Marcianus

Marcianus, 450’den 457’ye kadar Doğu Roma imparatoruydu.^[1]^[2] Komutan Aspar’ın emrinde birden fazla seferde görev yapmış bir subaydı. II. Theodosius oğulsuz ölünce Theodosius’un kız kardeşi Pulcheria, yalnızca adıyla Marcianus’un eşi olmayı kabul etti. Marcianus 25 Ağustos 450’de, altmış yaşına yaklaşmışken taç giydi.^[1] Yeni saltanatın ilk işi hadım Chrysaphius’un idamı oldu.^[1]^[3]

Haracın sonu

Marcianus, Hunlara artık haraç ödemeyi reddetti.^[1] Attila belirlenmiş ödemeler için Konstantinopolis’e haber gönderince Marcianus, Theodosius’un kabul ettiklerine bağlı olmadığını söyledi. Attila sakin dururlarsa Marcianus ona hediyeler verecekti. Attila savaşla tehdit ederse Marcianus ona karşı kendi adamlarından ve silahlarından aşağı kalmayanları çıkaracaktı.^[4] Marcianus’un gönderdiği sonraki elçi Apollonius Tuna’yı geçti ama Attila’nın huzuruna kabul edilmedi. Attila haraç ödenmediği için çok öfkeliydi.^[5] 452’de Attila İtalya’dayken, Aetius adlı bir generalin komutasındaki doğu ordusu Tuna’yı geçti ve evde kalan Hunları yendi.^[6]^[7] Attila dönünce haraç ödenmediği için doğu imparatorlarına savaş ilan etti. Konstantinopolis üzerine yürümeye hazırlandı.^[8]^[9] Attila 453’te, sefer başlamadan öldü.^[9]

Jordanes, Priscus’u izleyerek şunu anlatır: Attila’nın öldüğü gece bir tanrı Marcianus’a rüyada göründü. Marcianus azılı düşmanı yüzünden kaygılıydı. Tanrı ona Attila’nın kırık yayını gösterdi.^[10]

Tarihçiler haracı reddetmeyi iki biçimde değerlendirir. Bazılarına göre ret, hazineyi boşaltan ödemelere son verdi. Marcianus öldüğünde hazine dolu kaldı.^[1] Başkalarına göre ret vakitsizdi ve Theodosius’un on bir yıllık sabırlı ve pahalı çabayla kazandığını az kalsın yitirecekti. Marcianus’un sonraki gücü, tahta çıkışından kısa süre sonra Hun imparatorluğunda ortaya çıkan yeni bir durumdan geldi.^[11]

Attila’dan sonra

Nedao’dan sonra Hun yönetiminden kurtulan halkların çoğu Roma topraklarına elçi gönderdi ve Marcianus’tan yurt aldı.^[12] Bazı tarihçiler, Attila’nın oğullarına karşı ayaklanan Cermen halkların büyük olasılıkla Marcianus’tan cesaret ve destek gördüğünü söyler. Ona göre Marcianus’un diplomasisi onları birbirlerini dengeleyecek biçimde yerleştirdi.^[13] Başkaları, doğrudan kanıt olmasa da hükümetinin ayaklanmayı kışkırtmış olmasını çok olası bulur. Marcianus 455 ya da 456 tarihli bir yasayla barbarlara silah ve silah malzemesi ihracını yasakladı. Bu önlem en çok Hunlara yönelikti.^[14]

Notlar

^ a b c d e Bury 1923, p. 236
^ Thompson 1948, p. 156
^ Thompson 1948, p. 133
^ Priscus; Müller 1851, fr. 15, p. 98
^ Priscus; Müller 1851, fr. 18, p. 99
^ Thompson 1948, p. 148
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 138
^ Priscus; Müller 1851, fr. 19, p. 99–100
^ a b Yavuz 2025, p. 103
^ Jordanes; Mierow 1915, § 255, p. 123–124
^ Thompson 1948, p. 135, 199
^ Jordanes; Mierow 1915, § 263, p. 126
^ Bury 1923, p. 296–297
^ Thompson 1948, p. 179–180

Kaynaklar

Priscus
Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)