Mervan ibn Muhammed

Mervan ibn Muhammed bir Emevi generaliydi. 737’de Hazarların kağanına karşı çarpıcı bir zafer kazandı. Sonradan halife oldu.^[1]

737 seferi

Mervan Hazar topraklarına iki orduyla girdi. Biri Derbent üzerinden, öbürü Darial geçidi üzerinden ilerledi.^[2] Önce Alanlar’a karşı yürüyeceği bahanesiyle bir ateşkesi kabul etti. Sonra Hazar ülkesine ilerledi.^[3] Samandar’a ulaştı ve kağan başkentinden çekildi. Mervan başkenti kuşatmadı. İdil boyunca kuzeye, Burtas ülkesine döndü.^[4]

Belâzurî, Hazarların başındaki kişiye İslam ya da savaş seçeneğinin sunulduğunu söyler. O, İslam’ı kabul ettiğini söyledi ve onu kendisine anlatacak birinin gönderilmesini istedi. Mervan onu krallığının hükümdarı olarak onayladı.^[5] Başka Arapça vakayinameler, Mervan’ın aralarında Abdurrahman el-Havlânî’nin de bulunduğu iki fakih gönderdiğini ekler.^[6] Bu din değiştirme, Arap askerlerinin Hazar topraklarında kalmasından pek uzun sürmedi.^[1]

Araplar Transkafkasya’nın büyük bölümündeki hâkimiyetlerini korudu. Bu hâkimiyet hiçbir zaman ciddi biçimde tehdit altında olmamıştı. Egemenliklerini Derbent geçidi olan Bab el-Ebvab’ın ötesine taşıyamadılar.^[1]

Kağanın 737’deki inancı

Arapça kaynaklarda, kağanın 737’de dinî öğretim gördüğü sırada Yahudi olduğunu gösteren hiçbir kanıt yoktur.^[7] Aynı anlatım, kağanın 737’de Müslüman, yaklaşık üç yıl sonra Yahudi olmasını dikkat çekici bulur. Bunun için dinî ve siyasi durumun daha önce şiddetle sarsılmış olması gerektiğini düşündürür.^[8] Bu okumaya göre, İbranice kaynakların bildirdiği, kağanın huzurunda yapılan din tartışmalarıyla bir bağ mümkündür.^[8]

Notlar

^ a b c Golden 1992, p. 238
^ al-Balādhurī; al-Balādhurī 1916, p. 325
^ Dunlop 1954, p. 81
^ Dunlop 1954, p. 82–83
^ al-Balādhurī; al-Balādhurī 1916, p. 326
^ Dunlop 1954, p. 84
^ Dunlop 1954, p. 177
^ a b Dunlop 1954, p. 86

Kaynaklar

al-Balādhurī

Literatür

Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Douglas M. Dunlop, The History of the Jewish Khazars (1954)
al-Balādhurī; Philip K. Hitti (trans.), The Origins of the Islamic State, Bd. I (Kitāb Futūḥ al-buldān) (1916)