546'da Aşinalar, Altay'da Rouranlara tabi bir demirci boyuydu. Otuz yıl sonra ülkeleri Hingan dağlarından İdil'e uzanıyordu ve elçileri Konstantinopolis'te kabul edilmişti. Yol bu yükselişi sekiz adımda izler: hizmet ettikleri imparatorluktan, bir Romalı elçiyi kağanlarının yanına getiren elçiliğe kadar.

Map of East Asia in 516: the Rouran under Chounu, his campaign west against the Gaoche, the Ashina in the Altai as subjects of the Rouran, the Northern Wei and the Liang in China, the Tuyuhun, the Tarim oasis states and the Hephthalites
516: Rouran kağanı Chounu batıya yürür, Gaocheleri yener, kralları Mi'etu'yu yakalayıp öldürür. Altay'daki Aşinalar Rouranlara tabidir. Modern harita, yol çizilmiştir, savaşın yeri kayıtlı değildir, bozkırdaki sınırlar yaklaşıktır.
© Emre-E Yavuz 2026

1/8

Rouran Kağanlığı

400–554

Göktürklerin hükmetmeden önce hizmet ettiği imparatorluk.

552'den önceki bir buçuk asır boyunca Rouranlar, doğuda Hingan sıradağlarından batıda Yedisu'ya kadar doğu bozkırına hükmetti. İlk hükümdarları Shelun, kağan unvanını aldı. Onlara bağlı halklar arasında Tieleler ve Altay'da küçük bir boy olan Aşinalar vardı. Göktürkler iktidara geldiklerinde bu imparatorluğu yıkmak yerine devraldılar.

  • Rouran Kağanlığı

Maddeyi oku →

Map of Asia around 542: the Rouran Khaganate across the eastern steppe, with the Ashina in the Altai and the Tiele from Dzungaria to the Caspian as its subjects, beside the Western and Eastern Wei, the Liang, the Tuyuhun, the Tarim Basin, the Hephthalites, the Nezak Huns, Sasanian Persia, the Eastern Roman Empire and Goguryeo
542 civarında, Bumin'in Aşinaların yabgusu olduğu yıl Asya: doğu bozkırını yöneten Rouranlara tabi Altay'daki Aşinalar ve Tieleler, yanlarında Batı ve Doğu Wei, Liang, Tuyuhun, Eftalitler, Sasani İmparatorluğu ve Doğu Roma İmparatorluğu. Modern harita, sınırlar yaklaşıktır.
© Emre-E Yavuz 2026

2/8

Aşina

439–969

Göktürk kağanlıklarının ardındaki aile.

546'dan önce Aşinalar, bugün Moğolistan, Çin, Kazakistan ve Rusya'nın buluştuğu dağlar olan Altay'da birkaç yüz haneden ibaretti. Rouranlar için demir işliyorlardı. Çin tarihleri onların kökenini birkaç biçimde anlatır. En bilinenine göre boy bir dişi kurttan türer. Aşina, onun on oğlunun en yeteneklisidir ve ötekilerin hükümdarı olur. Birinci Kağanlığın her kağanı bu aileden çıktı.

  • Aşina

Maddeyi oku →

3/8

Anagui

520–552

Anagui in a modern portrait.
Anagui, modern bir portrede.© Emre-E Yavuz 2026

Rouranların son kağanı ve bir savaşı başlatan söz.

Anagui, Rouran tahtını otuz yıl elinde tuttu. Ayaklandıklarında Tieleleri ezdi ve ordularını iki kez Çin'e sürdü. 546'da Aşinaların başı Bumin ondan evlenmek üzere bir kızını istedi. Anagui, Bumin'in kendi demirci kölesi olduğunu söyledi ve ağzını açmaya nasıl cüret ettiğini sordu. Altı yıl sonra Bumin'in ordusu başkentinin önünde durdu ve Çin kayıtlarına göre Anagui kendi canına kıydı.

  • Rouran Kağanlığı

Maddeyi oku →

Map of the Göktürk–Rouran war of 551 and 552: from the Altai the Ashina under Bumin strike a Rouran army in Dzungaria and drive east across the Gobi to Huaihuang, where Anagui kills himself; the Rouran rule the eastern steppe, the Tiele are their subjects in the west
551–552: Bumin yönetimindeki Göktürkler Rouranlara karşı ayaklanır. Ocak 552'de Cungarya'da bir Rouran ordusunu yenerler, ardından ana Rouran ordusunu Huaihuang'ın kuzeyinde ezerler ve Anagui kendini öldürür. Modern harita, güzergâhlar ve Cungarya'daki savaşın yeri çizilmiştir.
© Emre-E Yavuz 2026

4/8

Bumin Kağan

552

Bumin Khan in a modern portrait.
𐰉𐰆𐰢𐰣: 𐰴𐰍𐰣 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰃𐰠
Bumin Kağan, modern bir portrede.© Emre-E Yavuz 2026

Kurucu, reddedilen evlilikten yeni kağanlığa.

546'da Bumin yürüyüş halindeki Tielelerin önünü kesip onları yendi ve onlardan elli binden fazlası ona boyun eğdi. Anagui'nin hakaretinden sonra Çin'e yöneldi: 551'de Batı Wei ona gelin olarak Changle prensesini gönderdi. 552'de Rouranları ezdi ve İllig Kağan unvanını aldı. Birkaç ay içinde öldü ve kardeşi İstemi yeni ülkeyi batıya taşıdı.

  • Birinci Göktürk Kağanlığı
  • Aşina

Maddeyi oku →

Map of the First Göktürk Khaganate around 576: the Göktürk realm across the steppe from the Black Sea, the Utigurs and the Alans to the Khitan, with the court at Ötüken, the Tarim oasis states and the Hephthalite principalities as tributaries, the Kirghiz, Tiele, Shiwei and Mohe at its northern and eastern edges, and beside it the Eastern Roman Empire, Sasanian Persia, the Tuyuhun, the Northern Zhou, the Northern Qi, the Chen and Goguryeo, and between the steppe and China the wall of the Northern Qi and a hatched frontier zone
576 civarında, İstemi Kağan'ın öldüğü yıl Birinci Göktürk Kağanlığı: Karadeniz'den Kitanlara kadar uzanan devlet, haraç veren Tarım vaha devletleri ve Eftalit beylikleri, yanında Doğu Roma İmparatorluğu, Sasani İmparatorluğu, Kuzey Zhou, Kuzey Qi ve Chen. Bozkır ile Çin arasında Kuzey Qi suru (556) ve iki tarafa da ait olmayan bir sınır bölgesi yer alır. Modern harita, batı sınırı çıkarımdır ve sınırlar yaklaşıktır.
© Emre-E Yavuz 2026

5/8

Birinci Göktürk Kağanlığı

552–630

Türk adını taşıyan tarihteki ilk devlet.

Yeni kağanlık, Moğolistan'daki Ötüken'de bulunan merkezinden, Moğolistan'dan Karadeniz'e uzanan bozkırı tek bir hâkimiyet altında topladı. Biri doğu, biri batı olmak üzere iki kanatla yönetiliyordu ve her kanat bir Aşina'nın elindeydi. Bu düzen hızlı bir büyümeyi mümkün kıldı, ama rakip güç merkezleri de yarattı. 584'ten sonra bir iç savaş kanatları böldü ve doğu kağanlığı 630'da Tang'ın eline geçti.

  • Birinci Göktürk Kağanlığı

Maddeyi oku →

Map of Asia around 560: the Göktürk Khaganate from Manchuria to the Caspian, Istemi advancing through Chach to the battle of Bukhara, Khosrow I advancing from the south to Balkh, beside Sasanian Persia, the Northern Zhou, the Northern Qi and the Chen
560 dolaylarında İstemi Çaç üzerinden Soğd'a ilerler ve Buhara Savaşı'nda Eftalitleri yok eder, I. Hüsrev ise onların Ceyhun'un güneyindeki topraklarını Belh'e kadar alır. Ceyhun, Göktürkler ile İran arasındaki sınır olur. Modern harita, İstemi'nin güzergâhı çizilmiştir.
© Emre-E Yavuz 2026

6/8

İstemi

552–576

Istemi in a modern portrait.
𐰃𐰾𐱅𐰢𐰃: 𐰴𐰍𐰣 𐱅𐰇𐰼𐰜: 𐰃𐰠
İstemi, modern bir portrede.© Emre-E Yavuz 2026

Kağanlığı batıya taşıyan kardeş.

Bumin'in küçük kardeşi İstemi ülkenin batı yarısını devraldı ve yirmi üç yıl yönetti. 553'te bir ordu çıkarıp Altay'dan Göktürklerin yalnızca kulaktan duyduğu ülkelere yürüdü. İran ile birlikte Eftalitleri yıktı ve Soğdiyana'nın ticaret şehirlerini aldı. 576'da öldüğünde kağanlık Hingan dağlarından İdil'e uzanıyordu ve İran'la sınırı Ceyhun, yani bugünkü Amu Derya boyunca geçiyordu.

  • Aşina

Maddeyi oku →

7/8

Göktürklerin İpek Yolu Boyunca Yayılışı

553–629

İpeğin müttefikleri neden düşmana çevirdiği.

Bir zamanlar Eftalitlerin tebaası olan Soğdlular artık Göktürklere hizmet ediyordu ve tüccarları kağanlığın ham ipeğini batıda satmaya çıktı. İran'da kral Hüsrev ipeği satın aldı ve elçilerin gözü önünde yaktırdı. Ticaret yüzünden çıkan anlaşmazlık iki müttefiki düşman etti. Bunun üzerine Soğdlu Maniah, İran'ın çevresinden dolaşarak Konstantinopolis'e bir elçilik götürdü.

  • Bizans
  • Sasani İranı
  • Hephthalites

Maddeyi oku →

Map of the return of Zemarchos with the Göktürk embassy under Tagma Tarkhan, 569 to 571: from Talas north of the Aral Sea across the Emba, the Ural and the Volga, through the lands of the Alans and over the Caucasus to the Black Sea and Constantinople
569–571: Zemarkhos, Tagma Tarkan yönetimindeki bir Göktürk elçiliğiyle İstemi'nin yanından döner. Talas'tan Hazar'ın kuzeyindeki bozkırı aşar, Ogurların ve Alanların topraklarından ve Dareine yolundan Karadeniz'e ulaşır, 571'in sonunda Konstantinopolis'e varır. Modern harita, duraklar Menandros'unkilerdir, aralarındaki yol çizilmiştir.
© Emre-E Yavuz 2026

8/8

Zemarkhos elçiliği, 569

569–571

İstemi'nin huzurunda bir Romalı elçi.

İmparator II. Justinos, Maniah'ın elçiliğine kendi elçiliğiyle karşılık verdi. 569'da Kilikyalı Zemarkhos, Soğdlularla birlikte, Yunan anlatımının Altın Dağ dediği bir dağdaki İstemi'nin ordugâhına gitti. Ateşle arındırıldı ve bir çadırda kabul edildi. Orada İstemi iki tekerlekli altın bir tahtta oturuyordu. Yunan tarihçi Menandros yolculuğun anlatımını korudu.

Maddeyi oku →

Map of East Asia in 516: the Rouran under Chounu, his campaign west against the Gaoche, the Ashina in the Altai as subjects of the Rouran, the Northern Wei and the Liang in China, the Tuyuhun, the Tarim oasis states and the Hephthalites© Emre-E Yavuz 2026
516: Rouran kağanı Chounu batıya yürür, Gaocheleri yener, kralları Mi'etu'yu yakalayıp öldürür. Altay'daki Aşinalar Rouranlara tabidir. Modern harita, yol çizilmiştir, savaşın yeri kayıtlı değildir, bozkırdaki sınırlar yaklaşıktır.
Map of Asia around 542: the Rouran Khaganate across the eastern steppe, with the Ashina in the Altai and the Tiele from Dzungaria to the Caspian as its subjects, beside the Western and Eastern Wei, the Liang, the Tuyuhun, the Tarim Basin, the Hephthalites, the Nezak Huns, Sasanian Persia, the Eastern Roman Empire and Goguryeo© Emre-E Yavuz 2026
542 civarında, Bumin'in Aşinaların yabgusu olduğu yıl Asya: doğu bozkırını yöneten Rouranlara tabi Altay'daki Aşinalar ve Tieleler, yanlarında Batı ve Doğu Wei, Liang, Tuyuhun, Eftalitler, Sasani İmparatorluğu ve Doğu Roma İmparatorluğu. Modern harita, sınırlar yaklaşıktır.
Map of the Göktürk–Rouran war of 551 and 552: from the Altai the Ashina under Bumin strike a Rouran army in Dzungaria and drive east across the Gobi to Huaihuang, where Anagui kills himself; the Rouran rule the eastern steppe, the Tiele are their subjects in the west© Emre-E Yavuz 2026
551–552: Bumin yönetimindeki Göktürkler Rouranlara karşı ayaklanır. Ocak 552'de Cungarya'da bir Rouran ordusunu yenerler, ardından ana Rouran ordusunu Huaihuang'ın kuzeyinde ezerler ve Anagui kendini öldürür. Modern harita, güzergâhlar ve Cungarya'daki savaşın yeri çizilmiştir.
Map of the First Göktürk Khaganate around 576: the Göktürk realm across the steppe from the Black Sea, the Utigurs and the Alans to the Khitan, with the court at Ötüken, the Tarim oasis states and the Hephthalite principalities as tributaries, the Kirghiz, Tiele, Shiwei and Mohe at its northern and eastern edges, and beside it the Eastern Roman Empire, Sasanian Persia, the Tuyuhun, the Northern Zhou, the Northern Qi, the Chen and Goguryeo, and between the steppe and China the wall of the Northern Qi and a hatched frontier zone© Emre-E Yavuz 2026
576 civarında, İstemi Kağan'ın öldüğü yıl Birinci Göktürk Kağanlığı: Karadeniz'den Kitanlara kadar uzanan devlet, haraç veren Tarım vaha devletleri ve Eftalit beylikleri, yanında Doğu Roma İmparatorluğu, Sasani İmparatorluğu, Kuzey Zhou, Kuzey Qi ve Chen. Bozkır ile Çin arasında Kuzey Qi suru (556) ve iki tarafa da ait olmayan bir sınır bölgesi yer alır. Modern harita, batı sınırı çıkarımdır ve sınırlar yaklaşıktır.
Map of Asia around 560: the Göktürk Khaganate from Manchuria to the Caspian, Istemi advancing through Chach to the battle of Bukhara, Khosrow I advancing from the south to Balkh, beside Sasanian Persia, the Northern Zhou, the Northern Qi and the Chen© Emre-E Yavuz 2026
560 dolaylarında İstemi Çaç üzerinden Soğd'a ilerler ve Buhara Savaşı'nda Eftalitleri yok eder, I. Hüsrev ise onların Ceyhun'un güneyindeki topraklarını Belh'e kadar alır. Ceyhun, Göktürkler ile İran arasındaki sınır olur. Modern harita, İstemi'nin güzergâhı çizilmiştir.
Map of the return of Zemarchos with the Göktürk embassy under Tagma Tarkhan, 569 to 571: from Talas north of the Aral Sea across the Emba, the Ural and the Volga, through the lands of the Alans and over the Caucasus to the Black Sea and Constantinople© Emre-E Yavuz 2026
569–571: Zemarkhos, Tagma Tarkan yönetimindeki bir Göktürk elçiliğiyle İstemi'nin yanından döner. Talas'tan Hazar'ın kuzeyindeki bozkırı aşar, Ogurların ve Alanların topraklarından ve Dareine yolundan Karadeniz'e ulaşır, 571'in sonunda Konstantinopolis'e varır. Modern harita, duraklar Menandros'unkilerdir, aralarındaki yol çizilmiştir.

Başlangıç: Rouran Kağanlığı →