Kartlis Tskhovreba, Gürcü kroniklerinin derlemesidir. İçerdiği eserler arasında Leonti Mroveli’nin eseri de vardır.[1] 1469’a kadar uzanan eski kısmı, 1849 tarihli Fransızca çevirinin birinci cildinde yer alır.[2]

Herakleios Tiflis’te

Kronik, İmparator Maurikios’un akrabası Herakleios adlı birinin İmparator Phokas’ı öldürüp Yunan topraklarının efendisi olduğunu anlatır. Güçlenince “batıdan Türkler getirdi” ve Haç’ın tahtasını geri almak için sayısız bir ordunun başında Pers’e yürüdü.[3] Kartli’nin hükümdarı Stephanos Perslere karşı ayaklanmak istemedi. Kentlerini tahkim etti ve Tiflis’i elinde tuttu. Herakleios kenti kuşattı. Stephanos her gün çıkış yaptı, ta ki çarpışmalardan birinde öldürülene ve imparator Tiflis’i alana kadar.[4]

Kala kalesindeki adamlar teslim olmak istemedi. Komutanları surlardan, imparatorun bir keçi sakalına ve bir teke boynuna sahip olduğunu haykırdı. Herakleios hakaretin yalan olmadığını söyledi. Daniel kitabını açıp, batının tekesinin gelip doğunun koçunun boynuzlarını kıracağını okudu.[5] Tiflis’i Kakheti eristawı Adarnase’ye verdi ve onu Gürcistan prensi yaptı. Kaleyi bastırması için yanında Djibgha adlı bir eristaw bıraktı.[5] Kronikte anlatıldığı gibi imparator Bağdat’a doğru yoluna devam ederken, Adarnase ile eristaw Djibghou Kala’ya saldırdı. Djibghou kaleyi birkaç günde aldı ve komutanını esir etti. Önce adamın ağzını altınla doldurdu, çünkü sözleri imparatoru hoşnut etmişti. Sonra küstahlığı yüzünden derisini yüzdürüp Herakleios’a gönderdi.[6]

Djibghou adı

Kronikte Djibghou, imparatorun adamlarından biridir, Tiflis’te geride bırakılan bir eristawdır. Metin ona Göktürk demez.[7] Çevirmen, bir notta onu Herakleios’la Tiflis surları altında buluşan Hazar prensi Ziebel ile özdeşleştirdi. Theophanes komutan olarak Ziebel’i anar.[8] Aynı not, kronikin Ermenice sürümünün Dchibgha yazdığını kaydeder. Ayrıca Gürcü yazar Wakhoucht’un onu imparatorun akrabası yaptığını da kaydeder.[8] Yakın tarihli bir çalışma Djibgha ve Djibghou biçimlerini yabgu unvanıyla özdeşleştirir. Bu durumda vakanüvis unvanı bir kişi adı sanmıştır.[9]

Güvenilirlik

Kronik, Tiflis kuşatmasını Kartli tarafından verir: Stephanos’un ölümü, kaleden gelen hakaret ve komutanın akıbeti. Göktürkler için yalnızca Herakleios’un “batıdan Türkler getirdiğini” söyler. Onun Djibghou’sunun Göktürk yabgusu olup olmadığı bir yorum sorusudur, metnin bir ifadesi değildir.

Notlar

  1. ^ Golden 1992, p. 350
  2. ^ Brosset 1849
  3. ^ Kartlis Tskhovreba
  4. ^ Kartlis Tskhovreba
  5. ^ a b Kartlis Tskhovreba
  6. ^ Kartlis Tskhovreba
  7. ^ Kartlis Tskhovreba
  8. ^ a b Brosset 1849, p. 226
  9. ^ Aslan 2025, p. 688

Kaynaklar

Literatür

  • Marie-Félicité Brosset (trans.), Histoire de la Géorgie depuis l'antiquité jusqu'au XIXe siècle, vol. I (1849)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • İlhan Aslan, Herakleios Dönemi Bizans-Sasani Savaşında Müttefik Bir Güç: Batı Türk Kağanlığı (2025)

Bu kaynağa dayanan maddeler 5

Heraclius · Siege of Tiflis (627–629) · The Caucasus campaign, 627–629 · Tiflis · Tong Yabgu

İlgili maddeler

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Kartlis Tskhovreba.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/sources/kartlis-tskhovreba/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026