Honoria

Justa Grata Honoria, Batı imparatoru III. Valentinianus’un kız kardeşi ve Augusta Galla Placidia’nın kızıydı. Attila’ya yaptığı başvuru, ona Honoria’nın elini ve Batı imparatorluğu’ndan bir pay isteme hakkı verdi. Bu başvuru, Attila’nın Batı’daki savaşlarının başında durur.

Attila’ya başvuru

Honoria, Augusta rütbesine yükseltilmişti. Sarayın içinde, kâhyası Eugenius’un yönettiği kendi hanesini tutuyordu. 449’da Eugenius ile entrikası ortaya çıktı. Eugenius idam edildi. Honoria saraydan sürüldü ve isteği dışında, tahtta gözü olduğundan kimsenin kuşkulanamayacağı zengin bir senatör olan Flavius Bassus Herculanus ile nişanlandı.^[1]^[2] 450 baharında güvendiği hadım Hyacinthus’u yüzüğü ve bir miktar parayla Attila’ya gönderdi. Attila’dan kendisini bu evlilikten kurtarmasını istedi.^[3]^[2] Konstantinopolis’ten gelen söylentilere göre Honoria, kardeşinin düzenlediği bir evlilikten kurtulmak için kendisini gizlice Attila’ya sunmuştu.^[4] Jordanes, Honoria’nın kardeşinin gücüne karşı Attila’nın korumasını sağlamak için onu çağırmak üzere gizlice bir hadım gönderdiğinin söylendiğini yazar.^[5]

Hyacinthus, hanımının planlarını açıklasın diye işkence gördü ve sonra başı kesildi. II. Theodosius, Valentinianus’a Honoria’yı Attila’ya teslim etmesini öğütledi. Placidia oğlunu kızının hayatını bağışlamaya ikna etti ve onu kendi gözetimine aldı. Honoria’nın sonradan başına ne geldiği bilinmiyor.^[3]^[6]

Attila’nın talebi

Attila yüzüğü bir evlilik teklifi saydı.^[3] Honoria’nın başına gelenleri duyunca Batı imparatoruna elçiler gönderdi. Elçiler, kendi evliliği için ayırdığı Honoria’nın hiçbir kusuru olmadığını söyledi. Honoria egemenlikten payını da almazsa Attila’nın ona yardıma geleceğini bildirdiler. Batı yönetimi, Honoria’nın başkasına verilmiş olduğu için onunla evlenemeyeceğini yanıtladı. İmparatorluğun ona ait olmadığını da ekledi, “çünkü Roma imparatorluğu kadınlara değil erkeklere aittir”.^[7] Attila, çeyiz olarak Batı imparatorluğunun yarısını istedi. İmparator reddetti.^[4]

Attila Batı’daki seferine çıkmadan önce yeniden İtalya’ya adam gönderip Honoria’yı istedi. Elçileri, Honoria’nın kendisiyle evlenmeyi taahhüt ettiğini söyledi. Kanıt olarak Honoria’nın ona gönderdiği yüzüğü gösterecekti. Babasının krallığı hakkıyla Honoria’ya ait olduğu ve kardeşinin hırsı onu bundan yoksun bıraktığı için Valentinianus’un Attila’ya imparatorluğun yarısını borçlu olduğunu da eklediler.^[8] 452’de Attila, Honoria ile evlenme ve onunla Roma imparatorluğunu miras alma hakkını öne sürerek İtalya’yı işgal etti.^[9] Çekilirken, Honoria krallık servetinden payıyla birlikte kendisine gönderilmezse İtalya’da daha kötüsünü yapmakla tehdit etti.^[10]

Hikâye

Priscus ve onu izleyenler bu olayı zevkle anlattı.^[11] Bazı araştırmacılar bunu, bir Bizans dedikodusunun bütün belirtilerini taşıyan bir hikâye diye reddeder. Hiçbir Batılı yazar bundan haberdar görünmez. 452 tarihli Batı kroniği yalnızca Attila’nın Galya’ya, sanki hakkıymış gibi bir eş isteyerek girdiğini söyler.^[12] Başkaları Attila’nın Honoria’nın verdiği fırsatı memnuniyetle karşıladığını ve onu hemen karısı olarak istediğini savunur. Honoria’nın başvurusunun Attila’nın konumunu ölçüsüz biçimde güçlendirdiğini de savunur.^[6] Üçüncü bir grup, Attila’nın başı dertteki bir genç kız uğruna Batı’da büyük bir sefer yapmasını mantıksız bulur. Bunun arkasında jeopolitik amaçlar görür.^[4]

Notlar

^ Bury 1923, p. 288–289
^ a b Thompson 1948, p. 132
^ a b c Bury 1923, p. 290
^ a b c Yavuz 2025, p. 99
^ Jordanes; Mierow 1915, § 224, p. 114
^ a b Thompson 1948, p. 133
^ Priscus; Müller 1851, fr. 15, p. 98
^ Priscus; Müller 1851, fr. 16, p. 99
^ Yavuz 2025, p. 102
^ Jordanes; Mierow 1915, § 223, p. 113–114
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 457
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 130, 456–457

Kaynaklar

Priscus
Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)