Rouran çağıGöktürk çağıUygur çağıKırgız çağı
RouranBirinci GöktürkTangİkinci GöktürkUygurKırgızHunlarBatı GöktürkTürgişKarlukHazar
  • 400
  • 500
  • 600
  • 700
  • 800
  • 900

Karadeniz ile Hazar arasındaki Kartli’nin başkenti Tiflis, uzun süre Bizans ile İran arasında denge kurmuştu.[1] Gürcü vakayinamesine göre prensi Stephanos döneminde eski başkent Mtskheta geriledi, Tiflis ise güçlendi.[2] Stephanos bütün Kartli’yi Tiflis’ten yönetti, ama İranlılara itaat etti.[2] Romalı ve Göktürk müttefikler şehrin önünde durduğunda, şehri İranlılar yönetiyordu. İranlı yönetim taraf değiştirmeyi reddetti.[1] Gürcü vakayinamesi şehri elinde tutan kişinin adını verir. Stephanos İranlılara karşı ayaklanmadı. Kasabalarını ve hisarlarını tahkim etti ve Tiflis’e kapandı.[3] Theophanes, kuzeyli komutan imparatorla şehrin dışında buluşurken İranlıların kasabadan izlediğini anlatır.[4]

627 kuşatması

Herakleios ile Börü Şad, kuşatma makinelerini ve süvariyi birleştirdi. Börü Şad’ın kırk bini müttefikleri sayıca çok üstün kıldı. Kuşatma yine de uzadı.[1] Theophanes kırk bine başka bir yer verir. Bunlar, kuzeyli komutan Ziebel’in buluşmadan sonra İran seferi için imparatora teslim ettiği seçme adamlardı.[4] Tong Yabgu ile imparator, Narikala kalesinin önündeki Göktürk ordugâhında buluştu.[1] Theophanes’te Ziebel imparatora doğru koşar, boynunu öper ve önünde eğilir. İranlılar bunu kasabadan izler.[4]

Movses Dasxuranci’nin anlattığı ilk kuşatmada müttefikler surlara tırmanmak yerine mühendisliğe dayandı. Romalı mühendisler kuşatanlar için dört tekerlekli mancınıklar yaptı. Bunlar surda gedik açmak için kaya fırlatırdı. Kuşatanlar, kasabanın bir yanını çevreleyen ırmağın surlara karşı yükselmesi için Kur’a taş ve kumla doldurulmuş büyük deriler yerleştirdi.[5] Kasaba halkı yıkılanı onardı ve yılmadı. İran’ın yardım ordusu, saray muhafızlarından bin atlıyla Sahraplakan komutasında yaklaşınca kasaba halkı surdan iki kralla alay etmeye başladı.[5] Kuşatanların bitkin düştüğünü görünce surun üstüne bir kabak koydular. Kabağa geniş burun delikleri ve ince bir bıyığı olan bir yüz çizmişlerdi. Bunun Jebu Xak’an olduğunu aşağıya seslendiler ve kabağa bir mızrak sapladılar.[6]

İki ay sonra imparator Ninova’ya yürüdü. Yabgu Suyab’a çekildi ve yeğenini şehrin önünde bıraktı.[7] Ermeni anlatımında o yılın kuşatması Herakleios’un tavsiyesiyle kaldırıldı. Müttefiki yaz için evine dönmeli, ertesi yıl geri gelmeliydi.[6] Theophanes, Ziebel’in buluşmadan sonra kendi ülkesine döndüğünü söyler.[4]

Şehrin düşüşü

Ninova haberi Tong Yabgu’yu cesaretlendirdi. Yabgu geri döndü, Börü Şad’ın ordusuyla Tiflis’e girdi ve şehri yağmalattı.[7] Ermeni anlatımı düşüşü, yalnızca kuzey ordusunun yaptığı ikinci bir kuşatma olarak anlatır. Hükümdar oğlu Šat ile geri geldi ve şehri iki ay kuşattı. Sonra adamları birbirinin sırtına çıkıp surlara ulaştı ve bulduklarının hepsini öldürdü.[8] İranlı vali ile yerli bir Gürcü prensi kör edildi, boğuldu ve derileri yüzüldü. Derileri surdan asıldı.[9] İkinci kuşatma büyük olasılıkla 629 baharında gerçekleşti.[10]

Gürcü vakayinamesi kuşatmanın kaldırıldığını bilmez.[11] Onun anlatımında Stephanos günlük çıkışlarından birinde düştü ve Herakleios şehri aldı.[12] Hisarın komutanı surdan, imparatorun keçi sakalı taşıdığını seslendi. Herakleios bu hakareti Daniel kitabındaki batının keçisi olarak okudu.[13] Tiflis’i Kakheti’nin eristavisi Adarnase’ye verdi ve hisarı almak üzere Jibghu adlı bir subay bıraktı. Jibghu hisarı birkaç gün içinde aldı, komutanının derisini yüzdü ve deriyi imparatora gönderdi.[14] Jibghu, Ermeni anlatımındaki Jebu Xak’an olabilir.[15]

Herakleios’un müttefiki olarak Tong Yabgu, Transkafkasya’da İran ile savaştı. Bizans zaferine ve Sasani devletinin çöküşüne önemli katkıda bulundu.[16]

Notlar

  1. ^ a b c d Yavuz 2025, p. 368
  2. ^ a b Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 224
  3. ^ Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 225
  4. ^ a b c d Theophanes the Confessor; Scott 1997, p. 447
  5. ^ a b Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 85
  6. ^ a b Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 86
  7. ^ a b Yavuz 2025, p. 370
  8. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 94–95
  9. ^ Movsēs Dasxurancʿi; Dowsett 1961, p. 95
  10. ^ Dowsett 1961, p. 94
  11. ^ Dowsett 1961, p. 86
  12. ^ Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 225–226
  13. ^ Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 226
  14. ^ Kartlis Tskhovreba; Brosset 1849, p. 226–228
  15. ^ Chavannes 1903, p. 255
  16. ^ Golden 1992, p. 135

Kaynaklar

Literatür

  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • Charles J. F. Dowsett (trans.), The History of the Caucasian Albanians by Movsēs Dasxuranci (1961)
  • Cyril Mango, Roger Scott (trans.), The Chronicle of Theophanes Confessor: Byzantine and Near Eastern History AD 284–813 (1997)
  • Marie-Félicité Brosset (trans.), Histoire de la Géorgie depuis l'antiquité jusqu'au XIXe siècle, vol. I (1849)
  • Édouard Chavannes, Documents sur les Tou-Kiue (Turcs) occidentaux (1903)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler19

Kişiler
Bagha Shad · Börü Shad · Heraclius · Tong Yabgu
Devletler
Byzantium · Khazar Khaganate · Sasanian Persia · Western Göktürk Khaganate
Savaşlar
Göktürk Expansion along the Silk Road · The Caucasus campaign, 627–629
Muharebeler ve olaylar
Meeting of Heraclius and Ziebel (627) · Siege of Tiflis (627–629) · The Göktürk–Byzantine alliance
Yerler
Derbent · Partaw
Gelenekler ve eğlenceler
The Göktürk Feast
Kaynaklar
Kartlis Tskhovreba · Nikephoros · Theophanes the Confessor

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Tiflis.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/places/tiflis/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026