609’un altıncı ayında Sui imparatoru Yangdi, Tuyuhun seferinin ardından Batı Bölgeleri’nin hükümdarlarını ve elçilerini Yanzhi Dağı’nda kabul etti.[1] Gaochang kralı Qu Boya ile Yiwu’nun tudun şadı, yirmi yedi devletin elçileriyle gelip onu yol kenarında karşıladı.[2] Tudun şad iki Göktürk unvanı taşıyordu: tudun ve şad. Onları oraya memur Pei Ju getirmişti. Kabul, Çin’in büyüklüğünü göstermek için kurgulandı.[3]

Pei Ju ve Batı Bölgeleri

Sui Shu, arka planı Pei Ju’nun biyografisinde anlatır.[3] Pei Ju, batılı tüccarlarla ticareti gözetmek üzere Zhangye’ye gönderilmişti.[3] Sui Shu’nun Batı Bölgeleri bölümü bunu, müfettiş Wei Jie ile bir katibin batı ülkelerine yaptığı yolculuğun ardına koyar.[4] Pei Ju’ya sonra Wuwei ile Zhangye arasında dolaşıp yabancı devletleri saraya çekmesi emredildi.[4][5] Onlara ülkelerini sordu. Üç ciltlik, kırk dört devleti kapsayan Batı Bölgeleri Resimli Kaydı’nı yazdı.[3] Zizhi tongjian kitabın sunuluşunu 607’nin onuncu ayına koyar.[6][7] Önsözde engeli adıyla andı. Ona göre Göktürkler ile Tuyuhunlar Qiang ve hu devletlerini aralarında paylaşmış ve yolu kesmişti. Onların haracı bu yüzden Çin’e ulaşamıyordu.[3] İmparator yabancı halklarla bütün ilişkilerini ona bıraktı.[3] Zizhi tongjian, batılı tüccarların ve devletlerin o günden sonra gidip geldiğini ekler. Masrafın yol üzerindeki idari bölgeleri tükettiğini de söyler.[6]

608’de Xue Shixiong komutasındaki bir Sui ordusu, Sui’nin Göktürk kağanı Yami Kağan’la birlikte Yiwu’ya saldıracaktı.[1] Yami gelmedi. Xue Shixiong çölü tek başına geçti. Yiwu halkı bir Sui ordusunun kendilerine ulaşabileceğini düşünmemişti, bu yüzden teslim oldu.[1] Yiwu’nun eski Han kasabasının doğusunda bir kale yaptırdı ve içinde bin adam bıraktı.[1] Pei Ju batı devletlerine, Gök Oğlu’nun kasabayı onların uzak ticareti uğruna kurduğunu söyledi.[3]

İmparator 609’da batıya gitmeden önce Pei Ju’yu Dunhuang’a gönderdi.[3] Pei Ju, Qu Boya’ya ve Yiwu’nun tudun şadına elçiler gönderdi. Onları büyük kazançla kandırdı ve saraya gelmeye ikna etti.[2]

Kabul

İmparator altıncı ayın bingwu gününde Zhangye’ye ulaştı. Renzi gününde Yanzhi Dağı’na geldi.[1] Qu Boya, tudun şad ve yirmi yedi devletin elçileri onu yol kenarında karşıladı.[3] Hepsine altın ve yeşim, brokar ve keçe giymeleri, tütsü yakmaları ve şarkı ile dansla müzik çalmaları söylenmişti.[3] İmparator, Wuwei ile Zhangye’nin erkeklerini ve kadınlarını en iyi giysileriyle seyretmeye çıkardı.[3] Atlılar ve arabalar yolu birkaç düzine li boyunca doldurdu.[3] Zizhi tongjian, idari bölgelerin kimsenin eski giysi, araba ya da atla gelmemesine dikkat ettiğini ekler.[1]

Tudun şad imparatora Batı Bölgeleri’nde birkaç bin li toprak sundu. İmparator çok memnun oldu.[1] Ertesi gün Sui, Xihai, Heyuan, Shanshan ve Qiemo adlarıyla dört idari bölge (komutanlık) kurdu. Onları garnizon altında tutmak için mahkûmlar gönderdi.[1] Bingchen gününde imparator Qu Boya’yı ve Yiwu’nun tudun şadını Guanfeng salonunda kabul etti.[1] Yirmiden fazla devletin elçisi aşağıdaki avluda durdu. Onlar için dokuz çeşit müzik çalındı ve balık-ejderha gösterileri yapıldı.[1]

Sonuçlar

Pei Ju’nun biyografisi kazançları sayar.[3] Tuyuhunlar ezildi. Birkaç bin li toprak alınıp garnizona bağlandı. Korkan devletler art arda haraç gönderdi.[3] İmparator Pei Ju’yu uzak halkları kazanmadaki ustalığı yüzünden terfi ettirdi.[3] Zizhi tongjian maliyeti sayar.[1] Yeni topraklara giden erzak her yıl yüz milyonlarca masrafla sınırın ötesine taşındı. Batı halkı ilk yıkılanlar oldu.[1]

Batı Göktürkleri uzak durdu.[1] İmparator aynı yolculukta onların kağanı Heshana’yı kendisiyle buluşmaya çağırdı. Heshana’nın halkı onu bırakmadı.[1] Bu ret Heshana’nın düşüşüne yol açtı.[1]

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 181
  2. ^ a b Sui Shu (Book of Sui), juan 67; Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 181
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m n o Sui Shu (Book of Sui), juan 67
  4. ^ a b Sui Shu (Book of Sui), juan 83
  5. ^ Herrmann 1925, p. 579–580
  6. ^ a b Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 180
  7. ^ Herrmann 1925, p. 580

Kaynaklar

Literatür

  • Albert Herrmann, Die Hephthaliten und ihre Beziehungen zu China (1925)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler5

Kişiler
Pei Ju · Wei Jie · Yiwu Tudun Shad
Devletler
Shanshan
Yerler
Yiwu

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Assembly at Mount Yanzhi (609).” Turkic Atlas, revised 28 October 2026. https://turkicatlas.org/events/assembly-at-mount-yanzhi-609/

Son güncelleme: 28 Ekim 2026