Onegesius

Onegesius, Attila’nın başvezirisiydi. Priscus onu, Attila’dan sonra İskitler arasında servet bakımından en güçlü adam diye anar.^[1]^[2] Priscus’un logades dediği önde gelenler çevresine dahildi. Bu çevrede kardeşi Skottas, Edeko, Berichus ve Orestes de vardı.^[3]^[4]

449 elçiliği

II. Theodosius, Maximinus’u 449’da Attila’ya gönderdi. İmparator, Romalılarla Hunlar arasındaki anlaşmazlıkları çözmesi için Onegesius’un İstanbul’a gönderilmesini istedi.^[5] Elçiler vardığında Onegesius yoktu. Attila onu en büyük oğlu İlek ile birlikte Akatzirlere göndermişti. Amaç, genç adamı o halkın kralı yapmaktı.^[6] Onegesius yokken Priscus kardeşi Skottas’a başvurdu. Skottas ona şöyle dedi: “Artık kuşku duyma. Attila’nın yanında söz ve eylemde kardeşim kadar etkim var.”^[7]

Onegesius, Attila’nın oğluyla geri döndü. Genç adam ayağı kayıp sağ kolunu kırmıştı.^[1] Onegesius’un evi Attila’nın evinin yanındaydı, kendi ahşap çitinin içindeydi ama kralınkini süsleyen kuleleri yoktu. Yakınında Onegesius’un Pannonia’dan getirilen taşla yaptırdığı bir hamam duruyordu. Ülkenin kendi taşı da kerestesi de yoktu. Hamamın mimarı Sirmium’dan bir esirdi ve bu işle özgürlüğünü kazanmayı ummuştu. Onegesius onu bunun yerine hamam görevlisi yaptı.^[1]^[2] Attila köye at sürdü. Onegesius’un karısı bir grup hizmetçiyle yiyecek ve şarap taşıyarak dışarı çıktı. Attila, dostunun karısını memnun etmek için atın üstünde yemek yedi.^[1]

Viminacium’lu bir Yunan tüccar, şehir alındığında ganimet paylaşımında Onegesius’un payına düşmüştü. Yunan, Priscus’a Attila’dan sonra gelen İskit ileri gelenlerinin daha zengin esirleri kendilerine seçmesinin âdet olduğunu söyledi. Efendisi adına Romalılara ve Akatzirlere karşı savaşarak özgürlüğünü kazanmıştı. Barbar bir kadınla evlenmişti ve Onegesius’un sofrasında yemek yiyordu.^[8]

Maximinus, Onegesius İstanbul’a gelip anlaşmazlıkları çözerse, kendisine ve çocuklarına imparatorun kalıcı dostluğunu önerdi. Onegesius, imparatora yalnızca Attila’nın emrettiğini söyleyeceğini yanıtladı. Romalıların onu efendisine ihanet etmeye, İskitler arasındaki yetişmesini, karılarını ve çocuklarını unutmaya, Romalılar arasındaki serveti Attila’nın yanındaki kulluğa tercih etmeye ikna edebileceklerini sanıp sanmadıklarını sordu. Evde, efendisinin Romalılara karşı öfkesini yatıştırarak daha yararlı olacağını söyledi.^[9]^[10]^[11]

Attila’nın sarayında

Attila kendisine anlaşmazlıklarını getirenlere hüküm verirken Onegesius evinin önünde onun yanında dururdu.^[12] Maximinus’u Attila’nın yanına götürdü. Attila elçi olarak kabul edeceği üç eski konsülün adını söyledi.^[13] Ziyafette, kraliyet sedirinin sağındaki sandalyede, yani ilk onur yerinde oturdu. Karşısında Attila’nın iki oğlu vardı.^[13]^[14] Ertesi sabah ileri gelenlerin Attila’nın kararları üzerine meclisini topladı. İmparatora gidecek mektupları hazırlattı. Elçilerin isteği üzerine ve Attila’ya danıştıktan sonra, Ratiaria’da esir alınan Sylla’nın karısını 500 solidusa serbest bıraktı. Çocuklarını imparatora armağan olarak gönderdi.^[15]

Bir anlatıma göre Attila, ölümünden birkaç yıl önce Onegesius ile kardeşi Skottas’ın canına yönelik iki girişimden kurtuldu.^[16] Priscus’ta 449 suikastı hadım Hrisafios’un Edeko aracılığıyla yaptığı iştir. Onegesius orada Attila’nın en sadık adamı olarak görünür.^[17]

Adı

ὈνηγήσιοςYunancaPriscus
HunigasiusLatince

Ad, bir barbar adının Yunanca biçimidir. Bu, Büyük Theoderik’in kılıç taşıyıcısının taşıdığı Germen Hunigis adı olabilir. O zaman Onegesius, Aziz Lupus’un Yaşamı’nda Attila’nın tercümanı ve sözcüsü olan Hunigasius’tur. Oneki, yani on iki sözcüğünden gelen Türkçe bir türetme reddedilir.^[18] Başka bir değerlendirme, Hun adlarından hiçbiri için kanıtın Germen ve Türkçe etimolojiler arasında karar vermeye yetmeyecek kadar zayıf olduğunu savunur.^[19]

Notlar

^ a b c d Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 85
^ a b Bury 1923, p. 282
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 192
^ Thompson 1948, p. 163
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 78
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 82–83
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 80–81
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 86
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 88
^ Bury 1923, p. 285
^ Thompson 1948, p. 114
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 89
^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 91
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 195
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 93
^ Yavuz 2025, p. 103
^ Priscus; Müller 1851, fr. 7–8, p. 77, 88
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 388–389
^ Thompson 1948, p. 222–223

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)