Gotlar

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Gotlar bir Cermen halkıydı. Dördüncü yüzyılda Karadeniz’in kuzeyindeki toprakları ve aşağı Tuna’yı elinde tutuyorlardı. Hunların fethettiği Avrupa’nın ilk büyük halkıydılar. Hunların Avrupa’daki tarihi seksen yıl boyunca onlarınkine bağlıdır.^[1]

Ammianus iki Got halkı tanır: kral Ermanarik’in Greuthungi’si ve yargıç dediği Athanarik’in Tervingi’si.^[2] Jordanes’in koruduğu Got geleneği onlara Ostrogotlar ve Vizigotlar, yani doğu ve batı Gotları der.^[3] Greuthungi Ostrogotlarla, Tervingi Vizigotlarla özdeşleştirilir.^[4]

370’lerde Hunlar, boyunduruk altına aldıkları Alanlarla birlikte Ermanarik’in krallığını yıktı. Ostrogotlar Hun egemenliğine girdi. Vizigotların çoğu 376’da Tuna’yı geçip Roma İmparatorluğu’na sığındı. İki yıl sonra Adrianopolis’te bir Roma ordusunu yok ettiler.^[5]^[6] Gotların fethi maddesi bu savaşı ele alır. 50.000’e kadar Got Balkanlar’a ulaştı.^[7]

Ostrogotlar Hunların egemenliği altında kendi kanlarından krallar tuttu. Bu krallar “Hunların danışmanlığı altında” hüküm sürdü. Kralları Thorismund’un ölümünden sonra kırk yıl boyunca Ostrogotların hiç kralı olmadı.^[8] Attila döneminde kardeşler Valamir, Thiudimir ve Vidimir onları yönetti. Attila’ya öyle tam hizmet ettiler ki akrabaları Vizigotlara karşı bile savaşmayı reddedemezlerdi.^[9] 451’de Katalaun Ovaları’nda Ostrogotlar Attila’nın yanında, Vizigotlar ona karşı savaştı. Vizigot kralı Theodorid düştü.^[10] Jordanes, Gotların Hunlardan sık sık ad aldığını not eder.^[11] Attila ve önde gelen adamları ahşap evlerini Got ustalara Got usulünde yaptırdı.^[12]

Attila’nın ölümünden sonra Ostrogotlar Nedao savaşına katılmadı. İmparator Marcianus’tan Pannonia’yı aldılar.^[13]^[14] Attila’nın oğulları Gotlara kaçak kölelere saldırır gibi saldırdı. Valamir onları bozguna uğrattı. Daha sonra Gotlar Dengizik’i Bassiana’dan sürdü. Jordanes, geride kalan Hunların o günden sonra Gotların silahlarından korktuğunu yazar.^[15]

Kırım Gotları, Hun çağından kalma bir âdeti sürdürdü. Beşinci yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Yalta yakınındaki ve Got başkenti Doros’taki mezarlıkları, bebeklikte bağlanarak şekli bozulmuş kafatasları barındırır. Altıncı yüzyılda ve yedinci yüzyılın başında ölülerin onda birine kadarı, kadın ve erkek, bu tür kafataslarına sahiptir.^[16] Güncel anlatımlar bu âdeti Hun egemenliği yıllarından kalma bir miras olarak okur.^[17]

Notlar

^ Thompson 1948, p. 22–24
^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3.1–4, p. 395–397
^ Jordanes; Mierow 1915, § 130–131, p. 87–88
^ Golden 1992, p. 89
^ Ammianus Marcellinus; Rolfe 1939, xxxi.3–13, p. 395–481
^ Jordanes; Mierow 1915, § 130–138, p. 87–90
^ Yavuz 2025, p. 90
^ Jordanes; Mierow 1915, § 249–251, p. 121–122
^ Jordanes; Mierow 1915, § 252–253, p. 122–123
^ Jordanes; Mierow 1915, § 199, 209, p. 107, 109
^ Jordanes; Mierow 1915, § 58, p. 67
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 179–180
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 144
^ Jordanes; Mierow 1915, § 264, p. 127
^ Jordanes; Mierow 1915, § 268–273, p. 128–130
^ Werner 1956, p. 13
^ Werner 1956, p. 17

Kaynaklar

Ammianus Marcellinus
Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

John C. Rolfe, Ammianus Marcellinus, with an English Translation, vol. III: Books XXVII–XXXI (1939)
Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
Joachim Werner, Beiträge zur Archäologie des Attila-Reiches (1956)