624’ün sekizinci ayında İlig Kağan ile yeğeni Töles, ki Çinliler ona Tuli Kağan der, devletin bütün gücüyle Tang’ı işgal etti.[1] Ordugâhları Yuanzhou yoluyla birbiri ardından güneye ilerledi.[1] Binzhou’da Qin Prensi Li Shimin’in ordusuyla karşılaştılar. Savaş muharebesiz bitti.[1] Li Shimin Göktürk hattına at sürüp iki kağanı birbirine düşürdü. Töles onunla kardeşlik andı içti.[1] Bazı araştırmacılar Binzhou’yu Shaanxi’deki Bin ilçesine yerleştirir.[2]

İstiladan önce

Xin Tang Shu, Göktürklerin her yıl Tang sınırına baskın yaptığını söyler.[3] 624’te Yuanzhou ile Shuozhou’ya saldırdılar ve Dai ülkesine girip sonuçsuz kaldılar.[3] Asi Yuan Junzhang ile birlikte sonra Longzhou ve Yinpan’a saldırdılar. Li Shimin ile kardeşi Qi Prensi Li Yuanji onlara karşı Binzhou yoluna yerleştirildi.[3]

Yedinci ayda, Zizhi tongjian’a göre, bir saray adamı İmparator Gaozu’ya Göktürklerin geçitlerin içindeki ülkeye neden baskın yaptığını anlattı: kadınlar ve hazine Chang’an’daydı.[4] Chang’an yakılır ve başkent taşınırsa baskınların duracağını söyledi.[4] Gaozu kabul etti. Yuwen Shiji’yi güney dağlarının ötesine, Fan ile Deng’de yeni bir merkez aramaya gönderdi.[4] Veliaht, Li Yuanji ve Pei Ji planı destekledi.[4] Yalnız Li Shimin itiraz etti. Bozkır halklarının Çin’i hep rahatsız ettiğini söyledi ve İlig’in boynunu saray kapısına getirmek için birkaç yıl istedi.[5] İmparator planı bıraktı.[4]

Binzhou önündeki karşılaşma

Sekizinci ayda Göktürkler Yuanzhou, Xinzhou, Bingzhou ve Suizhou’ya baskın yaptı. Başkent alarma geçirildi.[4] Geçitlerin içindeki ülkede uzun yağmurlar erzak yollarını kesmişti. Li Shimin endişeliydi ve generalleri korktuklarını belli ediyordu.[1] Binzhou’da durdu.[1] İlig ile Töles kentin batısında birden on binden fazla atlıyla göründü ve tepelere dizildi. Tang askerleri çok korktu.[1] Xin Tang Shu yere Wulong yamacı adını verir. Onun anlatımında kağan, meydan okumak için birkaç yüz atlıyı öne sürer.[3] Zizhi tongjian günü jimao diye tarihler.[4]

Zizhi tongjian’a göre Li Shimin, kardeşi Li Yuanji’den kendisiyle birlikte at sürmesini istedi, Li Yuanji korkudan reddetti.[4] Li Shimin sonra yüz atlıyla Göktürk hattına doğru gitti.[1] Devlet ile kağan, diye seslendi, birbirine ihanet etmemeye ant içmişti. Kağan anlaşmayı bozmuş ve Tang topraklarının içine kadar girmişti.[1] Kendisi Qin Prensi’ydi ve bunu karara bağlamaya gelmişti.[1] Kağan yalnız çıkarsa ikisi yalnız dövüşecekti. Bütün ordusuyla gelirse, prens bu yüz atlıyla karşılayacaktı.[1] İlig onu anlayamadı. Güldü ve yanıt vermedi.[1]

Li Shimin ilerlemeye devam etti ve Töles’e bir atlı gönderdi.[1] Töles, dedi, bir zamanlar onunla yemin etmişti: her biri ötekine sıkıntıda yardım edecekti. Şimdi ise tütsü ateşlerinin duygusu olmadan ordusuyla ona karşı geliyordu.[1] Sözler, bir ant bağında yakılan tütsüye gönderme yapar.[6] Töles buna da yanıt vermedi.[1] Prens hendeği geçmeye davrandı. İlig, onun bu kadar hafif at sürdüğünü gördü ve tütsü ateşi sözlerini duydu, yeğeninden şüphelenmeye başladı.[1] Prensin hendeği geçmesine gerek olmadığını söyletti. Kötülük düşünmüyordu, yalnızca işleri onunla görüşüp halletmek istiyordu.[1] Biraz geri çekildi ve iki taraf da birliklerini geri çekti.[1]

Yağmur

Zizhi tongjian ikinci bir neden ekler.[4] Yağmur şiddetlendi. Li Shimin generallerine, Göktürklerin yaylarına güvendiğini söyledi. Yayların tutkalı ve kirişi artık sırılsıklam olmuştu.[4] Göktürkler, dedi, kanatları kırık kuşlar gibiydi. Kendi adamları çatı altında yaşıyor, pişmiş yemek yiyor ve kılıçlarını keskin tutuyordu.[4] Ordusunu geceleyin yağmurun içinde gizlice çıkardı. Göktürkler çok telaşlandı.[4] Xin Tang Shu da barış yapıldıktan sonra yağmurun Göktürk yaylarını ve oklarını gevşettiğini söyler. Kağan sonra ordugâhı söktü.[3]

Barış ve kardeşlik

Li Shimin, Töles’i etkiledi. Töles kazanıldı ve savaşmak istemedi.[1] Amca ile yeğen bölününce İlig de savaşamadı.[1] İlig, Töles ile tegin Aşina Simo’yu barış istemeye gönderdi ve barış verildi.[1] Töles kendini Li Shimin’e bağladı ve onun kardeşi olmak istedi.[1] Zizhi tongjian Aşina Simo’yu İlig’in babasının amcaoğlu yapar.[4]

Tang sarayında İmparator Gaozu, Aşina Simo’yu imparatorluk sedirine oturttu.[1] Simo başını eğdi ve kesin olarak reddetti. Gaozu ona, onu görmenin İlig’i görmek gibi olduğunu söyledi.[1] Simo kısa süre sonra Heshun Prensi yapıldı.[1]

Saray sonra sınırın nasıl tutulacağını sordu.[3] Bir memur Wuyuan ve Lingwu’da Sarı Nehir üzerinde tekneler önerdi. Wen Yanbo, Wei’nin Asya Hunlarına karşı kazdığı türden uzun bir hendek önerdi.[3] İmparator sınır yoluna hendek kazdırdı ve savaş gemileri yaptırdı.[3] İlig, Beilou geçidi’nde bir pazar açılmasını isteyen bir elçi gönderdi. İmparator onu geri çeviremedi.[3]

Binzhou önünde edilen kardeşlik, savaştan uzun yaşadı.[1] Yıllar sonra İlig, Töles’e saldırdı. İmparator, ant kardeşine yardım etmemenin mümkün olmadığını söyledi ve Töles’in Tang’a geçişi bunu izledi.[1]

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Jiu Tangshu (Old Book of Tang), juan 194
  2. ^ Mau-tsai 1958, Turkish edition, p. 184
  3. ^ a b c d e f g h i Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 215
  4. ^ a b c d e f g h i j k l m Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 191
  5. ^ Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 191; Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 215
  6. ^ Mau-tsai 1958, Turkish edition, p. 185

Kaynaklar

Literatür

  • Liu Mau-tsai, Çin Kaynaklarına Göre Doğu Türkleri (1958, Turkish edition)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler5

Kişiler
Ilig Khan · Töles Khan
Savaşlar
Tang conquest of the eastern Khaganate, 626–630
Muharebeler ve olaylar
Defection of Töles (628) · The Göktürk Campaign of 622

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “The Standoff at Binzhou (624).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/binzhou-standoff-624/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026