Nadulu Şad, kurt doğumlu Yizhi Nishidu’nun dört oğlunun en büyüğüdür. Göktürklerin ikinci köken öyküsünde yer alır. Zhou Shu bu öyküyü Suo devletine yerleştirir.[1] Jiansi Chuzheshi Dağı’nda yaşadı. Abangbu soyundan insanlar o dağda hâlâ yaşıyordu. Soğuktan ve çiğden çok acı çekiyorlardı.[1] En büyük oğul onlar için ateş çıkardı. Onları ısıttı ve doyurdu, hepsi hayatta kaldı.[1] Onu birlikte kendilerine efendi yaptılar ve ona Türk adını verdiler. Zhou Shu’ya göre o, Nadulu Şad’dı.[1] Adın ikinci bölümü olan 設, şad unvanıdır.[2]

Nadulu’nun on karısı vardı. Oğulların her biri annesinin boyunu soyadı olarak aldı. Aşina bir cariyenin, 小妻’nin oğluydu.[1] Nadulu ölünce on annenin oğulları, aralarından birini seçmek için büyük bir ağacın altında toplandı. Ağaca doğru en yükseğe sıçrayan efendi olacaktı. Genç Axian Şad kazandı.[1]

Bei Shi onun adını 納都六設 diye yazar ve sonra Dulu, 都六 diye kısaltır.[3] Tongdian daha kısa bir sürüm anlatır. En büyük oğula hemen Nadulu Şad der, halkın onu aynı adla efendi yaptığını söyler ve ateşi ile ağacı anlatmaz.[4]

Xin Tang Shu, batı Göktürklerine ayırdığı bölüme bir soy kütüğüyle başlar. Onların atası, Nadulu’nun adı 訥都陸 diye yazılan torunu Tuwu’dur. Tuwu Büyük Yabgu unvanını taşıyordu.[5] Tuwu’nun en büyük oğlu Tumen İlig Kağan’dı. İkinci oğlu Shidianmi idi.[5] Bu cümleyle efsanedeki ateş getiren, ilk kağanın büyük dedesi olur.

Suo öyküsü Türk’ü bir hükmetme unvanı yapıyor olabilir. İlk efsane ise sözcüğü Altay’ın miğfer biçiminden türetir.[2] Modern anlatılar adın kendisini hanedanın Türkçe görünmeyen erken adları arasında sayar. Türkçe sözcükler olağan olarak n- ile başlamaz.[6] Efsanede Nadulu Şad, Göktürklerin hem adını hem hüküm süren boyunu aldığı kişidir.

Notlar

  1. ^ a b c d e f Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  2. ^ a b Mau-tsai 1958, Turkish edition, p. 16
  3. ^ Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 99
  4. ^ Tongdian, juan 197
  5. ^ a b Xin Tangshu (New Book of Tang), juan 215
  6. ^ Golden 1992, p. 121

Kaynaklar

Literatür

  • Liu Mau-tsai, Çin Kaynaklarına Göre Doğu Türkleri (1958, Turkish edition)
  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Nadulu Shad.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/persons/nadulu-shad/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026