Roma elçisi Valentinos 576’da Turxanthos’un ordugâhına vardığında Göktürk prensini büyük bir kederin içinde buldu. Prens sebebini söyledi: “babam Silzibul daha yeni öldü”.[1] Modern anlatımlar Silzibul’u, Menandros’un Batı Göktürklerinin hükümdarı İstemi’nin adı için kullandığı biçimlerden biri sayar.[2] Başkaları bu eşitlemeyi reddeder. Her iki adın sesleri örtüşmez, İstemi’nin adının da kendine ait bir Yunanca biçimi vardır.[3] Çin kaynakları İstemi’nin Tarduş dışında bir oğlunu anmaz. Tarduş ise o sırada Batı Sınır Bölgesi’nin kağanıydı ve babasının cenazesine gelmesi gerekirdi.[4] Onlara göre Silzibul sekiz Göktürk başbuğundan biriydi ve tören İstemi’nin değildi.[3] Valentinos’un elçiliğinin üyeleri yasa katılmaya zorlandı.[1] Onların raporu Menandros’ta korunmuştur. Bir Göktürk hükümdarının cenazesine ilişkin Yunanca kaynaklardaki en ayrıntılı anlatım budur.

Ölüm

Menandros, İstemi’nin nasıl ve nerede öldüğünü söylemez.[5] Turxanthos onu gömdüğüne göre, İstemi büyük olasılıkla yakında bir yerde ölmüştü.[6] Modern bir anlatım ölümünü 575’e koyar ve saltanatını yaklaşık yirmi üç yıl olarak verir.[7] Aynı anlatım başka bir yerde İstemi’nin batıdaki saltanatını 552 ile 576 arası yıllar olarak verir.[8] Oğlunu yasta bulan elçilik Aralık 575 ile Aralık 576 arasına düşer.[9]

Törenler

Turxanthos elçilere, onu büyük bir kederin içinde bulduklarını söyledi.[1] Ölüler için halkının geleneğine uymaları ve yüzlerini hançerle yarmaları gerekiyordu.[1] Valentinos ile yoldaşları hemen kendi hançerleriyle kendi yanaklarını kesti.[1] Çin tarihleri aynı törenden söz eder: yüz kesme. Zhou Shu’ya göre ölünün yakınları çadırın çevresinde yedi kez atla dolaşır. Her seferinde kapıya geldiklerinde bıçakla yüzlerini keser ve ağlar, kan ile gözyaşı birbirine karışıncaya kadar.[10] Asya göçebelerinin aynı yas geleneği Attila’nın cenazesinde de kaydedilmiştir.[6]

Yas günlerinin birinde Turxanthos, ölen babası için bağlı dört Hun tutsağı getirdi.[1] Bu zavallıları babasının atlarıyla birlikte ortaya koydu.[1] Kendi dilinde onlara oraya gitmelerini ve babası Silzibul’a kendisi için ne kadar büyük olduğunu söylemelerini emretti … Metin burada kesilir.[1] Dört adama ne yapıldığı bu boşlukta kaybolmuştur.[5] Bazı araştırmacılar, dört tutsağın ve atların törende kurban edildiğini savunur.[11] Zhou Shu’nun Göktürk geleneğini anlatışında, ölünün bindiği at seçilen bir günde cesediyle birlikte yakılırdı.[10]

Menandros, ölüler için yapılan törenlerin Göktürkçe adını verir: onlar bu törenlere kendi dillerinde dogia derlerdi.[1] Bazı araştırmacılar sözcüğü, cenaze ziyafeti ya da ölü başında bekleyişi anlatan bir Türkçe sözcükle ilişkilendirir.[11]

Halefiyet

Turxanthos babasının defin törenlerini tamamlayınca Valentinos ile daha birçok kez konuştu.[1] Sonra onu iç bölgenin önderlerine, özellikle kardeşi Tardu’ya, Ektel Dağı’na gönderdi.[1] Tardu, İstemi’nin oğlu ve batıdaki halefi Tarduş’tur. Saltanatı orada 603’e kadar sürdü.[12] Aynı haftalarda Turxanthos, Kırım’daki Bosporos’u alan orduyu gönderdi.[13]

Cenaze, Göktürk ülkesini Altay’dan İdil’e taşıyan adamın saltanatını kapattı. Bu olay yalnızca, yas günlerinde bir Roma elçiliğinin gelmesi sayesinde bilinir. Elçiler, anlattıkları törene kendileri de katılmak zorunda kaldı.

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j k Menander Protector; Blockley 1985, fr. 19.1
  2. ^ Blockley 1985, p. 262
  3. ^ a b Sinor 1990, p. 305
  4. ^ Sinor 1990, p. 303,305
  5. ^ a b Menander Protector
  6. ^ a b Blockley 1985, p. 277
  7. ^ Yavuz 2025, p. 293
  8. ^ Yavuz 2025, p. 427
  9. ^ Blockley 1985, p. 274
  10. ^ a b Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  11. ^ a b Golden 1992, p. 130
  12. ^ Golden 1992, p. 131
  13. ^ Menander Protector; Blockley 1985, fr. 19.1–19.2

Kaynaklar

Literatür

  • R. C. Blockley, The History of Menander the Guardsman: Introductory Essay, Text, Translation, and Historiographical Notes (1985)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
  • Denis Sinor (ed.), The Cambridge History of Early Inner Asia (1990)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler2

Muharebeler ve olaylar
Embassy of Valentinos (576) · Siege of Bosporos, 576

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Funeral of Istemi (576).” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/funeral-of-istemi-576/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026