Heshana Kağan'ın Öldürülmesi (619)

Heshana, Chuluo adıyla batı Göktürklerinin kağanı olmuştu. Göktürk elçileri onu 619’da Tang başkenti Chang’an’da öldürdü.^[1] Bir Göktürk kağanı onun ölümünü istemişti.^[2] İmparator Gaozu önce reddetti. Sonra bakanlarına boyun eğdi.^[2] Heshana’ya iç sarayda ziyafet verdi. Ardından onu elçilere teslim etti.^[2] Tarihler öldürme konusunda birleşir. Ölümü hangi kağanın istediği konusunda ayrılır.^[3]

Heshana Tang sarayında

Heshana düşüşünden sonra Sui sarayında yaşamış ve imparatorun seferlerinde ona eşlik etmişti.^[4] Jiangdu’da isyan çıkınca Yuwen Huaji ile birlikte kuzeye gitti.^[2] Yuwen Huaji’nin davası yenilince Heshana Chang’an’a kaçtı.^[5] Zizhi tongjian’a göre 618’in on ikinci ayında guiyou günü Tang’a geçti.^[6]

Gaozu onu karşılamak için sedirinden indi ve yanına oturttu.^[2] Ona Guiyi prensi, yani doğruluğa dönmüş prens unvanını verdi.^[2] Heshana büyük bir inci sundu. İmparator şöyle dedi: “İnciler gerçekten de hazinedir, ama benim değer verdiğim senin sadık yüreğindir. İncinin bana faydası yok.” İnciyi almadı.^[2]

Talep

Jiu Tang Shu ile Tongdian, Heshana’nın Doğu Göktürk kağanı Şibi ile arasının bozulduğunu söyler.^[7] Heshana başkentteyken Şibi, ölümünü istemek için elçiler gönderdi.^[7] Xin Tang Shu talebi, Heshana’yı kovmuş olan batı kağanı Şegui’ye verir. Ona göre Şegui, aralarındaki eski düşmanlık yüzünden elçi gönderip Heshana’nın ölümünü istedi.^[8] Zizhi tongjian yalnızca Heshana’nın kuzey Göktürkleriyle düşmanlığı olduğunu ve kuzey Göktürklerinin ölümünü istediğini söyler.^[1] Bazı araştırmacılar ilk anlatımı izler: Gaozu, hâlâ tahtta olan Şibi’nin baskısına boyun eğdi.^[9] Oysa Jiu Tang Shu’nun Doğu Göktürklerine ayrılan bölümü Şibi’nin 619’un ikinci ayında öldüğünü bildirir.^[2]

Öldürülmesi

Gaozu talebi reddetti.^[2] Bakanları ona bir adamı elde tutmanın bir devleti yitirmek demek olduğunu söyleyerek uyardı. Bunun sonradan sorun çıkaracağını belirttiler.^[2] İmparatorun oğlu, sonradan Taizong olacak Li Shimin onlara karşı çıktı.^[2] “Sıkıntı içinde bir adam bize geldi, onu öldürmek doğru olmaz.”^[2] Babasına tekrar tekrar yalvardı. İmparator uzun süre tereddüt etti.^[2]

Sonunda Gaozu razı oldu.^[2] Heshana’yı iç saraya çağırdı ve onunla içti.^[2] Sonra onu Zhongshu sekreterliğine götürtüp kuzey Göktürk elçilerinin orada öldürmesine izin verdi.^[2] Xin Tang Shu ziyafette şarabın bol aktığını ekler. Öldürme duyurulmadı.^[8] Zizhi tongjian, 619’un dokuzuncu ayında bingxu gününü verir.^[1]

Sonrası

Taizong tahta çıkınca Heshana’yı gereken törenle yeniden gömdürdü.^[2] Xin Tang Shu, Taizong’un onun hak etmediği bir ölüm yüzünden acıdığını söyler. Taizong ona ölümünden sonra verilen zhuguo rütbesini verdi ve tam bir onurla gömdü.^[8] Bazı araştırmacılar iki oğlunun sağ kaldığını ve sonradan Tang hizmetine girdiğini ekler.^[9] Aynı araştırmacılar öldürme için bir neden bulamaz, çünkü Doğu Göktürkleri onunla hiç savaşmamıştı.^[9]