Egiin Gol

Egiin Gol, kuzey Moğolistan’da bir nehirdir. Selenga’ya karışır ve Baykal Gölü havzasına aittir.^[1] Alt vadisinde yapılan tam kapsamlı bir araştırma, Asya Hunlarının nerede yaşadığını ve ne yetiştirdiğini gösterdi.^[2]

Araştırma

Araştırma vadinin kırk kilometrelik alt kesimini kapsadı ve vadi tabanının, taraçaların ve sırtların 246 kilometrekaresini inceledi.^[2] Üst Paleolitik’ten yirminci yüzyılın başına kadar 572 alan kaydetti.^[2] Asya Hun dönemi en çok temsil edilen dönemlerden biriydi.^[2] Vadinin büyük mezarlığı Burkhan Tolgoi’de 97 mezar vardır.^[1]

Yerleşimler

Araştırma on beş Asya Hun çanak çömlek yayılımı buldu. Bunlar dört hektardan fazla olandan birkaç metrekareye kadar değişir ve yedisi bir hektardan büyüktür.^[3] Geniş ve bol sulu her yan vadinin ağzında büyük bir yerleşim yer alır. Komşular arasındaki uzaklık beş ile dokuz kilometredir ve çoğu nehrin kuzey yakasındadır.^[3] Nehre yakın alçak taraçalarda, genellikle bir yamacın ya da sırtın hemen altında dururlar ve savunmaya elverişli ya da göze çarpan yerlerde değildirler.^[3] Daha küçük alanlar yan vadilerdedir.^[3]

Düzen, yazın nehir kıyısında kalabalık kamp kuran ve yan vadilerde birkaç kış kampı tutan bugünkü hayvancıların düzenine benzer.^[4] Kazılan alanların hayvan kemikleri de aynı yöne işaret eder. Kazılan bir alandaki koyun ve keçi kemikleri arasında beş altı aylık kuzular vardır ve orada kuzular şubat ve mart aylarında doğar. O alan bu yüzden en azından yaz ortasında ya da sonunda iskân edilmişti.^[5] Daha büyük nehir kıyısı yerleşimleri yıl boyu iskân edilmemişti ve büyük olasılıkla mevsimlik bir hareket düzeninin parçasıydı.^[6]

Tahıl

Araştırma büyük yerleşimlerden üçünde kazı yaptı.^[4] Bunların belki en eskisinde bir ocaktan çıkan yanmış ekmeklik buğday tanesi radyokarbonla yaklaşık 2330 ile 2150 yıl öncesine tarihlendi.^[7] Bir başka alanda bir çöp çukuru kömür, sirken tohumları, iki buğday tanesi ve bir arpa tanesi ile birlikte koyun, keçi, sığır, at ve balık kemikleri verdi.^[5] Bozulmuş toprakta yetişen bitkiler, sirken de aralarında, kalıcı yerleşimlerin ve ekili toprakların kenarında bulunur. Eski kamp yerlerinde de yeniden büyürler. Araştırma, yeniden iskân edilen kamplarda da aynı tohumların görüleceğini not eder.^[6]

Vadi bugün Moğolistan’ın ziraat merkezidir ve büyük alanlardan biri her yıl sürülen bir taraçadadır.^[8] Araştırma, vadideki Asya Hunlarının tahıl yetiştirdiği sonucuna vardı. Hayvancılığa dair tarımdan çok daha fazla kanıt bulunduğunu da ekler. Bu ön kanıta göre ekonomi ziraat, hayvancılık, avcılık ve balıkçılığın karışımıydı.^[9]

Çevrili alan

Bir alan ayrı durur. Yüksek bir yamaçta, alçak toprak set ve sığ bir hendekle çevrili, 110 metreye 185 metrelik bir alandır ve alt vadinin büyük bölümüne bakar.^[10] Oradaki buluntular azdır. Araştırma onu vadideki geç dönem Asya Hun nüfusunun kısa toplantıları için bir merkez sayar, bir yerleşim ya da kale saymaz.^[11]

Asya Hun döneminde vadi

Egiin Gol’un çanak çömleği vadinin kendi kilinden gelir.^[12] Onu yapanlar vadide Asya Hunları Han tarihlerinde görünmeden önce yaşıyordu ve ad onlardan düştükten sonra da kaldılar.^[13] Vadinin yerleşimleri ve mezarlıkları bölgesel bir düzenin parçasıydı. Düzenin tepesinde Noyon Uul ve Gol Mod gibi büyük soylu mezarlıkları vardı.^[6]

Notlar

^ a b Wright 2009, p. 375
^ a b c d Wright 2009, p. 373
^ a b c d Wright 2009, p. 376
^ a b Wright 2009, p. 377
^ a b Wright 2009, p. 381
^ a b c Wright 2009, p. 384
^ Wright 2009, p. 378
^ Wright 2009, p. 379, 384
^ Wright 2009, p. 384–385
^ Wright 2009, p. 381–382
^ Wright 2009, p. 382
^ Wright 2009, p. 378–379
^ Wright 2009, p. 385

Literatür

Joshua Wright; William Honeychurch; Chunag Amartuvshin, The Xiongnu Settlements of Egiin Gol, Mongolia (2009)
Jean-Luc Houle; Lee G. Broderick, Settlement Patterns and Domestic Economy of the Xiongnu in Khanui Valley, Mongolia (2011)