Saragurlar

Rouran çağı Göktürk çağı Uygur çağı Kırgız çağı

Rouran Birinci Göktürk Tang İkinci Göktürk Uygur Kırgız Hunlar Batı Göktürk Türgiş Karluk Hazar

Rouran 400–554
Birinci Göktürk 552–630
Tang 630–682
İkinci Göktürk 682–744
Uygur 744–840
Kırgız 840–924
Hunlar 370–469
Batı Göktürk 552–659
Türgiş 699–766
Karluk 766–800
Hazar 650–969

Saragurlar 463 dolaylarında Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırda görünen bir Oğur halkıydı. Priscus, Saragurların, Urogilerin ve Onogurların Konstantinopolis’e elçi gönderdiğini yazar. Sabirler onları topraklarından sürmüştü. Avarlar da Sabirleri sürmüştü. Avarları ise Okyanus kıyısında yaşayan halklar sürmüştü, bu halklar deniz sislerinden ve çok sayıda grifondan kaçıyordu. Yeni yurt arayan Saragurlar Akatzirlerin yanına geldi. Onları birçok savaşta yendi ve Romalılardan ittifak istedi. İmparator elçilerini güler yüzle karşıladı ve armağanlarla geri gönderdi.^[1] Grifonlar Herodotos’tan alınmış efsanevi bir ayrıntıdır. Halklar ise tarihîdir.^[2] Bazı araştırmacılar Saragurların, Ogurların ve Onogurların batı Tielelerinin bir parçası olduğunu varsayar.^[2] Başka araştırmacılar bütün hareketin başlangıcını Altay’ın kuzeyinde ya da kuzeydoğusunda, belki de Aral Gölü’nden öteye gitmeyen bir yerde arar.^[3]

Neşrin Latincesine göre Saragurlar bundan sonra Akatzirlerle ve öbür halklarla birlikte Persler üzerine ordu çekti. Hazar Kapıları’nda bir Pers garnizonuyla karşılaştılar ve yön değiştirdiler. İberyalıların ülkesini yağmaladılar, Ermenilerin kasabalarına akın ettiler.^[4] Araştırmacılar adı Oğurca okur, sara beyaz anlamına gelir. Saragurlar Pers Transkafkasyası’na Konstantinopolis’in teşviki üzerine saldırmış olabilir. Bu kayıtlar dışında onlar hakkında hiçbir şey bilinmez, büyük olasılıkla daha güçlü boy birliklerinin içinde eridiler.^[5] Attila’nın oğlu Ernak’ı 466 dolaylarında savaştan alıkoyan iç sıkıntıların Saragurlarla olduğu sanılır.^[6]

Yaklaşık 463'te sürgünler zinciri haritası: Sabirleri iten Abarlar, Saragurları, Ogurları ve Onogurları batıya iten Sabirler, Akatzirlerin yenilgisi, Saragurların Konstantinopolis'e elçiliği ve sonraki Kafkasya akını, Rouranlar için bir ek pencere — Yak. 463: Abarlar Sabirleri yurtlarından sürer, Sabirler de Saragurları, Ogurları ve Onogurları batıya iter. Saragurlar Akatzirleri yener ve Konstantinopolis'e elçi gönderir. Daha sonra Kafkasya üzerinden akın ederler. Modern harita, oklar yeniden kurgudur.

Notlar

^ Priscus; Müller 1851, fr. 30, p. 104–105
^ a b Golden 1992, p. 92–93
^ Thompson 1948, p. 159–160
^ Priscus; Müller 1851, fr. 37, p. 107
^ Golden 1992, p. 97
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 166

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)