Geiserik, Vandalların kralıydı. Onları İspanya’dan Afrika’ya götürdü ve orada uzun süre hüküm sürdü.[1] Jordanes onu orta boylu, attan düştüğü için topal biri olarak anlatır. Derin düşünceliydi, az konuşurdu, lüksü küçümserdi, öfkesinde azgın, kazanç hırsında doymazdı. Barbarları kazanmakta kurnaz, anlaşmazlık tohumu ekmekte ustaydı.[2] İşleri Hunlara iki kez dokundu. 441’deki Hun istilası, ona karşı gönderilen doğu donanmasını başka yöne çekti. 451’de Attila, Galya seferinde Geiserik’in düşmanı olan Vizigotlara yürüdü.[3][4]

Afrika ve 441 Hun savaşı

Batı imparatorluğunun Afrika kontu Boniface, İmparator Valentinianus ile arası bozulmuştu. İntikamını ancak imparatorluğa zarar vererek alabilirdi. Geiserik onun daveti üzerine Afrika’ya geldi.[5][6] 439’da Kartaca’yı hile ile aldı.[7][8] Doğu imparatorluğunun başkenti Konstantinopolis’ten, beş Germen generalin komutasında, bin yüz gemiden oluştuğu söylenen büyük bir donanma Kartaca’yı geri almak için yola çıktı.[9] Geiserik Sicilya’ya çıktı, Lilybaeum’u aldı ve adayı yağmaladı. 440 sonlarında ya da 441 başlarında Kartaca’ya geri döndü.[7]

Büyük bir Hun saldırısı, Attila’nın ilk Balkan savaşında Balkan eyaletlerine daldı. II. Theodosius ve bakanları donanmayı Sicilya’dan geri çağırdı. Donanma, Geiserik’in ustaca diplomasisi yüzünden Vandallara karşı hiçbir şey başaramamıştı.[10] Theodosius, Geiserik ile görüşmelere başladı. 442’de Vandallarla barış yaptı.[11] Priscus, kıyıları taciz eden Vandalları, doğu Romalıları her konuda Attila’ya itaat ettiren düşmanlar arasında sayar.[12]

451 savaşı

Priscus’a göre Attila batıya dönmeye karar verdiğinde İtalyanlarla, Gotlarla ve Franklarla ilgilenmek istiyordu. Gotlara karşı amacı, Priscus’un sözleriyle, “Geiserik’in minnetini kazanmak”tı.[13] Jordanes bunun arkasındaki hikâyeyi anlatır. Geiserik’in oğlu Huneric, Vizigot kralı Theodorik’in bir kızıyla evlenmişti. Kızın kendisini zehirlemek istediği yönündeki salt bir kuşkuyla Huneric onun burnunu ve kulaklarını kesti ve Galya’daki babasının yanına geri gönderdi. Geiserik babanın öcünden korkuyordu. Attila’nın aklının dünyayı harap etmeye yöneldiğini öğrenince onu çok sayıda hediyeyle Vizigotlara savaş açmaya kışkırttı.[14] Attila’nın Valentinianus’a ve Theodorik’e yazdığı mektuplar, “Geiserik’in rüşvetiyle çoktan kışkırtılmış” savaşlara hizmet etti.[15]

Görüşler ayrışır. Birincisi, Geiserik’in 450 baharından kısa süre önce Attila’yı Vizigotlara karşı bir sefere sürüklemeye çalıştığını söyler. Planın Attila’nın aklında daha önce de bulunduğunu ekler.[16] Aynı görüş, Hunların yalnızca bir yabancıyı memnun etmek için Avrupa’daki konumlarını tehlikeye atacağını reddeder.[17] İkincisi, Vandal ajanların Kuzey Afrika’dan Macaristan’a altın torbaları taşıdığı tablosunu grotesk bulur.[4] Üçüncüsü, Vandallarla Vizigotlar arasındaki dinamikler göz önüne alındığında rüşveti olası bulmaz. Jordanes’in kendi kendisiyle çeliştiğini de not eder.[18] Dördüncüsü hediyeleri ve düzenbazlığı kabul eder. Bunları Attila’nın nedenlerinden yalnızca biri sayar.[19]

İlk görüş ayrıca Attila’nın ittifakı boşa harcadığını söyler. Geiserik, Attila’nın Vizigotlara saldırması için çok kaygılıydı. 452’de İtalya’ya yapılacak Vandal çıkarmaları, Attila’nın karadan saldırılarına eşlik edebilirdi.[20] Onu harekete geçirmek için hiçbir çaba kaydedilmemiştir.[20]

Roma, 455

455’te İmparator Valentinianus, Maximus’un ihaneti yüzünden öldürüldü. Maximus tahtı ele geçirdi.[21][22] Jordanes, Geiserik’in bunu duyduğunu yazar. Savaş donanmasıyla Afrika’dan İtalya’ya geldi, Roma’ya girdi ve onu harap etti.[21] Vandalların Afrika’dan Valentinianus’un dul eşi Eudoxia tarafından çağrıldığı söylenmişti. Maximus onu kendisiyle evlenmeye zorlamıştı.[23]

Geiserik, Valentinianus’un dul eşini ve kızlarını götürdü. Doğu imparatoru Marcianus iki kez elçi gönderip İtalya’yı esirgemesini ve kadınları serbest bırakmasını istedi. Geiserik reddetti. İkinci elçiyi geri çevirdi ve Sicilya’yı ve İtalya’yı yeniden harap etti.[24] Kadınları ancak Valentinianus’un büyük kızı Eudocia’yı oğlu Huneric ile nişanladıktan sonra serbest bıraktı.[25] Sonra Valentinianus’un ve Aetius’un malları kendisine teslim edilmedikçe silah bırakmayacağını bildirdi. Valentinianus’un mallarının bir kısmını Eudocia adına doğu Romalılardan zaten almıştı. Bu iddiayı her yıl savaşı yeniden başlatmak için bahane yaptı.[26]

Jordanes, Geiserik’in ölümünden önce oğullarının kıdem sırasına göre birbirinin ardından tahta geçmesini buyurduğunu söyler. Amaç, krallık için aralarında kavga çıkmamasıydı.[27] Sonradan İmparator Leo ve Zeno’nun kendisine karşı kurduğu tuzakları önlemek istedi. Hediyelerle Vizigot kralı Eurich’i Arles’i ve Marsilya’yı almaya yöneltti. Afrika’da huzur içinde hüküm sürmek için Ostrogotları doğu imparatorluğuna, Vizigotları batı imparatorluğuna karşı kışkırttı.[28]

Notlar

  1. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 167–169, p. 97–98
  2. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 168, p. 98
  3. ^ Thompson 1948, p. 81, 131
  4. ^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 130
  5. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 167, p. 97–98
  6. ^ Mierow 1915, p. 171
  7. ^ a b Maenchen-Helfen 1973, p. 108
  8. ^ Thompson 1948, p. 78
  9. ^ Thompson 1948, p. 79
  10. ^ Thompson 1948, p. 81
  11. ^ Maenchen-Helfen 1973, p. 111
  12. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 6, p. 76
  13. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 15, p. 98
  14. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 184, p. 103
  15. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 185–186, p. 103
  16. ^ Thompson 1948, p. 131
  17. ^ Thompson 1948, p. 132
  18. ^ Yavuz 2025, p. 98
  19. ^ Bury 1923, p. 291
  20. ^ a b Thompson 1948, p. 207
  21. ^ a b Jordanes; Mierow 1915, § 235, p. 117
  22. ^ Bury 1923, p. 300
  23. ^ Mierow 1915, p. 176
  24. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 24, p. 101–102
  25. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 29, p. 103–104
  26. ^ Priscus; Müller 1851, fr. 30, p. 104
  27. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 169, p. 98
  28. ^ Jordanes; Mierow 1915, § 244, p. 120

Kaynaklar

Literatür

  • Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
  • Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
  • J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
  • Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
  • E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler5

Kişiler
Attila · Theodoric I · Valentinian III
Savaşlar
Hunnic invasion of Gaul, 451
Halklar
Vandals

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Gaiseric.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/persons/gaiseric/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026