Deve bozkır yolunun yük hayvanıydı ve kaynaklar onu sürü olarak saymaktan çok armağan olarak sayar. Çince sözcükler hayvanın bir mi iki mi hörgücü olduğunu söylemez ve bu maddenin kaynakları bunu kesinleştirmez.

Asya Hunlarında

Shiji, devenin Asya Hunlarının olağandışı hayvanlarının başında geldiğini, eşekten, katırdan ve üç tür atgilden önce anıldığını yazar.[1] MÖ 72’de subay Chang Hui, Sağ Guli Kralı’nın at, sığır, koyun, eşek ve katırlarıyla birlikte develerini de aldı.[2] MS 50’de Güney Chanyu’su dilekçesiyle birlikte Han sarayına iki deve ve on süslü at gönderdi.[3] Chanyu’nun kurban kestiği toplantıda Asya Hunları at ve deve yarışlarıyla eğlenirdi.[3] Yarışların kendi maddesi vardır: Asya Hunlarının at ve deve yarışları.

Armağan olarak

Develer bozkır hükümdarlarının Çin’e armağanları arasında yolculuk etti. Kuzey Wei döneminde Gaoche kralı Mi’etu, bir altın kare, bir gümüş kare ve iki altın değnekle birlikte yedi at ve on deve gönderdi.[4] Tulan Kağan döneminde Göktürk reisleri Sui sarayına on bin at, yirmi bin koyun, beş yüz deve ve beş yüz sığır gönderdi.[5] Uygurlar 821’de Prenses Taihe’nin başlığı olarak yirmi bin atla birlikte bin deve gönderdi.[6] Tang Huiyao aynı yılın Uygur armağanları arasında bin atın yanında elli deve sayar.[7] İki anlatı farklı armağanları sayar.

Tang sarayının da develere ihtiyacı vardı. 769’da bir prensesi ve 20.000 top ipeği Uygur kağanına göndermesi gerekiyordu ve parası azdı.[6] Heyeti taşımak için görevlilerinden katır ve deve vergisi aldı.[6][8]

Taşıma aracı olarak

Develi bir yol İpek Yolu’nun olağan resmidir ve kaynaklar rakam verir. 780’de Zhenwu’daki Tang komutanı Uygurları ve onlarla yolculuk eden hu’ları eve dönüş yolunda öldürdü, birkaç bin deve ve at ile 100.000 top ipeği ele geçirdi.[6] Kırgız kağanının ordugâhından Uygur ordugâhına yolculuk deveyle kırk gün sürerdi.[6] İbn Fadlan’ın elçiliği Şubat 922’de Harezm’de Türk develeri satın aldı ve nehirler için deve derisinden katlanır kayıklar yaptırdı.[9]

Devesiz ülkeler

Mervezî, Kimeklerin bol sığırı ve koyunu olduğunu, devesi olmadığını yazar. Deve onların ülkesinde bir yıldan fazla yaşamazdı.[10] Türk ülkelerinin en uzak bölgelerinde yabani develerin ve başka yabani hayvanların yaşadığı bozkırlar olduğunu da bildirir.[11] Hudûd el-Âlem, saydığı Türk halklarından hiçbirinin servetinde deve anmaz.

Oğuz alışverişinde develer

Develer Oğuzlar arasında el değiştiren servetin parçasıydı. Talip başlığı deve ya da atla ödeyebilirdi.[12] Bir Müslüman tüccar götüremediği develeri Oğuz dostunun yanında bırakabilir, onun develerinden alabilirdi.[13]

Kaynaklardaki boşluklar

Kırgızlar sığır ve koyunlarıyla birlikte deve de besledi.[6] Kaynaklar bir devenin fiyatını ve bir bozkır halkının deve sürüsünün büyüklüğünü vermez.

Notlar

  1. ^ Shiji, juan 110; Han Shu, juan 94
  2. ^ Han Shu, juan 94
  3. ^ a b Hou Han Shu, juan 89
  4. ^ Wei Shu, juan 103
  5. ^ Sui Shu (Book of Sui), juan 84
  6. ^ a b c d e f Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 217
  7. ^ Tang Huiyao (Institutional History of the Tang), juan 98
  8. ^ Jagchid 1989, p. 160
  9. ^ Ibn Fadlan; Canard 1958, p. 63
  10. ^ Marvazī (Ṭabāʾiʿ al-ḥayawān); Minorsky 1942, p. 32
  11. ^ Marvazī (Ṭabāʾiʿ al-ḥayawān); Minorsky 1942, p. 31
  12. ^ Ibn Fadlan; Canard 1958, p. 70
  13. ^ Ibn Fadlan; Canard 1958, p. 71–72

Kaynaklar

Literatür

  • V. Minorsky, Sharaf al-Zamān Ṭāhir Marvazī on China, the Turks and India (1942)
  • M. Canard, La relation du voyage d'Ibn Fadlān chez les Bulgares de la Volga (1958)
  • Sechin Jagchid; Van Jay Symons, Peace, War, and Trade Along the Great Wall. Nomadic-Chinese Interaction through Two Millennia (1989)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler1

Kurumlar ve Unvanlar
The Economy of the Steppe Empires

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Camels.” Turkic Atlas, revised 7 November 2026. https://turkicatlas.org/institutions/camels/

Son güncelleme: 7 Kasım 2026