İran kralı I. Hüsrev, Roma kalesi Dara’yı aldıktan sonra tutsaklar arasından iki bin bakire seçti ve onları Göktürklere armağan olarak gönderdi.[1] Süryani kilise tarihçisi Efesli Yuhanna’nın sözleriyle amacı, “onları hoşnut etmek, memnun etmek ve hizmetlerini kiralamak”tı.[2] Kadınlar hiçbir zaman varamadı.[3] Hedeflerine elli fersah kala büyük bir ırmağın kıyısında kendilerini suya attılar ve boğuldular.[3] Bu olay için tek kaynak Yuhanna’dır.

Arka plan

Yuhanna, o yıllarda Roma ile İran’ın yürüttüğü savaşın iki nedenini sayar.[4] Birincisi, Persarmenilerin kendilerini ve ülkelerini Roma’ya teslim etmiş olmasıdır.[5] İkinci neden düşmanlığı çok keskinleştirdi. Roma imparatoru Göktürklere elçiler göndermişti.[5] Göktürkler 568 antlaşmasından beri İran’a karşı Roma’nın müttefikiydi. Zemarkhos’un elçiliği bu ittifakı pekiştirmişti.

Bu savaşta Hüsrev Dara’yı kuşattı. Kuşatma, Aralık 573’te kalenin düşmesiyle sona erdi.[6] Kale düşmeden önce bir İran ordusu Suriye’deki Apameia’yı basmış ve esirlerini kralın ordugâhına getirmişti. Yuhanna onların sayısını iki yüz doksan iki bin olarak verir.[7] Dara büyük bir servet verdi. Halkı da İran’a götürüldü.[8]

Armağan

Yuhanna’nın kaydettiği, kralın bir sonraki işi bu zaferin ardından geldi.[8] Şanından ve Roma topraklarından aldığı ganimetten coşan Hüsrev, tutsaklar arasından mükemmel güzellikte, yetişmiş iki bin bakire seçilmesini emretti.[8] Kızlar kralın önüne getirildi ve gelin gibi süslendi: pahalı giysiler, altın ve gümüş, mücevher ve inci.[8] Sonra bir armağan olarak “kendi topraklarının ortasında yaşayan ve Türkler denen barbarlara” gönderildiler.[1] Elyazmasının katibi bu yerde halkın adını düşürmüştü. Çevirmen bunu, aynı kitabın yirmi üçüncü bölümüne bakarak “Türkler” diye geri koydu.[9] Yuhanna orada “İran kralının ülkesinin ortasında yaşayan, Türkler denen bir barbar boy”dan söz eder.[10]

İki marzban, yani İranlı vali, kadınlara bir birlikle ve yolculuk için geniş bir hazineyle eşlik etti.[2] Emirleri kesindi. Acele etmeyeceklerdi. Kadınlar zayıflayıp güzelliklerini yitirmesin diye rahat rahat yol alacaklardı.[2]

Irmak

Kadınlar babaları, kardeşleri ve öteki akrabaları için yas tuttu.[2] Hıristiyan öğretisinden yoksun kalacak canları için ve barbarlara verilecek bedenleri için yas tuttu.[2] Kendi dillerinde birbirleriyle konuşup ölüm için dua ettiler.[2] Refakatte kendi ülkelerinden Suriyeli tutsaklar vardı. Bunlar kadınların ne tasarladığını öğrendi ve hikâye sonradan onlar aracılığıyla bilindi.[11]

Kendilerine verilecekleri halka elli fersahtan az kala kafile, çok geniş, hızlı ve geçilmesi zor bir ırmağa vardı.[12] Refakat dinlenmelerine izin vermekle yükümlüydü. Kıyıda bir gün ordugâh kurdular.[12] Kadınlar danıştı.[12] Putperestler arasında “murdar etlerle ve at etiyle” kendilerini kirlettikten sonra da nasılsa öleceklerini söylediler.[12] Bedenleri hâlâ saf iken şimdi ölmeye karar verdiler. Birbirlerine yemin ettiler.[3]

Irmakta yıkanmak için izin istediler ve bekçilerinden uzakta durmalarını rica ettiler.[13] Bekçiler geri çekildi.[13] Kadınlar Mesih’in adıyla kendilerine haç çıkarıp birlikte ırmağa atıldı.[13] Bekçiler kimini akıntıyla sürüklenirken, kimini batarken gördü. Tek bir kişiyi bile kurtaramadılar.[14]

Anlatının güvenilirliği

Yuhanna olayı bir şehitlik olarak anlatır: zayıflar Mesih’te güçlendi, canları da bedenleri de barbarlardan kurtuldu.[15] Armağanın gönderildiği Göktürk hükümdarının adını da ırmağın adını da vermez. Armağan, Hüsrev’in Göktürkler Roma ile müttefikken onların hizmetini satın almaya çalıştığını gösterir. Göktürklerin armağanı hiç öğrenip öğrenmediğini ve ne karşılık verdiklerini kaynaklar söylemez.

Notlar

  1. ^ a b John of Ephesus; Smith 1860, p. 387–388
  2. ^ a b c d e f John of Ephesus; Smith 1860, p. 388
  3. ^ a b c John of Ephesus; Smith 1860, p. 389–390
  4. ^ John of Ephesus; Smith 1860, p. 424–425
  5. ^ a b John of Ephesus; Smith 1860, p. 425
  6. ^ Whitby 1986, p. 88
  7. ^ John of Ephesus; Smith 1860, p. 385–387
  8. ^ a b c d John of Ephesus; Smith 1860, p. 387
  9. ^ Smith 1860, p. 388
  10. ^ John of Ephesus; Smith 1860, p. 424
  11. ^ John of Ephesus; Smith 1860, p. 388–389
  12. ^ a b c d John of Ephesus; Smith 1860, p. 389
  13. ^ a b c John of Ephesus; Smith 1860, p. 390
  14. ^ John of Ephesus; Smith 1860, p. 390–391
  15. ^ John of Ephesus; Smith 1860, p. 391

Kaynaklar

Literatür

  • R. Payne Smith (trans.), The Third Part of the Ecclesiastical History of John, Bishop of Ephesus (1860)
  • Michael Whitby, Mary Whitby (trans.), The History of Theophylact Simocatta (1986)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler2

Kurumlar ve Unvanlar
Diplomacy of the Steppe Empires
Kaynaklar
John of Ephesus

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Khosrow's gift of maidens (573).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/khosrows-gift-of-maidens-573/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026