Tuyuhun Hunye

Tuyuhun Hunye, İlig Kağan’ın Hulu Daguan unvanlı eski bir hizmetkârıydı.^[1] İlig 634’te Chang’an’da esir olarak öldü. Hunye bunun üzerine, onu ölümde izlemek için kendi boğazını kesti.^[1]

Kağanın hanesine İlig’in annesi Poshi Hanım ile girmişti. Onun evlenmesinde yanında giden adamlardan biriydi.^[1] İlig doğunca çocuk onun bakımına verildi.^[1] Jiu Tang Shu, Hunye’nin İlig’in ölümünde acıdan öldüğünü söyler. Tongdian ise bağlılığından öldüğünü söyler.^[2] Cefu yuangui onun ölümünü aynı sözlerle anlatır. İlig’in ölümünü 634’ün birinci ayına tarihler.^[3]

Tang imparatoru Taizong bu fiili dikkate değer buldu.^[1] Hunye’ye ölümünden sonra zhonglangjiang rütbesini verdi. Onu İlig’in mezarının yanına gömdürdü ve yaptığını kaydetmek için bir dikili taş diktirdi.^[1] Tongdian ve Xin Tang Shu, imparatorun kâtip Cen Wenben’e bu hikâyeyi iki adamın mezar dikili taşlarına yazdırdığını ekler.^[4]

Adı ve unvanı

吐谷渾邪ÇinceJiu Tangshu 194
渾邪ÇinceJiu Tangshu 194
吐渾邪ÇinceCefu yuangui 974

Tarihler ona ilk anışta Tuyuhun Hunye, 吐谷渾邪 der. Sonra yalnızca Hunye, 渾邪 diye anarlar.^[5] Cefu yuangui 吐渾邪 yazar.^[3] Tam biçimin ilk üç karakteri, kuzeybatıda yaşayan bir halk olan Tuyuhunların adının karakterleridir.^[6] Sui Shu, Tuyuhunlara Moheduo Şad’ın, yani İlig’in kağan olmadan önce taşıdığı unvanın annesinin ailesi der.^[7] Hiçbir metin Hunye’nin kendisinin bir Tuyuhun olup olmadığını söylemez.

Hulu Daguan, 胡祿達官, onun unvanıdır.^[1] Bazı araştırmacılar daguan’ı tarkan unvanının bir yazımı sayar. Türgişler arasında Hulu Dagan adlı bir unvana işaret eder.^[8]