Hebei

Hebei, 河北, Sarı Irmak’ın kuzeyinde ve Taihang Dağları’nın doğusunda kalan ülkeydi.^[1] Ad “ırmağın kuzeyi” demektir.^[2] Göktürk atlıları 622’de bir isyancıyla birlikte Hebei’ye akın etti. Kapgan Kağan 698’de orayı harap etti.^[3]

Tang tarihlerinde aynı iki karakter, Sarı Irmak’ın kuzeyindeki toprağı da ifade eder. Tang, 639’da Aşina Simo’yu ve halkını oraya gönderdi.^[4] Bir çeviri bu karakterleri o pasajda Suiyuan’daki Sarı Irmak’ın kuzeyi diye karşılar.^[5]

Sui’nin çöküşü

Batı Göktürklerinin eski kağanı Heshana Kağan, Sui divanında yaşıyor ve imparatorun yolculuklarında ona eşlik ediyordu.^[6] Zizhi tongjian’e göre Sui generali Yuwen Huaji, 618’de imparator Yangdi’yi Jiangdu’da öldürdü.^[7] Ardından gelen karışıklıkta Heshana, Huaji’yle birlikte Hebei’ye gitti.^[8] Sui Shu, Huaji’nin davası çökmek üzereyken Heshana’nın başkente kaçtığını söyler. Orada kuzeyin Göktürkleri onu öldürttü.^[6]

622 akını

Jiu Tang Shu’ya göre İlig Kağan’ın müttefiki bir isyancı olan Liu Heita, 622’nin altıncı ayında on binden fazla Göktürk atlısıyla Hebei’ye akın etti.^[9] İlig’in kendisi de aynı sırada, 622 Göktürk Seferi sırasında güneye at sürdü.^[3] Xin Tang Shu ülkeye “dağların doğusu” anlamına gelen Shandong der. Liu Heita’nın Dingzhou’yu harap ettiğini de ekler.^[10] Bir çeviri bu Shandong’u Hebei olarak, yani Taihang Dağları’nın doğusundaki toprak olarak açıklar.^[11]

İkinci Kağanlık

687’de İlteriş Kağan ile Aşide Yuanzhen, yeniden kuruluş savaşı sırasında Changping’e akın etti.^[3] Bir çeviri Changping’i, Hebei’deki aynı adlı modern ilçenin sekiz li kuzeyine yerleştirir.^[12]

698’de imparatoriçe Wu Zetian, kendi ailesinden birini Kapgan Kağan’ın kızıyla evlenmesi için gönderdi.^[13] Kapgan damadı alıkoydu. Elçilere, Wu ailesinden bir oğlun Gök Oğlu’nun oğlu olup olmadığını sordu.^[3] Tang Huiyao’nun koruduğu, Tang divanına yazdığı bir mektupta üç şey yazdı. Kızı imparatorun bir oğluyla evlenmeliydi. Wu ailesi küçük bir sülaleydi. Ordusunu Hebei’yi almak için kaldırmıştı.^[14]

Tang’la savaşlarının başında Kapgan’ın yüz binden fazla kişilik ordusu Tang sınır garnizonlarına ve Gui ile Tan eyaletlerine saldırdı.^[3] Weizhou’daki Feihu ilçesini aldı, Dingzhou valisini öldürdü ve halkının evlerini yaktı.^[3] Zhaozhou’da bir görevli kapıları Göktürklere açtı. Teslim olmayı reddeden vali öldürüldü.^[3] İmparatoriçe Luling prensini veliaht ve Hebei ordusunun başmareşali yaptı.^[3] O ordu yola çıkmadan önce Kapgan, Zhaozhou ve Dingzhou’nun seksen doksan bin kadın ve erkeğini alıp götürdü. Wuhui yolundan ayrıldı.^[3] Xin Tang Shu hepsini öldürdüğünü ekler.^[10] Hebei mareşali Di Renjie yüz bin adamla onu izledi. Ona yetişemedi.^[3]

Bir çeviri Gui, Tan, Feihu ve Zhaozhou’yu modern Hebei eyaletine yerleştirir.^[15]