Edeko

Edeko, Attila’nın çevresindeki önde gelenlerden biriydi. Priscus onu “savaşta çok büyük işler yapmış” bir İskit olarak tanıtır.^[1] Çevirmen Bigilas onu savaşta en ünlü, Hun soyundan bir adam diye andı. Bigilas onu ayrıca rütbece Attila’nın Romalı kâtibi Orestes’in çok üstüne yerleştirdi.^[2]^[3] Priscus’un logades dediği önde gelenler çevresine aitti.^[4]^[5]

449 tasarısı

448 ya da 449’da Edeko, Orestes’le birlikte Attila’nın elçisi olarak Konstantinopolis’e geldi. İmparatora bir mektup verdi. Mektupta Attila kaçakları, Tuna’nın güneyinde bir toprak şeridini ve Naissus’ta bir pazarı istiyordu.^[1]^[6] Kabulden sonra Bigilas onu hadım Hrisafios’a götürdü. Hrisafios, II. Theodosius’un çevresindeki en güçlü adamdı. Edeko sarayı beğendi. Hrisafios ona, İskitya’yı bırakıp Romalıların tarafına geçerse onun da altın çatılı bir eve sahip olabileceğini söyledi. Edeko, başka bir efendinin hizmetkârının bu kadar büyük bir işi efendisinin iradesi olmadan yapmasının yanlış olduğunu söyledi.^[1] Hadıma, kendisinin ve öteki önde gelenlerin belirli günlerde nöbetleşe silahlı olarak Attila’yı koruduğunu anlattı.^[7]

İkinci bir akşam yemeğinde, Orestes yokken, Hrisafios Edeko’nun İskitya’ya dönüşünde Attila’yı öldürmesini ve Romalılar arasında büyük bir servetle yaşamaya geri gelmesini önerdi. Edeko kabul etti ve emri altındaki adamlara dağıtmak için elli librelik altın istedi. Altını Bigilas daha sonra getirecekti.^[7] Roma elçiliği Attila’nın ordugâhına varınca Edeko, gönderilecek altın miktarıyla birlikte tasarıyı Attila’ya açıkladı. Priscus, Edeko’nun hadımla anlaşmayı yalnızca görünüşte mi yaptığını, yoksa Orestes’in imparator ve hadımla yaptığı gizli görüşmeleri bildirmesinden mi korktuğunu söyleyemez.^[8] Bigilas altınla geri gelince yakalandı. Attila ondan, kendisine doğrunun söylendiğini öğrendi.^[9] Edeko, Hrisafios tarafından belki yoldan çıkarılmıştır. Öyleyse Edeko, Attila’ya neredeyse hemen itiraf etti.^[10]

Attila’nın ziyafetine Mağripli soytarı Zercon girdi. Edeko onu, karısını geri almasına yardım edeceği sözüyle Attila’nın çevresine dönmeye ikna etmişti.^[11]

Sonraki yaşamı ve ad

Edeko’nun, İtalya’nın ilk barbar kralı Odoacer’in babası Edica ile özdeş olduğu ileri sürülmüştür. Bu durumda Attila’nın ölümünden sonra oğlu Hunoulphus’la birlikte, Ostrogotların Bolia nehrinde bozguna uğrattığı koalisyona katıldı. Orada ölmüş olabilir.^[12] Başkaları Hun Edeko’yu Odoacer’in babasıyla özdeşleştirmek için, Skirlerin bir reisi olan Edica ile özdeşleştirmekten daha fazla neden bulmaz.^[13] Odoacer’in kendisi 476’da İtalya kralı oldu. Bir anlatıya göre Attila’nın yanında general olarak hizmet etmişti ve Turk-ilingi’ndendi.^[14]

Edeko doğuştan bir Hundu. Adı, Edika’nın Yunanca biçimidir. Bu, Ed- ile başlayan bir adın kısa Cermen biçimidir.^[13]

Notlar

^ a b c Priscus; Müller 1851, fr. 7, p. 76
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 78
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 195
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 192
^ Thompson 1948, p. 163
^ Thompson 1948, p. 98
^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 7, p. 77
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 80
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 95
^ Thompson 1948, p. 164
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 92
^ Thompson 1948, p. 155–156
^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 388
^ Yavuz 2025, p. 104

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)