Uygurlar iktidara hayvancı olarak geldi. Kağanlıklarının yüzyılında kısmen çiftçi bir halk oldular.[1] Değişim Çin vakayinamelerinde, bir Arap elçisinin raporunda ve toprakta kayıtlıdır.

744’ten önce

Jiu Tang Shu, Uygurların su ve otun peşinden gittiğini söyler. Kaydı 50.000 silahlı adam ve 100.000 kişi sayar.[2] Xin Tang Shu, başlangıçta beyleri olmadığını, otlaktan otlağa göçtüklerini, iyi ata bindiklerini ve iyi ok attıklarını, akın yapmayı sevdiklerini ekler. Göktürklere tabiydiler.[3] Geçimleri hayvancılıktan ve avdan geliyordu, ziraat onlara yabancıydı.[4]

Sürüler ve ordu tayını

Kağanlığın ekonomisi sürülerinde kaldı. En değerli hayvan koyundu, sonra at, öküz ve deve gelirdi ve hayvancılar otlaktan otlağa göçerdi.[4] Aralarında tahıldan ilk söz eden kayıt, 757’de An Lushan’ın oğluna karşı yapılan savaştandır.[4] Yaklaşık 4.000 kişilik bir Uygur ordusunun günlük tayını yirmi sığır, iki yüz koyun ve kırk shi tahıldı.[4] Modern anlatımlar et miktarını şaşırtıcı bulmaz, tahıl miktarını dikkat çekici bulur. Tahıl rakamındaki cömertliğin, onu yazan Çinlinin coşkusuna borçlu olabileceğini de eklerler.[4]

Tarlalar ve kentler

Kağan Bayanchur 757’den itibaren iki kent kurdurdu: Selenga üzerinde Bay Balık ve Orhun üzerinde Ordu-Balık.[5] Bazı araştırmacılar, Uygurların 757’de bile ziraata yabancı olamayacağını savunur.[5] Ziraatın büyük olasılıkla Uygurlara sebze yemelerini söyleyen 763 fermanıyla genişlediğini savunur.[5] Din adamları soğan ve benzeri yumruları yerdi.[5] Bu beslenmenin kuralları Mani din adamlarının yemek kurallarına aittir.

821 raporu

Arap elçisi Tamim ibn Bahr, büyük olasılıkla 821’de Uygur başkentine gitti.[6] Pınarları ve otu olan ama köyü ya da kenti bulunmayan bozkırda yirmi gün at sürdü. Orada yalnızca menzil görevlileri çadırlarda otururdu. Ondan sonra, diyor, birbirine yakın köyler ve ekili topraklar arasında yirmi gün daha yolculuk etti. Sonra kağanın kentine vardı. Orayı ziraatça zengin büyük bir kent diye anlatır.[5] Elçinin raporu böylece sürü geleneğinin 821’de hâlâ canlı olduğunu ve yerleşik çiftçilerin Uygur toplumunda giderek büyüyen bir yer tuttuğunu gösterir.[5]

Arkeolojik buluntular

Arkeologlar Uygurların değirmen taşı ve havaneli kullandığına dair izler buldu. Sulama kanallarının izlerine rastladılar. Bazı mezarlarda ölülerle birlikte darı da dahil olmak üzere tahıl konmuştu.[5]

Başkentin düşüşünden sonra

Kırgızlar 840’ta Uygur başkentini alınca Uygurların bir kısmı Ögä Kağan komutasında güneye gitti ve Tang sınırında kamp kurdu.[3] 841’in sonunda imparator onları teselli etmesi ve onlara 20.000 hu tahıl vermesi için bir elçi gönderdi.[7] 842’de Ögä Kağan tahıl, sığır ve koyun istedi.[8] Cevap fermanı ona Zhenwu’da at fiyatına 3.000 shi tahıl satın almasına izin verdi. Sığırı reddetti, çünkü öküz ekip biçmenin aracıydı ve Çin’de kesim yasaktı. Koyun, dedi, Çin’de azdı ve kuzey kabilelerinden gelirdi, devlet de onu hiçbir zaman vergi olarak toplamamıştı.[8]

Notlar

  1. ^ Sinor 1990, p. 336–337
  2. ^ Jiu Tangshu (Old Book of Tang), juan 195
  3. ^ a b Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 217
  4. ^ a b c d e Sinor 1990, p. 336
  5. ^ a b c d e f g Sinor 1990, p. 337
  6. ^ de la Vaissière 2005a, p. 311
  7. ^ Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 217; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 246
  8. ^ a b Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 246

Kaynaklar

Literatür

  • Denis Sinor (ed.), The Cambridge History of Early Inner Asia (1990)
  • Étienne de la Vaissière, Sogdian Traders: A History (2005)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler2

Halklar
History of the Turkic peoples
Kurumlar ve Unvanlar
The Economy of the Steppe Empires

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Uyghur Farming.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/institutions/uyghur-farming/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026