Hou Han Shu, Güney Asya Hunlarının Han’a boyun eğdikten sonraki kurbanlarını anlatır.[1] Asya Hun âdetine göre yılda üç kurban sunulurdu. Kurbanlar birinci, beşinci ve dokuzuncu ayın bir wu gününde yapılır ve göğün ruhuna adanırdı.[1] Boylar toplanır, devletin işlerini görüşür ve eğlence için at ve deve koştururdu.[1] Çin tarihlerindeki Asya Hun yarışları bu tek cümleden ibarettir.[1] Bir İngilizce çeviri onu şöyle verir: güney Asya Hunları aynı vesileyle at ve deve yarıştırarak eğlendi.[2]

Kurbanlar

Hou Han Shu bu satırı, MS 48’de güney şanyunun teslim oluşunun ardından gelen Güney Asya Hun âdetleri bölümüne yerleştirir.[1] Her kurban wu gününe düşerdi. Shiji bu günü Asya Hunlarının en yüksek tuttuğu günler arasında zaten anar.[3] Şanyu Han’a teslim olduktan sonra Han imparatoruna da kurban sundu.[1] Aylar, Shiji’nin daha eski Asya Hunları için anlattığı toplantıların aylarıdır: birinci ay, beşinci ay ve sonbahar.[3] Toplantılar ayrı bir maddede anlatılır.

Kurbanlar aynı zamanda boyların toplanma vaktiydi. MS 47’de şanyunun iki markisi, Yujian Rizhu Kralı prens Bi’yi beşinci ayın ejderha kurbanında şanyuya ihbar etti.[1] MS 88’de güney şanyu Tuntuhe Han’a yazdı. Boylara adamlarını ve atlarını hazırlamalarını, dokuzuncu ayın ejderha kurbanında ırmak kıyısında toplanmalarını emrettiğini bildirdi.[1] Her iki pasaj da kurbanı, soyluların ve kuvvetlerinin bir arada bulunduğu, yılın sabit bir noktası olarak ele alır.[1]

Yarışlar

Cümle 走馬及駱駝為樂 biçimindedir ve meclise ilişkin satırı izler: boylar “atları ve develeri eğlence için koşturdu”.[1] 走 fiili koşmak demektir. Tarihler 走馬 ifadesini birkaç ortamda kullanır.[4] Zhou Shu’da Göktürk yaslıları ölünün çadırının çevresinde atla yedi kez döner.[5] Wei Shu’da Gaocheler kurbanlarında yüzlerce kişilik daireler çizerek ata biner. İmparator Taiwu da 426’da Changchuan’daki yeni terasına çıkıp koşan atları izler.[6] Hou Han Shu, Asya Hunlarının hayvanlarını birbirine karşı mı koşturduğunu, onlarla daireler mi çizdiğini yoksa tek tek mi gösterdiğini söylemez.[1] Bir parkur, binici ya da ödül belirtmez, kazanan da adlandırmaz.[1]

At da deve de Asya Hunlarının sürüsündendi. Shiji, atı, öküzü ve koyunu en yaygın hayvanları arasında sayar, deveyi ise nadir hayvanları arasında gösterir.[7] MS 50’de güney şanyu Han sarayına iki deve ve on desenli at gönderdi.[1]

Ejderha kurbanı

Burada kullanılan Hou Han Shu metninde satır 歲有三歲祠 biçimindedir: yılda üç kurban.[1] Tang döneminde Shiji üzerine yorum yazan Sima Zhen aynı satırı Hou Han Shu’dan 歲有三龍祠, yani üç ejderha kurbanı olarak alıntılar. Alıntıyı “göğün ruhuna kurban” sözlerinde bitirir.[7] Onun alıntısında yarışlar yer almaz.[7] 龍祠 sözcüğünün kendisi bölümde, MS 47 anlatısında ve MS 88 mektubunda, beşinci ve dokuzuncu ayın kurbanının adı olarak geçer.[1] Bölümün sonunda kapanış hükmü, Han ordularının kuzey Asya Hunlarını kovalarken “ejderha kurbanını bozduğunu” söyler (遂破龍祠).[1] Ejderhalı metin, ikisi arasında daha iyi belgelenen metindir.[3] Asya Hun topraklarına ilişkin bir çalışma satırı birinci, beşinci ve dokuzuncu ayda yapılan üç Ejderha Bayramı olarak yorumlar. Shiji’nin anlattığı, beşinci ayda Longcheng’de yapılan büyük toplantıyı bunların en önemlisi sayar.[2] Aynı çalışma Shiji ile Hou Han Shu’nun tek bir âdeti farklı sözlerle anlattığını savunur.[2]

Başka yarışlar

Hou Han Shu at ve deve koşturmayı yalnızca Güney Asya Hunları için anar.[1] Wei Shu aynı sözcükleri, Wei imparatoru Wencheng döneminde beş Gaoche boyunun büyük kurbanı için kullanır. On binlerce kişi toplandı, at koşturdu, kurban kesti, daireler çizdi ve şarkı söyledi.[8] Bu kurban gaoche-great-sacrifice maddesinde anlatılır. Zhou Shu ve Sui Shu, Göktürklerin beşinci ay kurbanında at koşturulduğundan söz etmez.[9] Asya Hunlarına ait cümle, bu halk için türünün tek örneğidir.[1]

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Hou Han Shu, juan 89
  2. ^ a b c Kurakichi 1930, p. 25–26
  3. ^ a b c Hou Han Shu, juan 89; Shiji, juan 110
  4. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50; Wei Shu, juan 103; Wei Shu, juan 4
  5. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  6. ^ Wei Shu, juan 103; Wei Shu, juan 4
  7. ^ a b c Shiji, juan 110
  8. ^ Wei Shu, juan 103
  9. ^ Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50; Sui Shu (Book of Sui), juan 84

Kaynaklar

Literatür

  • Shiratori Kurakichi, On the Territory of the Hsiung-nu Prince Hsiu-t'u Wang and His Metal Statues for Heaven-worship (1930)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler3

Kurumlar ve Unvanlar
Camels
Dinler
Horse Sacrifice
Gelenekler ve eğlenceler
Culture of the Turkic Peoples

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Horse and Camel Races at the Xiongnu Sacrifices.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/customs/xiongnu-horse-and-camel-races/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026