Que Dadu Şad

Que Dadu Şad, yedinci yüzyılın başlarında yaşamış bir Göktürk prensiydi. Heshana Kağan’ın küçük kardeşiydi. Heshana, batı Göktürklerini yönetiyordu.^[1] Çin tarihleri onu üç rolde anar: Huining’de kardeşinin halkını gözeten kişi, Tuyuhunlara Sui adına akın eden kişi ve Sui’nin çöküşünde kısa ömürlü bir kağan.^[2]

Huining’de

Jiu Tang Shu, onun Daye yıllarında Heshana ve tegin Danai ile birlikte Sui yönetimine geldiğini söyler.^[3] Heshana Sui’ye boyun eğince imparator, halkının zayıf olan on binden fazla kişisini Çin içinde alıkoydu.^[4] Heshana’nın küçük kardeşine sürülerini Huining idari bölgesinde (komutanlık) otlattırdı.^[4] Zizhi tongjian, Heshana’nın halkının bölünmesini 612’nin birinci ayı altına kaydeder.^[5] Bu anlatıda kardeş zayıfları Huining’e götürdü. Tegin Danai geri kalanları Loufan’a götürdü. Heshana beş yüz atlıyla imparatorun peşinden gitti.^[5] Jiu Tang Shu’ya göre Huining’de üç binden fazla atlıdan oluşan bir çevresi vardı.^[6]

Tuyuhun akınları

613’te Yang Xuangan’ın ayaklanması bastırıldıktan sonra imparator Pei Ju’yu Long dağlarının batısındaki toprakları düzenlemek üzere gönderdi.^[7] Pei Ju Huining’e gitti ve Heshana’nın halkıyla ilgilendi. Que Dadu Şad’ı Tuyuhunlara akın etmesi için gönderdi.^[7] Akınlar çok sayıda esir getirdi. Halk zenginleşti.^[8] İmparator bunun için Pei Ju’yu cömertçe ödüllendirdi.^[8]

Que Kağan

Sui’nin sonunda kendisine kağan dedi.^[9] Xin Tang Shu ona Que Kağan der. Jiu Tang Shu ile Tongdian ona Que Da Kağan der.^[10] Cefu yuangui’ye göre 618’in yedinci ayında batı Göktürklerinin Que Kağanı, yeni Tang yönetimine haraçla elçiler gönderdi.^[11] Tang ona Tuwuguoba Que Kağan unvanını verdi ve ona cömertçe davrandı.^[12]

İlk önce Li Gui’nin yanında yer aldı. Li Gui, 617’de Wuwei’de kendini Büyük Liang kralı ilan etmişti.^[13] Batı halklarına Sui elçisi Cao Qiong, Ganzhou’yu elinde tutuyordu ve onu kendi yanına çekti.^[14] İkisi Li Gui’ye karşı birlikte savaştı ve yenildi.^[14] Que Kağan Dadouba vadisine kaçtı ve Tuyuhunlarla ortak hareket etti.^[14] Li Gui onu kısa süre sonra yok etti.^[15] Halkı dağıldı ve batı topraklarına geri döndü.^[16] Bazı araştırmacılar onun sonunu 619’a tarihler.^[17]

Tarihler bu olayları iki biçimde sıralar.^[18] Zizhi tongjian onun Tang’a teslimini Tuyuhunlara kaçışından sonraya koyar.^[19] Xin Tang Shu ise teslimi önce koyar ve ardından onu Li Gui’ye katılmış gösterir.^[20]

闕達度設ÇinceXin Tangshu 215
達度闕ÇinceSui Shu 84
闕達設ÇinceJiu Tangshu 194
闕可汗ÇinceXin Tangshu 215
吐烏過拔闕可汗ÇinceJiu Tangshu 194

Adının biçimleri metinden metne değişir.^[1] Sui Shu’nun Göktürk bölümü 達度闕 yazar. Bei Shi 達度闕設 yazar. Pei Ju biyografisi, Xin Tang Shu ve Zizhi tongjian 闕達度設 yazar.^[21] Jiu Tang Shu ve Tongdian bunu 闕達設’e kısaltır.^[6] Son karakter şad unvanı olarak anlaşılır.^[22] Bazı araştırmacılar onu, Heshana’nın babası Niri’nin oğlu sayar.^[23]