Göktürk Hukukunda At

Çin tarihleri Göktürklerin yasalarını tek cümleyle verir. Cümledeki cezalardan üçü atı anar.^[1] Cümle dört tarihte geçer ve bu dört tarih dört tanık değildir.

Zhou Shu

Zhou Shu, Göktürklerin ölüm cezası gerektiren suçlarını sayar: ihanet, cinayet, başkasının karısıyla zina ve at yuları çalmak.^[2] Başkasının kızını ayartan adam ağır bir bedel öder ve kızla evlenmek zorundaydı.^[2] Kavgada yaralayan, yaranın ağırlığına göre mal öderdi.^[2] At ve başka mal çalan, değerinin on katından fazlasını geri öderdi.^[2] Yular için kullanılan Çince ban sözcüğü yular ya da ayak bağı demektir. Zhou Shu, böyle küçük bir şeyin çalınmasının neden ölüm cezası olduğunu söylemez.

Sui Shu

Sui Shu kuralları farklı ifade eder. İhanet ve cinayet ölümle cezalandırılır, zina eden hadım edilip belinden ikiye kesilir.^[3] Kavgada başkasının gözünü yaralayan kızıyla öderdi, kızı yoksa karısının malını verirdi.^[3] Uzuv kıran bir at öderdi.^[3] Hırsız çaldığı malın on katını öderdi.^[3] Sui Shu yuları anmaz.^[3]

Bei Shi ve Tongdian

Bei Shi iki metni birleştiren bir cümle verir. Zhou Shu’nun yuları ve geri ödemesi ile Sui Shu’nun gözü, uzvu ve atı onda vardır.^[4] Tongdian Sui Shu’yu yineler.^[5] İkisi de sonraki derlemelerdir ve Bei Shi cümlesini iki eski tarihten almıştır.

Bir değer birimi olarak at

Sui Shu’nun kurallarında at bir ödeme birimidir. Kırık bir uzuv bir atla, bir göz bir kızla, bir hırsızlık kaybın on katıyla ödenir.^[3] Kurallar bu yüzden atı kızın ve karının malının yanına koyar. Çin metinleri atın fiyatını vermez ve atın nasıl teslim edildiğini söylemez.

Tuyuhunlar

Bir kağanın yönettiği ve kubbeli çadırlarda yaşayan Tuyuhunların daha kısa bir kuralı vardı. Katiller ve at hırsızları ölürdü, öbür suçlular mal öder ya da dayak yerdi.^[2] Sui Shu kuralı yineler ve Tuyuhunların âdetlerinin Göktürklerinkine pek benzediğini ekler.^[6] Jiu Tang Shu ile Xin Tang Shu onu bir kez daha yineler.^[7] Tuyuhunlar bu yüzden atın kendisinin çalınmasını cinayetle aynı düzeye koymuştur.

Kaynaklardaki boşluklar

Çin tarihleri davaları kimin yargıladığını ya da bir cezanın nasıl uygulandığını söylemez. Kırık bir uzuv için ödenen atın yaralanan adama mı kağana mı gittiğini de söylemez. Kurallar Çinli tarihçilerin özetleridir.