Çince 乙支連幾 olan Yizhi-lianji, bir Kırgız generaliydi ve 866’da elçi olarak Tang sarayına geldi.[1] Tang Huiyao onu anar ve ona general rütbesini, yani jiangjun’u verir.[1]

Elçilik

Xin Tang Shu, Kırgızların Xiantong yıllarında, yani 860’tan 873’e, saraya üç kez geldiğini söyler. Sonraki elçiliklerin ve tayinlerin kayıtlı olmadığını, çünkü saray tarihçilerinin kaydı yitirdiğini bildirir.[2] Zizhi Tongjian, bir Kırgız hükümdarının 867’de, imparator Yizong döneminde imparatorluk tayini aldığını ekler.[3] Michael R. Drompp, Zizhi Tongjian’ın aynı karakterlerle, 乙支連幾 yazılışıyla, 867’de gelen bir Kırgız generalini andığını bildirir.[4] Elçi, Begre dikilitaşı çalışmasının andığı biçimiyle Tang Huiyao’da 866’da yer alır. Zizhi Tongjian’da ise 867’de yer alır. Elçilik ile 867 tayini tek bir alışverişe ait olabilir. Hiçbir kaynak bunu söylemez. Elçi yalnızca iki modern çalışmadan bilinir.[1][4]

Ad ve dikilitaş

Vladimir Tishin, 乙支連幾 adını, Begre’deki Tör Apa dikilitaşında geçen Türkçe ičräki rütbesinin bir Çince biçimi olarak okur. Çinceyi Türkçe bir ičränki’den türetir. Bu, ičräki’nin bozulmuş hâli sayılabilir. Yazıya aktarmanın bazı sorunlar çıkardığını not eder.[1] Bu okumaya göre Çince metin elçinin kendi adını değil, rütbesini verir.[1] Drompp da Çince sesleri „kraliyet sarayına ait“ anlamındaki Türkçe ičreki olarak, belki bir saray nazırı olarak okur. Üçüncü hecenin sondaki -n’sini bir güçlük sayar.[4]

Taşın adamı elçi ise, ya da şefi Kırgız başveziri Apa ise, dikilitaş dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısına aittir. Yetmiş yedi yaşında ölen bir adam bu durumda onuncu yüzyılın ilk yıllarında ölmüştür.[5] Bu özdeşleştirme taşa uyar, ama taşta bunu söyleyen bir şey yoktur. Begre yazıtı kendi maddesinde anlatılır.

Burada kullanılan kaynaklar Yizhi-lianji hakkında başka bir şey vermez. Yaş, yurt, 866 ziyaretinin ötesinde bir görev ve dönüşüne dair bir söz de yoktur.[1]

Notlar

  1. ^ a b c d e f Tishin 2019, p. 201
  2. ^ Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 217
  3. ^ Drompp 2005, p. 155
  4. ^ a b c Drompp 1999, p. 395
  5. ^ Tishin 2019, p. 201–203

Kaynaklar

Literatür

  • V. V. Tishin, K datirovke enisejskoj runičeskoj nadpisi Begre (E 11) [К датировке енисейской рунической надписи Бегре (Е 11)] (2019)
  • Michael R. Drompp, Tang China and the Collapse of the Uighur Empire: A Documentary History (2005)
  • Michael R. Drompp, Breaking the Orkhon Tradition: Kirghiz Adherence to the Yenisei Region after A.D. 840 (1999)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler2

Kişiler
Tör Apa
Muharebeler ve olaylar
Kirghiz embassies of the Xiantong era (860–873)

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Yizhi-lianji.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/persons/yizhi-lianji/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026