İrnek

İrnek, Attila’nın küçük oğullarından biriydi. Priscus onu 449’da babasının ziyafetinde gördü. Akşamın bütün şakalaşmaları boyunca Attila’nın yüzü değişmedi. Oğlu içeri girince ona yumuşakça baktı ve yanağından çekti.^[1]^[2] Priscus, Attila’nın öbür çocuklarını umursamayıp yalnızca bu çocukla ilgilenmesine şaştı. Latince konuşan bir konuk ona, kâhinlerin Attila’nın ailesinin çökeceğini önceden bildirdiğini söyledi. Aileyi yeniden ayağa kaldıracak olanın da bu çocuk olacağı bildirilmişti.^[1]

Attila’nın ölümünden ve Nedao’dan sonra Jordanes şöyle yazar: “Attila’nın küçük oğlu Hernac, adamlarıyla birlikte Küçük İskitya’nın en uzak köşesinde yurt seçti.” Akrabaları Emnetzur ile Ultzindur ise Tuna üzerindeki Utus, Oescus ve Almus’u aldı.^[3] Küçük İskitya Dobruca’dır. 455’ten sonra İrnek’in Hunları imparatorluğun içindeki iki Hun cebinden birini oluşturdu.^[4]^[5] Bazı araştırmacılar onu, düzeltilmiş bir metne dayanarak, bunun yerine Tuna ile Tisza’nın birleştiği yere yerleştirir.^[6]

466 dolaylarında kardeşi Dengizik ile birlikte imparator Leo’ya Tuna üzerinde bir pazar istemek için elçilik gönderdi. İstek reddedildi. Dengizik savaş istiyordu. İrnek ise iç sorunlar onu geri tuttuğu için buna karşı çıktı.^[7] Evdeki sorunları muhtemelen Saragurlarla ilgiliydi.^[8] Sonra ne olduğu bilinmez.^[9]^[5]

Bulgar beylerinin listesi bir İrnik ile başlar. İrnek çoğu kez onunla özdeşleştirilmiştir.^[10]^[5] Başka bir anlatımda İrnik listede, biraz efsanevi bir hükümdardan sonra ikinci sıradadır. İrnek’i izleyen Hunlar, iki yüzyıl sonra 680’de Asparuh yönetiminde Balkanlar’a göç eden Bulgarların çekirdeğini oluşturdu.^[11] Ad Türkçe olarak anlaşılır: er, adam, küçültme ekiyle.^[12] Wei Shu, Kuzey Wei’nin esir aldığı tüccarları fidyeyle kurtarmak için elçiler gönderen bir Sute kralını kaydeder. 1899 tarihli bir çalışma onu İrnek ile özdeşleştirdi. Hunlar ve Asya Hunları tartışması bu görüşü taşır.^[13]

Notlar

^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 8, p. 93
^ Bury 1923, p. 288
^ Jordanes; Mierow 1915, § 266, p. 127
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 152
^ a b c Golden 1992, p. 92
^ Thompson 1948, p. 154
^ Priscus; Müller 1851, fr. 36, p. 107
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 166
^ Thompson 1948, p. 157
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 415
^ Sinor 1990, p. 198–199
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 415, 443
^ Hirth 1899 (printed 1900)b, p. 249–255

Kaynaklar

Priscus
Jordanes (after Priscus and Ammianus Marcellinus)

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Charles Christopher Mierow, The Gothic History of Jordanes in English Version, with an Introduction and a Commentary (1915)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Friedrich Hirth, Ueber Wolga-Hunnen und Hiung-nu (1899 (printed 1900))
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
Denis Sinor (ed.), The Cambridge History of Early Inner Asia (1990)