Dochia

Dochia, Göktürklerin ölülere borçlu oldukları ayinler için kullandığı kendi sözcüğüdür. Sözcük Yunancada yalnızca bir kez, Menandros’un tarihinde korunmuştur. Menandros onu yarım bir cümleyle açıklar: Göktürkler ölüler için yapılan âdetlere kendi dillerinde dochia der.^[1]

576’nın yası

Sözcük, Valentinos’un elçiliği sırasında geçer. 576’da Roma elçisi, Menandros’un Turxanthos adıyla andığı Türk Şad’ın yanına geldi ve onu babası Silziboulos’un, yani İstemi’nin yasında buldu.^[1] Turxanthos elçilere, onları en büyük kederi içinde bulduklarını söyledi. Bu yüzden, dedi, ölüler için âdet gereği bıçaklarıyla yüzlerini kesmeleri gerekiyordu. Valentinos ve arkadaşları hançerleriyle yanaklarını yardı.^[1]

Yas günlerinden birinde Turxanthos, dört Hun tutsağını bağlı olarak ve babasının atlarıyla birlikte getirtti. Onlara barbar dilinde, oraya gidip babası Silziboulos’a ne kadar … söylemelerini buyurdu. Metin bu noktada kesilir.^[1] Bu dört adama ne yapıldığı boşlukta kaybolmuştur.

Çin anlatımlarında ayin

Menandros’un gördüğü yüz kesme, Çin tarihlerinin anlattığı ayinle aynıdır. Zhou Shu’ya göre ölünün yakınları çadırın çevresinde yedi kez atla döner. Kapıya her gelişlerinde yüzlerini bıçakla keser ve ağlarlar, böylece kan ve gözyaşı birlikte akar.^[2] Sui Shu aynı yedi dönüşü ve aynı yaraları verir.^[3] Bir Romalı ve bir Çinli tanık, birbirinden habersiz yazarak tek bir âdeti anlatır.

Gömme maddesi ayinin tamamını ortaya koyar. Sözcüğün kendisi yalnızca burada geçer. Menandros’un Yunancasının hangi Türkçe sözcüğü karşıladığını hiçbir kaynak belirtmez.