Rouran çağıGöktürk çağıUygur çağıKırgız çağı
RouranBirinci GöktürkTangİkinci GöktürkUygurKırgızHunlarBatı GöktürkTürgişKarlukHazar
  • 400
  • 500
  • 600
  • 700
  • 800
  • 900

451’de Attila ordusunu Pannonia’dan çıkarıp Ren’i aştı ve Galya’ya girdi.[1] Sefer Metz’i aldı ve Orléans önünde başarısız oldu. Aetius komutasındaki batı Romalılarla Vizigotlara karşı yapılan Katalaun Ovaları’ndaki muharebeyle sona erdi. Muharebeden sonra Attila Tuna’ya çekildi.[1] Bir Galya vakayinamesi seferin gidişini tek cümlede verir. Attila Galya’ya, sanki hakkıymış gibi bir eş isteyerek girdi. Orada hem yenilgiye uğrattı hem yenildi, sonra kendi ülkesine döndü.[2]

Nedenler

Priscus, yeni imparator Marcianus’un Attila’ya haracını vermeyi reddettiğini bildirir. Attila önce kime saldıracağını düşündü ve daha tehlikeli olan savaşa, Batı’ya karşı savaşa karar verdi. Orada İtalyanlarla, Gotlarla ve Franklarla uğraşacaktı. Honoria’yı büyük bir servetle İtalyanlardan alıp götürecekti. Gotlar üzerinden Vandal kralı Geiserik’in minnettarlığını kazanacaktı.[3] Franklarla anlaşmazlığı, krallarının ölümünden çıkmıştı. Büyük oğul Attila’yı çağırdı, küçük oğul Aetius’u çağırdı. Yola çıkmadan önce Attila Honoria’yı yeniden istedi ve yüzüğünü gösterdi. Batı imparatorluğunun yarısını onun hakkı olarak ileri sürdü. Batı sarayı reddedince bütün ordusunu çağırdı.[4]

Jordanes yalnızca Vandal nedenini verir. Geiserik, oğlu Huneric’in karısını, yani Vizigot kralı Theodorik’in kızını, burnu ve kulakları kesilmiş olarak babasına geri göndermişti. Babanın öcünden korkuyordu ve çok sayıda armağanla Attila’yı Vizigotlara karşı savaşa itti.[5] Vandal ajanlarının Afrika’dan Macaristan’a altın dolu torbalar taşıdığı tablo grotesk bulunmuştur.[6] Jordanes’in anlatımı da sorgulanır, çünkü Jordanes taraflı olabilir ve kendisiyle çelişir. Neden bunun yerine Franklarda aranır. Aetius, 445 dolaylarında Hunların yardımıyla Galya’yı denetimi altına almıştı. O ve Attila sonra Frank tacı için farklı adayları destekledi. Romalılar, Attila’nın Franklar arasında Hun nüfuzunu güçlendirme isteğini, batı imparatorluğunun yarısını kapma girişimi saydı.[7] Yine başkaları nedenin bilinmediğini açıkça söyler.[8]

Attila imparator Valentinianus’a, imparatorlukla değil yalnızca Theodorik’le anlaşmazlığı olduğunu yazdı. Theodorik’e de Roma ittifakından ayrılmasını yazdı.[9] Sonraki vakayinameler bir mesajı korur. Adlar düzeltilince doğru okunan bu mesajda Attila, Theodorik’e sarayını kendisi için, “benim efendim ve senin efendin” için hazırlamasını emreder.[10][11]

Yürüyüş

Hunlar yeni yıldan hemen sonra Pannonia’dan ayrıldı.[12] Jordanes, Attila’nın ordusunun yarım milyon kişi olduğunun söylendiğini yazar.[13] Bu sayı, yarattığı panikin işareti sayılmıştır.[12] Başka bir tahmin en çok beşte birini, büyük olasılıkla daha azını kabul eder. Bu ordunun büyük bir kısmı Germen yayalarıydı, ama Attila yürüyüş için yine de elli altmış bin ata ihtiyaç duyardı.[14] Valamir ile kardeşlerinin komutasındaki Ostrogotlar ve Ardaric’in komutasındaki Gepidler, başka birçok tabi halkla birlikte onunla yürüdü.[15] Bir Galyalı şair bunlar arasında Rugileri, Gepidleri, Skirleri, Burgundları, Türingleri ve Frankları sayar. Artık var olmayan, eski kitaplardaki halkları da ekler.[16]

Attila Ren’i aşınca birçok şehir düştü ve 7 Nisan’da Metz’i aldı.[17] Erken yazda Roma’daki saray hâlâ onun İtalya’ya döneceğini bekliyordu. Aynı sırada Hun grupları Balkan eyaletlerini yağmaladı.[18]

Batı imparatorunun elçileri Theodorik’i kazandı. “Romalılar,” diye karşılık verdi, “istediğinize ulaştınız: Attila’yı bizim de düşmanımız yaptınız.”[19] Vizigotlar, Attila’nın listesinde sıranın kendilerine geleceğinden korkuyordu.[11] Aetius kıtlık yılında az askerle İtalya’dan ayrıldı. Nisan sonuna ya da Mayıs başına doğru Vizigotlara katıldı.[20] Hunların gücünü biliyordu, ihtiyatla hareket etti ve Galya’nın içlerine çekildi.[21] Yardımcı olarak Franklardan, Sarmatlardan, Armorikalılardan, Burgundlardan, Saksonlardan ve başka halklardan asker topladı.[22]

Orléans

Orléans’taki Alanların kralı Sangiban, şehri Attila’ya teslim etmeyi vadetmişti. Jordanes’e göre Theodorik ile Aetius bunu duydu. Attila gelmeden önce şehrin çevresine büyük toprak setler yığdılar ve Sangiban’ı gözetim altında tuttular.[23] Hunlar Orléans’ı kuşatmış ve şehre gerçekten girmiş olabilir. Müttefiklerin yaklaşması onları çekilmeye zorladı ve Attila orada büyük bir yenilgi yaşadı.[24] Başka bir anlatıma göre Alanlar, Orléans’ı Hun kuşatmasına karşı tuttu. Kuşatma uzayınca Attila herkesi şaşırtarak Macaristan’a doğru çekildi. Müttefikler peşinden gidip onu Katalaun Ovaları’nda yakaladı.[21]

Muharebe ve geri çekilme

Ordular, Jordanes’in Mauriacus Ovası da dediği Katalaun Ovaları’nda karşılaştı. Bazı hesaplar karşılaşmayı Temmuz’un ilk haftasına, başkaları 20 Haziran dolaylarına koyar.[25][6][26] Theodorik düştü ve Attila araba kampına kapandı. Çarpışma Katalaun Ovaları’ndaki muharebe maddesinde anlatılır. Vizigotlar yeni kralları Thorismund önderliğinde eve döndü ve Aetius Frank müttefiklerini gönderdi.[27][28] Attila başta Gotların ayrılışını bir hile sandı ve kampında kaldı. Sonra geri döndü.[29] Aetius, Hunları yeniden kullanmayı umduğu için onun rahatça çekilmesine izin vermiş olabilir.[30]

Hunların 451’deki kayıpları çok ağır olmuş olmalı.[31] Yine de güçlerinin sonundan çok uzaktılar. Bir yıl sonra Attila İtalya’yı işgal etti.[32] Jordanes ikinci bir sefer ekler. İtalya’dan döndükten sonra Attila Dacia ve Pannonia’dan yeniden yola çıktı ve Loire’ın ötesine yerleşmiş Alanları boyun eğdirmeye çalıştı. Thorismund onu orada, hemen hemen Katalaun Ovaları’ndaki gibi yendi.[33] Başka hiçbir yazar bu seferi anmaz ve genellikle ona inanılmaz.[34]

Notlar

  1. ^ a b Thompson 1948, p. 135–143
  2. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 456
  3. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 15, p. 98
  4. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 16, p. 99
  5. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 184–185, p. 103
  6. ^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 130
  7. ^ Yavuz 2025, p. 98–99
  8. ^ Thompson 1948, p. 131
  9. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 185–186, p. 103
  10. ^ Thompson 1948, p. 137–138
  11. ^ a b Yavuz 2025, p. 99
  12. ^ a b Thompson 1948, p. 135
  13. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 182, p. 102
  14. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 213
  15. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 198–199, p. 106–107
  16. ^ Thompson 1948, p. 136
  17. ^ Thompson 1948, p. 140
  18. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 129–131
  19. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 187–189, p. 103–104
  20. ^ Thompson 1948, p. 139
  21. ^ a b Yavuz 2025, p. 100
  22. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 191, p. 105
  23. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 194–195, p. 105
  24. ^ Thompson 1948, p. 140–141
  25. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 192, p. 105
  26. ^ Thompson 1948, p. 141
  27. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 215–217, p. 111–112
  28. ^ Yavuz 2025, p. 101
  29. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 218, p. 112
  30. ^ Thompson 1948, p. 143
  31. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 132
  32. ^ Yavuz 2025, p. 102
  33. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 226–228, p. 114–115
  34. ^ Mierow 1915, p. 175

Kaynaklar

Literatür

  • Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
  • Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
  • J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
  • Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
  • E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler13

Kişiler
Aetius · Attila · Gaiseric · Theodoric I · Thorismund · Valamir · Valentinian III
Devletler
Hunnic Empire · Western Roman Empire
Muharebeler ve olaylar
Battle of the Catalaunian Plains
Halklar
Alans · History of the Turkic peoples · Huns

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Hunnic invasion of Gaul, 451.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/conflicts/hunnic-invasion-of-gaul-451/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026