Kimek Kağanlığı

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Kimek devletinin yükselişine ilişkin bir yeniden kuruluş 840’tan başlar. O yıldan sonra bazı Uygurlar Kimeklere sığındı ve Türk komşularıyla yaşanan mücadelelerin içinde bir Kimek devleti doğdu. Aynı yeniden kuruluş yabgu unvanını da açıklar.^[1] Gardizi reise Yinal yabgu unvanını verir. Hudûd el-Âlem ise Kimeklerin hükümdarına kağan der. Eser Namakiyya’daki yazlık konaklardan, ülkedeki on bir vekilden ve çocuklara geçen dirliklerden söz eder.^[2] Bu ayrıntıları başka hiçbir kaynak doğrulamaz.^[3] Sürecin başlatıcısı büyük olasılıkla samur ve ermin kürkü ticaretiydi. İslam ülkeleri bu kürkleri Kimeklerden satın alıyordu, Kimekler de onları Sibirya ormanlarındaki Ural kökenli kürk avcılarından sağlıyordu. Dokuzuncu yüzyılın sonunda ve onuncu yüzyılın başında Yayık, yani bugünkü Ural, Oğuzlarla Kimekler arasındaki sınırı oluşturuyordu.^[1] Kıpçak kralını Kimek kağanı belirledi. 1018 ile 1050 arasında Kıpçaklar birliğin önde gelen unsuru olarak Kimeklerin yerini aldı.^[4] Devlet geride büyük bir siyasi gelenek de, derin kökler de bırakmadı.^[5]