Thorismund

Thorismund, Jordanes’te Thorismud, I. Theodorik’in iki büyük oğlundan biriydi ve 451’den 453’e Vizigotların kralıydı.^[1] Aetius’un yanında Attila’ya karşı Katalaun Ovası’nda savaştı. Babası orada düştü.^[2] Jordanes, Attila’ya karşı Loire’ın ötesinde ikinci bir zaferi de ona yazar.^[3] Başka hiçbir yazar bunu anmaz.^[4]

451 savaşı

Vizigotlar Attila’ya karşı yürüdüğünde Theodorid dört oğlunu eve gönderdi. Yanına yalnızca iki büyük oğlu Thorismund ile Theoderic’i aldı.^[5] Galya seferinde baba ve oğul, Aetius ile birlikte Hunlardan önce Orléans’a vardı.^[6] Katalaun Ovası’nda Thorismund ile Aetius, tepenin doruğunu önce ele geçirdi. Hunlar yukarı çıkarken onları geri püskürttüler.^[7]

Gecenin karanlığında Thorismund, kendi safına vardığını sanarak düşmanın arabalarının içine daldı. Çarpışırken biri onu başından yaraladı ve atından çekip indirdi. Adamları onu kurtardı.^[8] Aetius de karanlıkta adamlarını kaybetti. Gecenin geri kalanını Gotların kalkanları arasında geçirdi.^[9] İki komutanın da kendini Hunların arasında bulması, takip edilenlerin Hunlar değil müttefikler olduğunun işareti sayılmıştır.^[10]

Toulouse’a dönüş

Gotlar Theodorid’in cesedini ölülerin en sık yattığı yerde buldu. Thorismund, bir oğula yakışır biçimde babasının naaşına eşlik etti.^[11] Sonra geride kalan Hunlardan babasının öcünü almak istedi. Daha yaşlı olan Aetius’a öğüt sordu. Aetius, Gotlar Hunları büsbütün yok ederse Roma imparatorluğunun ezileceğinden korktu. Thorismund’u, kardeşleri krallığı ele geçirmeden eve dönüp babasının yönetimini devralmaya çağırdı. Thorismund öğüdü „çifte anlamını fark etmeden“ kabul etti. Hunları bırakıp Galya’ya döndü.^[12] Bazı tarihçilere göre Thorismund, Attila’nın araba ordugâhına saldırmaya hevesliydi. Onlara göre Aetius, Hunları yok etmek de Vizigot müttefiklerinin itibarını yükseltmek de istemiyordu.^[13]

Thorismund Toulouse’a kraliyet töreniyle girdi. Kardeşleri ve yoldaşları zaferin sevincini hâlâ yaşıyordu. O, öyle yumuşak bir yönetime başladı ki kimse onunla mirasta çekişmedi.^[14] Theodorid’in ölümünden sonra Vizigot prensleri arasında şiddetli bir çekişme olduğu da öne sürülür. Bu çekişme, Alp ötesindeki piskoposların Ocak 452’ye kadar Roma’ya gitmesini engelledi.^[15]

İkinci sefer

Jordanes’in yazdığına göre Attila, İtalya’dan dönüşünden sonra Doğu imparatoru Marcianus’u tehdit etti, ama sonra Vizigotlara yöneldi. O zamanlar Hunların tabi halklarıyla birlikte yaşadığı Dacia ve Pannonia’dan yola çıktı. Amacı, Loire’ın ötesine yerleşmiş Alanların bir bölümünü kendi yönetimi altına almaktı.^[16] Thorismund planı sezdi. Zorunlu yürüyüşlerle Alanlara önce o ulaştı. Attila geldiğinde „Katalaun Ovası’ndakine hemen hemen aynı biçimde“ savaşa tutuştular. Thorismund onu bozguna uğrattı ve kendi ülkesine geri sürdü.^[3] Başka hiçbir yazar bu ikinci yenilgiyi anmaz. Tarihçiler genellikle buna inanmaz.^[4]

Ölümü

Hunlar, kendi adamları zarar görmeden geri püskürtüldükten sonra Thorismund Toulouse’a döndü. Halkına yerleşik bir barış verdi. Saltanatının üçüncü yılında hastalandı. Kan aldırırken bağımlısı Ascalc onu düşmanlarına ele verdi. Ascalc onlara Thorismund’un silahlarının erişim dışında olduğunu söyledi. Thorismund boş elindeki bir tabureyi kaptı. Kendisini pusuda bekleyen adamlardan birkaçını öldürdü.^[17] Vakayinameciler Prosper, Hydatius ve Isidore, kardeşlerinin ve adamlarının onu öldürdüğünü söyler.^[4] İki anlatım, ele veren Ascalc ise uzlaştırılabilir.^[4] Yerine kardeşi Theodorid Vizigotların kralı olarak geçti.^[18]

Notlar

^ Mierow 1915, p. 40
^ Jordanes; Mierow 1915, § 201, p. 107; § 209, p. 109
^ a b Jordanes; Mierow 1915, § 227, p. 114–115
^ a b c d Mierow 1915, p. 175
^ Jordanes; Mierow 1915, § 190, p. 104
^ Bury 1923, p. 292
^ Jordanes; Mierow 1915, § 201, p. 107
^ Jordanes; Mierow 1915, § 211, p. 109–110
^ Jordanes; Mierow 1915, § 212, p. 110
^ Yavuz 2025, p. 101
^ Jordanes; Mierow 1915, § 214–215, p. 110–111
^ Jordanes; Mierow 1915, § 215–216, p. 111
^ Bury 1923, p. 293
^ Jordanes; Mierow 1915, § 218, p. 112
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 131
^ Jordanes; Mierow 1915, § 225–226, p. 114
^ Jordanes; Mierow 1915, § 228, p. 115
^ Jordanes; Mierow 1915, § 229, p. 115

Kaynaklar

Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)