7. ^ a b Shiji, juan 110
  8. ^ Tongdian, juan 197
  9. ^ Kutadgu Bilig; Dankoff 1983, couplets 2290–2293
  10. ^ Kutadgu Bilig; Dankoff 1983, couplet 2403

Kaynaklar

Literatür

  • Stanislas Julien, Documents historiques sur les Tou-kioue (Turcs) (1864)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler3

Kurumlar ve Unvanlar
Warfare of the Steppe Empires
Dinler
Ancestor Cult
Gelenekler ve eğlenceler
Wuhuan Funeral Songs

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Honour of Death in Battle.” Turkic Atlas, revised 7 November 2026. https://turkicatlas.org/institutions/honour-of-death-in-battle/

Son güncelleme: 7 Kasım 2026