Bei Shi (Kuzey Hanedanları Tarihi)

Çeviri

Tianbao'nun üçüncü yılında Anagui Göktürkler tarafından yenildi ve intihar etti.

Veliaht Anluochen, Anagui'nin amca oğlu Dengzhu Qili ve Dengzhu'nun oğlu Kuti, hep birlikte halklarını alıp Qi'ye kaçtılar.

Geri kalanlar Zhu'nun ikinci oğlu Tiefa'yı hükümdar yaptı.

Dördüncü yılda Qi'den Wenxuan, Dengzhu'yu ve oğlu Kuti'yi kuzeye geri gönderdi.

Çok geçmeden Tiefa Kıtanlar tarafından öldürüldü ve ülkenin halkı yine Dengzhu'yu hükümdar yaptı.

Bunun ardından Dengzhu da büyük reis Afuti ve diğerleri tarafından öldürüldü ve ülkenin halkı bu kez Kuti'yi hükümdar yaptı.

Aynı yıl Göktürkler onlara yeniden saldırdı ve bütün ülke Qi'ye kaçtı.

Bunun üzerine Wenxuan Göktürklere karşı kuzeye sefer düzenledi, Rouran'ı karşılayıp kabul etti, hükümdarları Kuti'yi azletti, Anagui'nin oğlu Anluochen'i hükümdar yaptı, onları Mayi ovasına yerleştirdi ve onlara tahıl ve ipek verdi.

Göktürkleri bizzat Shuofang'a kadar kovaladı. Göktürkler boyun eğmek istedi, o da bunu kabul edip geri döndü.

Bundan sonra Rouran aralıksız haraç gönderdi.

Çeviri

O sırada Rouran, Göktürkler tarafından defalarca yenilmişti. Batı Wei imparatoru Gong'un ikinci yılında boylarından bin kadar haneyi alıp Guanzhong'a kaçtılar.

Göktürkler, ordularının gücüne ve Batı Wei ile dostluklarına güvenerek, geride kalanların büyük devlete dayanmasından korktu. Ardı ardına elçi gönderip gönüllerinin rahat etmesi için hepsinin öldürülmesini istediler.

Zhou'dan Wen görüşüp kabul etti. Rouran hükümdarını ve yanındaki üç binden fazla kişiyi yakalatıp bağlattı, Göktürk elçilerine teslim etti ve Qing Kapısı'nın dışında boyunlarını vurdurdu.

“Orta erkekler” yaş sınıfındakiler ve daha küçükler bağışlandı ve prenslerin ve dukaların hanelerine dağıtıldı.

Çeviri

Kimilerine göre Göktürkler aslında Pingliang'ın karışık Hu halkındandı ve soy adları Aşina'ydı.

Wei imparatoru Taiwu, Juqu soyunu yok edince Aşinalar beş yüz haneyle Rouran'a kaçtı.

Nesiller boyunca Altın Dağ'ın güney yamacında yaşadılar ve Rouran için demircilik yaptılar.

Altın Dağ miğfere benzer. Halk dilinde miğfere “Tujue” denir ve bu yüzden bunu kendilerine ad edindiler.

Çeviri

Göktürklerin ataları Batı Denizi'nin sağında, ayrı bir boy olarak yaşıyordu. Görünüşe göre Asya Hunlarının ayrı bir koluydular. Soy adları Aşina'ydı.

Sonradan komşu bir devlet onları yendi ve bütün soylarını yok etti.

Bir oğlan çocuğu vardı, yaşı ona yaklaşmıştı. Askerler onun küçük olduğunu görünce onu öldürmeye kıyamadılar. Bunun üzerine ayaklarını kesip kollarını koparıp otlarla kaplı bir bataklığa attılar.

Bir dişi kurt onu etle besledi. Büyüyünce kurtla birleşti ve kurt hamile kaldı.

O devletin hükümdarı çocuğun hâlâ hayatta olduğunu duyunca onu öldürmek için yeniden adam gönderdi. Elçiler çocuğu kurdun yanında görünce kurdu da öldürmek istediler.

O sırada sanki tanrısal bir varlık kurdu Batı Denizi'nin doğusuna fırlattı ve kurt Gaochang Devleti'nin kuzeybatısındaki bir dağa düştü.

Dağda bir mağara vardı. Mağaranın içinde otları gür bir düzlük uzanıyordu, çevresi birkaç yüz li tutuyordu ve dört yanı dağlarla çevriliydi.

Kurt orada saklandı ve on erkek çocuk doğurdu.

On oğlan büyüyünce dışarıdan eş aldılar ve eşleri hamile kaldı. Sonra her birinin ayrı bir soy adı oldu. Aşina bunlardan biriydi, en değerli olan oydu ve bu yüzden önder oldu.

Bu yüzden karargâhın kapısına kurt başlı bir sancak dikilir. Böylece kökenlerini unutmadıklarını gösterirler.

Giderek birkaç yüz haneye ulaştılar. Birkaç kuşak sonra Axian She adında biri boyu mağaradan çıkardı ve Rouran'ın tebaası oldu.

Çeviri

Bundan sonra Tumen çıktı. Boyu biraz güçlendi, sınıra ilk kez ipek ve ipek tiftiği satın almaya geldi ve Çin ile ilişki kurmak istedi.

Batı Wei'nin Datong döneminin on birinci yılında Zhou imparatoru Wen, Jiuquanlı Hu An Nuopantuo'yu elçi olarak onun yanına gönderdi.

Ülkesinin halkı birbirini kutlayarak şöyle dedi: “Şimdi büyük bir devletin elçisi geldi, ülkemiz yükselecek.”

On ikinci yılda Tumen de elçi gönderip yöresel ürünler sundu.

O sırada Tiele Rouran'a saldırmak üzereydi. Tumen kendi halkıyla onların yolunu kesip onları yendi ve bütün halklarını, elli binden fazla obayı, teslim aldı.

Gücüne güvenerek Rouran hükümdarından kız istedi.

Anagui çok öfkelendi ve adam göndererek ona hakaret ettirdi: “Sen benim demirci kölemsin. Nasıl böyle söz etmeye cüret edersin!”

Tumen de öfkelendi, elçiyi öldürdü, onlarla ilişkisini kesti ve Wei'den kız istedi.

Zhou imparatoru Wen kabul etti ve on yedinci yılın altıncı ayında Wei'nin Changle Prensesi'ni ona eş olarak verdi.

Terk Edilen İmparator'un birinci yılının birinci ayında Tumen Rouran'a karşı asker çıkardı ve onları Huaihuang'ın kuzeyinde bozguna uğrattı.

Anagui intihar etti. Oğlu Anluochen Qi'ye kaçtı, geriye kalanlar da Anagui'nin amcası Deng Shuzi'yi hükümdar yaptı.

Bunun üzerine Tumen kendine Yili Kağan adını verdi, bu eski şanyü gibiydi. Karısına da Kehedun dedi, bu da eski yanzhi gibiydi.

Qi ile de elçi alışverişinde bulundu.