Hrisafios

Hrisafios, soyadı Tzumas, II. Theodosius’un çevresinde bir hadımdı. Saltanatın son yıllarında doğu hükümetinin en güçlü adamıydı. Priscus onu imparator üzerinde en büyük nüfuza sahip olan spatharius diye anar.^[1] Başmabeynci makamını elinde tuttu. Nüfuzu sayesinde spatharius’un görevleri bu makama bağlandı. Prefekt Kyros’un ve imparatoriçe Eudokia’nın düşüşünden, yani 443 ya da 444 civarından başlayarak hükümeti elinde tuttu. Vaftiz babası sapkın Eutyches’ti.^[2]

Attila’ya karşı tasarı

448 ya da 449’da Attila’nın elçisi Edeko Konstantinopolis’e geldi.^[1]^[3] Hrisafios onu kabul etti. Edeko sarayı beğenince hadım ona, İskitya’yı bırakıp Romalıların tarafına geçerse onun da altın çatılı evlere ve büyük bir servete kavuşabileceğini söyledi. İkinci bir akşam yemeğinde, Edeko’nun yoldaşı Orestes yokken, Edeko’nun dönüşünde Attila’yı öldürmesini ve Romalılar arasında büyük bir servetle yaşamaya geri gelmesini önerdi. Edeko kabul etti ve adamlarını kazanmak için elli librelik altın istedi. Hrisafios tasarıyı imparatora sundu. İmparator onu magister officiorum Martialius’la birlikte onayladı.^[4]

Edeko tasarıyı Attila’ya açıkladı. Çevirmen Bigilas altınla yakalandı. İtiraf etti.^[5] Attila, kâtibi Orestes’i boynunda kese ile Konstantinopolis’e gönderdi. Orestes hadıma imparatorun önünde keseyi tanıyıp tanımadığını soracaktı. Attila ayrıca Hrisafios’un cezalandırılmasını istedi.^[6] Aynı sırada komutan Zeno da onun cezalandırılmasını istedi. Herkesin duygusu ona karşı döndü. İmparator patrikios Anatolius ve Nomus’u Attila’ya gönderdi, Nomus’u kısmen Hrisafios’a iyi niyetle baktığı için. Hadım, Attila’nın öfkesini yatıştırmak için kendi altınından gönderdi.^[7] Attila barış yaptı. Artık onun cezalandırılmasında ısrar etmedi.^[8]

Düşüş

Hrisafios’un iktidarı, Theodosius’un Temmuz 450’deki ölümünden birkaç ay öncesine kadar sarsılmadı. Sonra gözden düştü ve imparatorun kız kardeşi Pulcheria’nın etkisi geri döndü.^[9] Yeni imparator Marcianus’un ilk icraatı onun idamı oldu.^[10]^[11] Hrisafios Hipodrom’un Yeşil hizbini desteklemişti. Marcianus Mavileri korudu.^[10]

Kendi zenginleşmesi için nüfuzunu kullandığı fısıldanıyordu. Bazı araştırmacılar, bu konuda şöhretinden iyi olduğunu ama masum olmaktan hayli uzak kaldığını savunur. Aynı araştırmacılar, Hunlara karşı önünde sübvansiyon politikasından başka bir yol bulunmadığını da savunur.^[12] Başkaları, imparatorun zihnini tamamen yönlendirdiğini savunur. Bunlar, zayıf bir hükümetin Hunları satın almak için yaptığı ödemelerin hazineyi boşalttığını da savunur.^[9]

Notlar

^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 7, p. 76
^ Thompson 1948, p. 99–100
^ Thompson 1948, p. 98
^ Priscus; Müller 1851, fr. 7, p. 76–77
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 95
^ Priscus; Müller 1851, fr. 12, p. 96–97
^ Priscus; Müller 1851, fr. 12–13, p. 97
^ Thompson 1948, p. 123
^ a b Bury 1923, p. 235
^ a b Bury 1923, p. 236
^ Thompson 1948, p. 133
^ Thompson 1948, p. 100, 199

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)