Naissus Kuşatması

Naissus kuşatması, Attila önderliğindeki Hunların, 440’lı yılların Balkan savaşları sırasında orta Balkanlar’daki Doğu Roma şehri Naissus’a saldırısıydı.^[1]^[2] Modern Niš olan Naissus, Dacia Mediterranea’da Nişava Irmağı kıyısındaydı. Konstantin’in doğduğu yerdi, bir imparatorluk silah atölyesine sahipti ve kalabalık bir şehirdi.^[3] Sirmium’dan Singidunum, Margus ve Viminacium üzerinden Naissus’a giden yol, Pannonia ile Thrakia arasındaki tek askerî yoldu. Naissus’un düşmesiyle Singidunum’un kaderi mühürlendi.^[2]

Kuşatma

Margus, Morava vadisinin anahtarıydı. Düşmesinden sonra Hunlar güneye ilerleyip Naissus’u aldı.^[2] Margus ve Morava vadisinden yukarı çıkıp surların önünde durdular. Halk cesurca savundu. Şehir, Attila’nın makinelerine ve sayısız ordunun atışlarına yenildi.^[1]

Makineleri Hunlar değil, Attila’nın ordusundaki Romalı esirler ya da firariler kurdu ve işletti.^[4] Bazı araştırmacılara göre Hunların artık koçbaşları ve başka kuşatma makineleri vardı ve bunları serbestçe kullandılar. Naissus, Sofia ve Lüleburgaz, büyük çaba harcamadan onlara düştü.^[5] Başkaları surların dışındaki bir çarpışmanın şehrin kaderini belirlemeye yettiğini savunur.^[3]

Priscus’un anlatısında bir köprü, Naissus’u ırmağın öte yakasına bağlıyordu. Hunlar, kuvvetlerinin şehre kolayca yaklaşabilmesi için onu kurmuştu. Bazı araştırmacılar buna inanmayı zor bulur. Hunlar zaten şehirle ırmağın aynı yakasındaydı ve sefer ortasında köprü kurulması olası değildir. Cümle büyük olasılıkla tarihçinin talihsiz bir tahmininden ibarettir.^[6]

Priscus’un anlatısı

Kuşatmanın anlatısı Priscus’tan gelir. Bazı araştırmacılar onu güvenilmez sayar.^[2] Başkaları Priscus’un bilgisi yetmediği yerde, özellikle askerî harekâtın seyri konusunda, Herodotos ve Thukydides okumalarından kalma deyişlere başvurduğunu savunur. Naissus kuşatmasını bu zayıflığı gösteren pasajlar arasında sayar.^[7]

Tarih

Tarihçi Marcellinus Comes, 441 altında Hun kralları çok sayıda savaşçısıyla Illyricum’a girip Naissus, Singidunum ve başka şehirleri yerle bir ettiğini kaydeder.^[8] Bazı araştırmacılar ele geçirilişi 442’ye koyar.^[2] Bu görüşe göre saldırılar, 441’deki kısa bir seferden ve ateşkesten sonra 442’de yeniden başladı, general Aspar komutasındaki Romalılar art arda yenildi ve Hunlar önce Margus’u, sonra Naissus’u aldı.^[2] Bu araştırmacılar ayrıca Priscus’un anlatısının 442’ye mi yoksa 447’ye mi ait olduğunun belirlenemeyeceğini savunur.^[2]

Başkaları kuşatmayı, bir yıllık ateşkesin bozulmasından sonra 443’e koyar.^[9] O yıl Hunlar Tuna üzerindeki Ratiaria’yı aldı ve Morava boyunca Naissus’a kadar at sürdü. Oradan Sardica, Philippopolis ve Arcadiopolis’e geçtiler.^[6]

Yıkık şehir

Şehir, Singidunum ve Viminacium gibi, Justinianos’un sonraki yüzyılda onu onarmasına kadar ıssız kaldı.^[3] 448 ya da 449’da Attila’nın elçisi Edeko Konstantinopolis’e bir mektup getirdi.^[10]^[11] Attila artık pazarın eskisi gibi Tuna kıyısında değil, ele geçirip yıktığı Naissus’ta kurulmasını istiyordu. Şehri İskit ile Roma toprakları arasındaki sınır olarak belirledi. Şehir, hafif seyahat eden bir adam için Tuna’dan beş günlük yoldaydı.^[10]^[11]

449’da Priscus, Maximinus’un elçiliğiyle Naissus’a geldi.^[12] Düşman şehri altüst edip yerle bir etmişti. Elçiler orayı, kiliselerin kalıntılarındaki bazı hastalar dışında insansız buldu. Irmaktan biraz uzakta ordugâh kurdular, çünkü bütün kıyı savaşta ölenlerin kemikleriyle doluydu.^[13] Bazı araştırmacılara göre Hunların Naissus’u ele geçirmesinden altı yıl geçmişti ve kalıntılara hayat getirmek için henüz hiçbir çaba gösterilmemişti.^[14]

Notlar

^ a b Bury 1923, p. 274
^ a b c d e f g Maenchen-Helfen 1973, p. 116
^ a b c Thompson 1948, p. 83
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 201
^ Yavuz 2025, p. 95
^ a b Thompson 1948, p. 83–84
^ Thompson 1948, p. 9–10
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 111
^ Thompson 1948, p. 83, 219
^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 7, p. 76
^ a b Thompson 1948, p. 98
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 124
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 78
^ Thompson 1948, p. 105

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)