Anatolius Barışı

Anatolius barışı, Attila’nın Balkanlar’da doğu imparatorluğunun ordularını yendiği savaşı sona erdirdi. Barış, Khersonesos’taki bir Roma yenilgisinden sonra, elçi Anatolius aracılığıyla yapıldı.^[1]^[2] II. Theodosius imparatorluğunu silahla savunamıyordu. Yenilgiyi kabul etti ve ordularının komutanı Anatolius’u müzakere için gönderdi.^[3]

Şartlar

Şartları Priskos verir. Kaçaklar Hunlara geri verilecekti. Geçmiş borçlar için 6.000 libre altın ödenecekti. Bundan sonra haraç yılda 2.100 libre olacaktı. Fidyesiz olarak evine kaçmış her Romalı tutsak için on iki solidus ceza ödenecekti. Ödenmezse tutsağı kabul eden kişi onu geri vermek zorundaydı. Romalılar ayrıca kendilerine sığınan hiçbir barbarı kabul etmeyecekti.^[1] Tek seferlik ödeme yaklaşık 2.000 kilogram altına varıyordu. Üç katına çıkan haraç yılda yaklaşık 700 kilogramdı. Hunların elindeki her Romalı tutsağın bedeli epey arttı.^[4] 6.000 libre, hazinenin bir yılda aldığı paranın yüzde 2,2’sinden biraz fazlaydı.^[5]

Priskos, Romalıların kendi istekleriyle razı olmuş gibi davrandığını yazar. Gerçekte generallerini saran korku, onları ne kadar ağır olursa olsun her şartı kabul etmeye sürükledi. İmparator herkesi ödemeye zorladı, önceki imparatorların arazi vergisinden muaf tuttuğu kişileri bile. Senatörler rütbelerine göre sabit bir altın vergisi ödedi. Mirasla zengin olmuş adamlar eşlerinin mücevherlerini ve eşyalarını pazarda satışa çıkardı, birçoğu açlıktan ya da asılarak intihar etti. Hazineler boşaltıldı, altın ve kaçaklar İskitlere gönderildi, çünkü onları teslim almaya Scottas gelmişti.^[6] Romalılar, teslim edilmeyi reddeden kaçakların çoğunu öldürdü. Bunların arasında Attila’nın hizmetinde bulunmayı reddedip Romalıların tarafına geçmiş bazı kraliyet İskitleri de vardı.^[6]^[7]

Şartlar ağır bulunmuş, ama beklenenden hayli hafif sayılmıştır.^[8] Farklı bir yargıya göre savaş Hunların kazandığı en büyük zaferle bitti. Ona göre o günden sonra Attila, kral, başkomutan ve en yüksek yargıç olarak koşulsuz itaat gördü.^[9] Antlaşmadan sonra Hun önderleri kendi topraklarının daha içine çekildi.^[10]

Asemus

Attila bir talep daha ekledi. Illyricum’dan çok uzak olmayan güçlü bir kent olan Asemus halkı, ellerindeki tutsakları geri verecekti. Savaş sırasında surların ardına sığınmamışlar, Hunlar kuşatmayı bırakana kadar İskit kalabalığına karşı surların dışında savaşmışlardı. Sonra Roma ganimetini sürüp götüren çetelere saldırmış, çok sayıda Romalıyı kurtarmış ve çok sayıda İskiti öldürmüşlerdi. Attila, tutsaklar geri verilmeden ne ordusunu çekeceğini ne de antlaşmayı onaylayacağını bildirdi. Anatolius ile Trakya garnizon birliklerinin komutanı Theodulus ona karşı bir gerekçe bulamadı. Kent halkına yazdılar. Kent halkı, kendilerine sığınan Romalıları serbest bıraktıklarını ve ellerine düşen her İskiti öldürdüklerini söyledi. İki Hun tutsağı tutmuşlardı, çünkü kuşatmadan sonra Hunlar surların önünde sürü otlatan bazı oğlanları kaçırmıştı. Oğlanlar bulunamadı ve Hunlar onlarda olmadığına yemin edince iki tutsak serbest bırakıldı.^[11] Asemus, küçük Asemus ırmağının, yani bugünkü Osma’nın Tuna’ya karıştığı yerde, Oescus ile Novae arasında yer alıyordu.^[8]

Tarih

Priskos barışı yalnızca Khersonesos muharebesinden sonraya tarihler. Bir tarihleme onu 441’de başlayan bir savaşın sonunda 443’e koyar.^[12]^[13] Antlaşma, Theodosius’un Küçük Asya’dan Konstantinopolis’e döndüğü 27 Ağustos 443’ten önce geçici olarak imzalandı. Sonbaharda onaylandı.^[12]^[13] İkinci bir tarihleme onu o yılın büyük istilasının sonunda, 447 sonbaharına koyar. Bu tarihlemeye göre 443’te savaş yoktu.^[14] Priskos’un yayını parçayı 447’ye tarihler.^[15]

Sonraki anlaşmalar

İlk sayım, Anatolius’un müzakere ettiği üç anlaşma sayar. 448’deki ikincisi 443’tekinden çok daha ağırdı. Attila, Romalıların Tuna’nın güneyinde beş günlük yol genişliğindeki bir şeridi boşaltmasını istedi ve yeni sınır Naissus’tan geçecekti.^[16] Haraç, bilinmeyen bir oranda sürdü.^[16] Priskos’ta şerit ve Naissus pazarı, Attila’nın Konstantinopolis’e gönderdiği bir mektuptaki talepler olarak görünür.^[17] Üçüncü anlaşma, Attila’ya karşı komplodan sonra 450’de geldi. Anatolius ile patrikios Nomus, Attila ile Drenco ırmağında buluştu. Attila barışı koruyacağına, Tuna’nın güneyindeki topraktan çekileceğine ve kaçaklar konusunda imparatoru bir daha rahatsız etmeyeceğine yemin etti.^[18] Bazı araştırmacılar bunu doğu hükümeti için parlak bir başarı sayar.^[19]

Notlar

^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 5, p. 74
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 123–124
^ Yavuz 2025, p. 95
^ Yavuz 2025, p. 95–96
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 182
^ a b Priscus; Müller 1851, fr. 5, p. 74–75
^ Thompson 1948, p. 85–86
^ a b Thompson 1948, p. 85
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 124–125
^ Yavuz 2025, p. 96
^ Priscus; Müller 1851, fr. 5, p. 75
^ a b Thompson 1948, p. 86
^ a b Bury 1923, p. 275
^ Maenchen-Helfen 1973, p. 115–117, 124
^ Müller 1851, p. 74
^ a b Thompson 1948, p. 97–98
^ Priscus; Müller 1851, fr. 7, p. 76
^ Priscus; Müller 1851, fr. 14, p. 97–98
^ Thompson 1948, p. 123

Kaynaklar

Priscus

Literatür

Karl Müller (ed.), Fragmenta Historicorum Graecorum, Bd. IV (darin: Menandri Protectoris fragmenta, griechisch mit lateinischer Übersetzung) (1851)
J. B. Bury, History of the Later Roman Empire from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian, vol. I (1923)
Otto J. Maenchen-Helfen, The World of the Huns: Studies in Their History and Culture (1973)
E. A. Thompson, A History of Attila and the Huns (1948)
Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)