Badgis

Badgis, Herat yakınında bir bölgeydi.^[1] Taberî, 588 ve 589 savaşını anlatırken bölgeyi Herat’la birlikte Bādhghēs adıyla anar.^[2] Ermeni yazarlar bölgeye Vatagēs der.^[1]

588 ve 589 savaşı

Taberî’deki bir geleneğe göre “Türklerin başkralı” Şaba, saltanatının on birinci yılında IV. Hürmüz’e karşı yürüdü.^[2] Üç yüz bin savaşçıyla geldi ve Badgis ile Herat’a kadar ilerledi.^[2] Hürmüz’ün on birinci yılı 588 ile 589’a denk gelir.^[3] Kral, Şaba’ya karşı Behram Çubin’i, Behram’ın kendi seçtiği on iki bin adamla gönderdi.^[4] Behram, Herat ile Badgis’in ötesine geçene kadar hızla yürüdü.^[5] Şaba, İranlılar kendi ordugâhının yakınında surlu bir kamp kurana kadar hiçbir şey fark etmedi.^[5] Müzakerelerden ve çarpışmalardan sonra Behram, Şaba’yı bir okla öldürdü.^[5]

Smbat Bagratuni’nin seferi

Sebeos’un Ermeni tarihi, Badgis’i İranlı komutan Smbat Bagratuni’nin doğu seferlerinde anar.^[6] Kuşanların kralları, kuzey bölgelerinin kralı büyük Hakan’ı çağırmıştı.^[7] Hakanın ordusu Ceyhun’u geçti ve Rey ile İsfahan’a kadar akın etti. Hakanın emriyle ırmağı yeniden geçti.^[8] Smbat sonra Kuşan kralını teke tek dövüşte öldürdü.^[6] Ordusu kaçakları Belh’e kadar kovaladı. Herat’ı, Badgis’i, bütün Toharistan’ı ve Talakan’ı yağmaladı.^[9]

Sefer 597 ile 598’e tarihlenmiştir.^[10] İkinci bir tarihleme onu 614 ile 615’e yerleştirir ve Göktürklerin yalnızca ilk mevsimde katıldığını söyler.^[11] Üçüncü bir anlatım savaşı 606 ile 607’ye yerleştirir.^[12] İlk tarihlemeye göre 598’e gelindiğinde Herat, Belh, Toharistan ve Talakan’la birlikte Badgis Kuşan prenslerince yönetiliyordu. Bu prensler Göktürklerin üstünlüğünü tanıyordu.^[13]

Notlar

^ a b Nöldeke 1879, p. 269
^ a b c Tabari; Nöldeke 1879, p. 269
^ Chavannes 1903, p. 242
^ Tabari; Nöldeke 1879, p. 270–271
^ a b c Tabari; Nöldeke 1879, p. 271
^ a b Sebeos, ch. 28; Howard-Johnston 1999, p. 52
^ Sebeos, ch. 28; Howard-Johnston 1999, p. 50
^ Sebeos, ch. 28; Howard-Johnston 1999, p. 50–51
^ Sebeos, ch. 28; Howard-Johnston 1999, p. 52–53
^ Chavannes 1903, p. 251
^ Howard-Johnston 1999, p. 184
^ Yavuz 2025, p. 359
^ Chavannes 1903, p. 252

Kaynaklar

Tabari
Sebeos, ch. 28

Literatür

Theodor Nöldeke, Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden. Aus der arabischen Chronik des Tabari übersetzt und mit ausführlichen Erläuterungen und Ergänzungen versehn (1879)
Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-Kiue (Turcs) occidentaux (1903)
R. W. Thomson (trans.), James Howard-Johnston (commentary), The Armenian History attributed to Sebeos (1999)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)