Shiji

Çeviri

Modu tahta çıktığında Donghular güçlü ve gelişkindi. Modu'nun babasını öldürüp kendini ilan ettiğini duyunca elçi gönderip Modu'ya, Touman'ın sahip olduğu bin li at'ı istediklerini bildirdiler.

Modu ileri gelenlere sordu ve hepsi şöyle dedi: “Bin li at Asya Hunlarının hazine atıdır, vermeyin.” Modu şöyle dedi: “Komşu bir devletle yan yana yaşarken bir ata nasıl kıyılır?” Böylece onlara bin li atı verdi.

Bir süre sonra Donghular Modu'nun kendilerinden korktuğunu sandı ve elçi gönderip Modu'ya şanyunun eşlerinden birini istediklerini bildirdi.

Modu yeniden çevresindekilere sordu. Hepsi öfkeyle şöyle dedi: “Donghular ilkesiz, bir de eş istiyorlar! Onlara saldırmamıza izin verin.” Modu şöyle dedi: “Komşu bir devletle yan yana yaşarken bir kadına nasıl kıyılır?” Böylece sevdiği eşini alıp Donghulara verdi.

Donghu kralı daha da kibirlendi ve batıya doğru ilerledi. Onlarla Asya Hunları arasında bin li'den geniş, kimsenin oturmadığı terk edilmiş bir toprak vardı ve her taraf kendi kenarında ouduo (sınır karakolu) kurmuştu.

Donghular elçi gönderip Modu'ya şöyle dedi: “Asya Hunlarıyla bizim aramızdaki sınırda ouduo'nun ötesindeki terk edilmiş toprağa Asya Hunları ulaşamaz. Biz ona sahip olmak istiyoruz.”

Modu ileri gelenlere sordu, bazıları şöyle dedi: “Burası terk edilmiş toprak. Vermek de olur, vermemek de olur.”

Bunun üzerine Modu çok öfkelenerek şöyle dedi: “Toprak devletin köküdür, nasıl verilir!” Vermeyi söyleyenlerin hepsinin başını kesti.

Modu ata bindi ve ülkede geri kalanın başının kesilmesini emretti. Sonra doğuya, Donghulara saldırmaya gitti.

Donghular başta Modu'yu hafife aldı ve hazırlık yapmadı. Modu askerleriyle gelip saldırınca Donghu kralını bütünüyle bozguna uğratıp yok etti, halkını ve sürülerini ele geçirdi.

Çeviri

Şanyunun Modu adında bir veliahtı vardı. Sonra sevdiği bir eşten küçük bir oğlu oldu ve şanyu Modu'yu bir kenara bırakıp küçük oğlu veliaht yapmak istedi. Bu yüzden Modu'yu rehin olarak Yuezhilere gönderdi.

Modu Yuezhilerde rehineyken Touman Yuezhilere sertçe saldırdı. Yuezhiler Modu'yu öldürmek istedi, ama Modu onların iyi atlarından birini çalıp ona binerek kaçıp döndü.

Touman onu yürekli buldu ve on bin atlının başına geçirdi.

Modu bunun üzerine ıslıklı oklar yaptı ve atlılarına ok atmayı öğretip talim ettirdi. Şu emri verdi: “Islıklı okun vurduğu hedefe herkes ok atmazsa başı kesilsin.”

Kuş ve hayvan avlarken ıslıklı okun vurduğu hedefe ok atmayanın hemen başını kesti.

Sonra Modu kendi iyi atına ıslıklı okla ok attı. Çevresindekilerden bazıları ok atmaya cesaret edemedi ve Modu iyi ata ok atmayanların hemen başını kesti.

Bir süre sonra kendi sevgili eşine ıslıklı okla ok attı. Çevresindekilerden bazıları epey korktu ve ok atmaya cesaret edemedi, Modu bunların da başını kesti.

Bir süre sonra Modu ava çıktı ve şanyunun iyi atına ıslıklı okla ok attı, çevresindekilerin hepsi de ona ok attı.

Bunun üzerine Modu çevresindekilerin hepsinin işe yarar olduğunu anladı.

Babası şanyu Touman'la ava çıktı ve Touman'a ıslıklı okla ok attı. Çevresindekilerin hepsi de ıslıklı okun ardından ok atıp şanyu Touman'ı öldürdü. Ardından üvey annesini, kardeşini ve söz dinlemeyen bütün büyükleri idam etti.

Modu kendini şanyu ilan etti.

Çeviri

Sol ve sağ Erdemli Krallar, sol ve sağ Guli Kralları, sol ve sağ Büyük Generaller, sol ve sağ Büyük Komutanlar, sol ve sağ Büyük Danghu'lar ile sol ve sağ Gudu Beyleri atadılar.

Asya Hunları “erdemli”ye “tuqi” der, bu yüzden veliaht hep Sol Tuqi Kralı yapılırdı.

Sol ve sağ Erdemli Krallardan Danghu'lara kadar büyükler on bin, küçükler birkaç bin atlıya sahipti. Toplam yirmi dört başbuğ vardı ve unvanları “On Bin Atlı” idi.

Bütün yüksek görevliler görevlerini soydan alırdı. Huyan ailesi, Lan ailesi ve sonradan Xubu ailesi, bu üç soy onların soylu kökleriydi.

Sol kanadın kralları ve generalleri doğuda otururdu. Shanggu karşısından ötesine uzananlar doğuda Huimo ve Chaoxian ile komşuydu. Sağ kanadın kralları ve generalleri batıda otururdu. Shangjun karşısından batıya uzananlar Yuezhi, Di ve Qiang ile komşuydu. Şanyunun sarayı Dai ve Yunzhong karşısındaydı. Her birinin kendine ayrılmış toprağı vardı ve su ile otlağın peşinden göç ederlerdi.

Sol ve sağ Erdemli Krallar ile sol ve sağ Guli Kralları en büyükleriydi, sol ve sağ Gudu Beyleri yönetime yardım ederdi.

Yirmi dört başbuğun her biri ayrıca kendine bin başı, yüz başı ve on başı, yardımcı küçük krallar, vezirler, tımar sahibi komutanlar, danghu'lar, juqu'lar ve benzerlerini atardı.

Çeviri

Her yıl birinci ayda başbuğlar şanyunun sarayında küçük bir toplantı yapar ve kurban sunardı.

Beşinci ayda Longcheng'de büyük bir toplantı yapar, atalarına, göğe ve yere, hayaletlere ve ruhlara kurban sunarlardı.

Sonbaharda atlar semirince Dailin'de büyük bir toplantı yapar, insanların ve sürülerin sayımını denetlerlerdi.

Yasalarına göre bir chi kadar kılıç çekenin cezası ölümdü, hırsızlık suçu işleyenin hanesi müsadere edilirdi. Diğer suçlarda küçükler ezme, büyükler ölümle cezalandırılırdı.

Hapiste en uzun kalan on günü geçmezdi ve bütün ülkedeki mahkûmlar birkaç kişiyi aşmazdı.

Şanyu sabahları ordugâhından çıkar, güneşin ilk doğuşuna eğilir, akşamları aya eğilirdi.

Otururken büyük olan solda oturur ve kuzeye bakardı. Günlerden wu ve ji'yi en yüce sayarlardı.

Cenaze için tabut ve dış tabut, altın, gümüş ve kürk giysiler vardı, ama mezar höyüğü, dikilmiş ağaç ve yas giysisi yoktu. Yakın gözde görevliler ve cariyeler ölünün ardından giderdi, sayıları yüzlerce hatta binlerce kişiyi bulurdu.

Bir işe girişirken yıldızlara ve aya bakarlardı. Ay dolunken ve güçlüyken saldırır ve savaşırlar, ay eksilince askerlerini geri çekerlerdi.

Çeviri

Zhang Qian Hanzhong'luydu. Jianyuan döneminde saray görevlisi (lang) oldu.

O sırada Gök'ün Oğlu, teslim olan Asya Hunlarını sorguladı. Hepsi Asya Hunlarının Yuezhi kralını yendiğini ve başından bir içki kabı yaptığını, Yuezhilerin kaçıp dağılarak Asya Hunlarına sürekli kin ve düşmanlık beslediğini, ama onlara birlikte saldıracak kimseleri olmadığını söyledi.

Han o sırada Hu'ları yok etmeyi düşünüyordu ve bunu duyunca elçi göndererek bağlantı kurmak istedi.

Yol mutlaka Asya Hunlarının ülkesinden geçiyordu, bu yüzden elçilik yapabilecek birini aradılar.

Qian, saray görevlisi olarak göreve talip oldu ve Yuezhilere elçi gönderildi. Tangyi ailesinin (eski) Hu kölesi Ganfu ile birlikte Longxi'den çıktı.

Asya Hunlarının ülkesinden geçerken Asya Hunları onu yakaladı ve şanyuya gönderdi.

Şanyu onu alıkoydu ve şöyle dedi: “Yuezhiler benim kuzeyimde. Han oraya nasıl elçi gönderebilir? Ben Yue'ye elçi göndermek istesem Han bana izin verir mi?”

Qian'ı on yıldan fazla alıkoydu, ona eş verdi ve bir oğlu oldu, ama Qian Han'ın sancağını (jie) elden bırakmadı.