Zhou Shu, Aşinaların Altın Dağ’ın güney yamacında Rouranlar için demir eritti dediğini söyler.[1] Altay arkeolojisi bu habere yerde bir yer verir. Sıradağların güneydoğusunda, Chuya ve Kurai havzalarında, bölgenin şimdiye kadar gösterdiği en büyük cüruf ocağı öbeği yer alır.[2]

Ocaklar

Altay’da önemli sayıda demir eritme ocağı vardır, en yüksek cüruf ocağı yoğunluğu da Chuya ve Kurai havzalarındadır.[2] Araştırmacılar bu bölgeye Dağ Metalurji Bölgesi adını verir.[2] Orada birçok maden ocağı da bilinir.[2]

Bazı ocakları kazanlar içlerinde erken Orta Çağ’a ait nesneler buldu. Bunlar demir gemler ve üzengilerdi.[2] Buluntular ocakların en az bir kısmının kullanımını erken Orta Çağ’a yerleştirir.

Göktürkler ve bölge

Çalışmanın yazarları bölgeyi Göktürklerin ekonomik temeli olarak okur. Güney Altay’daki madencilik ve eritme bölgesinin Göktürklerin ekonomik faaliyetine bağlı olduğunu ve demirin en önemli kaynak olduğunu yazarlar.[2] Tarih okumaları bundan çıkar.[3] Bu okumaya göre Aşinalar Altay’a yerel halkın arasına yerleşti ve Rouranlardan cevhere erişim aldı, ocakların çokluğu da üretimin büyük olduğunu düşündürür.[3] Eritmeciler Rouranlara borçlu oldukları haraçla yetinmedi. Kendi ihtiyaçları için de demir yaptılar.[3] Rouranlara karşı kazanılan ilk zaferler o zaman bozkırın en iyi silahlarına sahip bir orduyu gösterir.[3]

Bu, buluntuların bir okumasıdır, buluntuların kendi hükmü değildir. Aynı yazarlar sınırları da belirtir. Ocakların kronolojisi ve farklı dönemlerdeki demir üretiminin özellikleri belirsizdir. Altay’ın demir ve çelik sanayisi son yıllarda özel bir inceleme konusu olmamıştır.[2]

Mezar buluntuları

Altay mezarları, Göktürk çağından önce ve sırasında demirin kullanıldığını gösterir. Daha eski gruplar olan Bulan-Koby ve Kok-Pash, demir ok uçları, zırh levhaları, bıçaklar ve kılıçlar içerir.[4] En az beşinci yüzyılın ortasına tarihlenen sonraki Kudyrge tipi yeni bir nesne getirir: daha eski gruplarda bilinmeyen demir üzengi.[5] Onunla birlikte kemerler ve koşumlar için sanatsal tunç levhalar da görünür.[6] Yazarlar üzengileri ve koşum levhalarını, yani bu iki kategoriyi, Türk öncesi ile Türk dönemi yerleşmeleri arasındaki başlıca fark olarak gösterir.[6] At koşumu maddesi üzengi tarihini anlatır.

Heykelli, dikilitaşlı ve balbal taşlı kare taş çitlerden de demir çıkar: at koşumu parçaları, ok uçları, zırh levhaları ve bir miğfer, okluk kancaları ve bıçaklar.[7]

Kaynakların sınırları

Çin kaynakları Altın Dağ’ı ve Aşinaları demirci olarak anar. Bir ocak, bir maden ya da bir vadi anmaz.[1] Chuya ve Kurai ocaklarının Aşinaların demirhaneleriyle özdeşleştirilmesi, Altay’ın coğrafyasına ve yazarların okumasına dayanır.

Notlar

  1. ^ a b Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  2. ^ a b c d e f g Konstantinov 2018, p. 15
  3. ^ a b c d Konstantinov 2018, p. 20
  4. ^ Konstantinov 2018, p. 12
  5. ^ Konstantinov 2018, p. 12–13
  6. ^ a b Konstantinov 2018, p. 13
  7. ^ Konstantinov 2018, p. 14

Kaynaklar

Literatür

  • Nikita Konstantinov; Vasilii Soenov; Synaru Trifanova; Svetlana Svyatko, History and culture of the early Türkic period. A review of archaeological monuments in the Russian Altai from the 4th–6th century AD (2018)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler1

Kurumlar ve Unvanlar
The Economy of the Steppe Empires

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Bloomery Furnaces of the South Altai.” Turkic Atlas, revised 7 November 2026. https://turkicatlas.org/institutions/altai-bloomery-furnaces/

Son güncelleme: 7 Kasım 2026