Viminacium

Viminacium, Yukarı Moesia’da Tuna kıyısında, bugünkü Kostolac’ın yakınında bir Roma şehriydi.^[1]^[2] Priscus onu İllyricum’da, İster kıyısında Moesialıların bir şehri diye anar.^[3]^[4] 441’de Hunlar’ın Balkan savaşlarında aldığı ilk büyük şehir oldu. Hunlar onu yerle bir etti.^[5]

Şehir

Viminacium, Tuna filosunun önemli bir üssüydü.^[2] Sirmium’dan Singidunum, Margus ve Viminacium üzerinden Naissus’a giden yolun üzerindeydi. Askerî bakımdan bu yol, Pannonia Secunda’yı ve Yukarı Moesia’yı Trakya’ya bağlayan tek yoldu.^[6] Margus’tan Tuna boyunca gelen yolcu Viminacium’da güneye döner ve Morava boyunca Naissus’a doğru çıkardı.^[7]

441’in düşüşü

441’de Hunlar bir sınır pazarında Romalılara saldırdı ve Margus piskoposunun ve kaçakların kendilerine teslim edilmesini istedi.^[8]^[9] Romalılar suçlamaları reddetti.^[3] Hunlar her türlü hakemliği geri çevirdi ve savaşa yöneldi.^[3] Tuna’yı geçtiler ve kıyıdaki kasabalara ve kalelere büyük zarar verdiler. Başka yerlerle birlikte Viminacium’u da aldılar.^[3] Priscus şehrin nasıl düştüğü hakkında daha fazla bir şey söylemez.^[10] İki çağdaş anlatım düşüşü, savaşın başında, 441’e koyar. Priscus’un yayımında parça 442’ye tarihlenir.^[11]^[6]^[12]

Şehir yerle bir edildi. Bir yüzyıl sonra yazan Prokopios, Viminacium’un eski şehrinin çok önce temellerinin dibine kadar yıkıldığını söyler. Yer, Justinianos onu yeniden kurana kadar ıssız kaldı.^[10] Yerel yargıçlar sondan önce şehir hazinesini gömmeye vakit bulmuştu. Hazineyi almaya hiç dönmediler. Yüz bin sikkeden aşağı olmayan bir buluntu sonradan arkeologları ödüllendirdi.^[10] Fırtınadan sağ çıkan yurttaşlar esir götürüldü.^[10] Viminacium düştükten sonra birçokları, bütün Roma devleti bir adam yüzünden savaş tehlikesine girmesin diye Margus piskoposunun teslim edilmesi gerektiğini söyledi.^[3] Piskopos Hunların tarafına geçti ve şehrini onlara ihanetle teslim etti.^[3]

Viminacium’lu tüccar

449’da Priscus, Maximinus’un elçiliği ile birlikte yolculuk etti. Attila’nın ikametgâhında Onegesius’un evinin önünde beklerken İskit giysili bir adam ona Yunanca selam verdi. Adamın başı tamamen kazınmıştı.^[4]^[13] Doğuştan Yunandı. Viminacium’a tüccar olarak gitmiş, orada uzun süre yaşamış ve zengin bir kadınla evlenmişti.^[4] Şehir alınınca servetini kaybetti. Zengin olduğu için ganimet paylaşımında Onegesius’a düştü. Anlattığına göre Attila’dan sonra gelen önde gelenler, daha zengin esirleri kendilerine ayırırdı.^[4]

Sonra Romalılara ve Akatzirler’e karşı yiğitçe savaştı.^[4] İskitlerin âdetinin gerektirdiği gibi, savaşta kazandığı her şeyi efendisine verdi. Böylece özgürlüğüne kavuştu.^[4] Barbar bir kadınla evlendi ve ondan çocukları oldu. Onegesius’un sofrasına oturdu ve yeni hayatını eskisinden çok daha iyi buldu.^[4] Priscus’a anlattığına göre Romalılar arasındaki hayat, savaşta generallerin korkaklığıyla ve herkesin silah taşımasına izin vermeyen tiranlarla bozuluyordu.^[4] Barışta ağır vergilerle, zengini ve güçlüyü bağlamayan yasalarla ve adalet için yargıca ödeme yapma zorunluluğuyla bozuluyordu.^[14] Priscus, Roma düzenini uzun bir savunmayla yanıtladı.^[15] Yunan ağladı. Romalıların yasalarının ve düzeninin iyi olduğunu, ama eskilerden daha az dürüst olan yargıçların devleti mahvettiğini söyledi.^[15]

Onun hikâyesi, Hun merkezindeki olayları tarihlemeye yardım eder.^[16] O, 441’de esir alınmış olabilir. Bu durumda Romalılara karşı 442’de ya da daha olası biçimde 443’te, Akatzirlere karşı 445’te savaştı. Bundan Bleda’nın ölümü 445’e tarihlenir.^[16] İkinci bir tarihleme onu Romalılara karşı 443’te ve 447’de, Akatzirlere karşı 448’de savaştırır.^[17] Onda ayrıca sınır kasabalarının ticaretinin bir tanığı görülebilir. Viminacium’da 430’larda zenginleşmişti ve 440’ların savaşları bu kasabaların tüccarlarını mahvetti.^[18] Hunların esirleri, ganimetten payları ile özgürlüklerini satın alana kadar efendilerine savaşta hizmet edebilirdi, o da böyle yaptı. Esirlerin çoğu ise Romalı köle tüccarlarına satıldı.^[19]

Notlar

^ Maenchen-Helfen 1973, p. 110
^ a b Bury 1923, p. 268
^ a b c d e f Priscus; Müller 1851, fr. 2, p. 73
^ a b c d e f g h Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 86
^ Thompson 1948, p. 80, 185
^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 116
^ Bury 1923, p. 267–268
^ Priscus; Müller 1851, fr. 2, p. 72
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 109–110
^ a b c d Thompson 1948, p. 80
^ Thompson 1948, p. 185
^ Müller 1851, p. 70
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 105
^ Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 86–87
^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 87–88
^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 104–105
^ Thompson 1948, p. 184–185
^ Thompson 1948, p. 175, 212
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 199

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)