Anagui 520’de Rouranların kağanı oldu ve on gün sonra tahtı yitirdi.[1] Bir yıl sonra Kuzey Wei’nin armağanları ve korumasıyla geri döndü.[1] Beş yıl içinde Wei’nin isyancılarıyla onlar adına savaşıyordu. Yirmi yıl içinde bölünmüş Wei’nin her iki yarısı kızları için yarışıyordu.[2] Aynı yıl, onu sonunda yıkacak savaş başladı.[3]

Arka plan

Yujiulü hanedanı, batıdaki tebaasıyla bir kuşaktır savaş halindeydi. 508’de Gaocheler kağan Futu’yu öldürdü, 516’da ise oğlu Chounu onları bozguna uğrattı ve kralını öldürdü.[1] Bazı araştırmacılar bu batı zaferini bunun yerine Anagui’ye verir. Wei Shu onu Chounu’ya verir.[4]

On gün ve güneye kaçış (520)

Zhengguang döneminin başında Chounu, batıdaki Gaoche olan Azhiluo’lar tarafından yenildi. Dönüşünde annesi ve büyük vezirler onu öldürdü.[1] Küçük kardeşi Anagui’yi tahta çıkardılar.[1] On gün sonra Anagui’nin amcaoğlu Shifa, birkaç on bin adamla ona saldırdı ve iç savaş başladı.[1] Anagui kardeşi Yijufa ve birkaç atlıyla güneye, Wei’ye kaçtı.[1]

520’nin onuncu ayında İmparator Xiaoming onu Luoyang’da, toplanmış devlet büyüklerinin önünde kabul etti.[1] Anagui, geri dönmek için asker ve at istedi. Annesi ölmüşse öcünü alacağına söz verdi ve dört mevsimin haracıyla Wei’ye hizmet edeceğine yemin etti.[1] Shuofang Dükü ve Rouran kralı yapıldı.[1] Yönetim onu göndermekte tereddüt etti. Anagui baş vezir Yuan Cha’ya yüz jin altın verdi ve karar onun lehine döndü.[1]

Dönüş (521–522)

Kuzeyde amcaoğlu Poluomen bu arada Shifa’yı bozmuş ve kağan seçilmişti.[1] Yifu komutasındaki Gaocheler sonra Poluomen’i bozdu. Poluomen Liangzhou’da Wei’ye teslim oldu. Birkaç on bin Rouran, Anagui’yi karşılamaya çıktı.[1] 521’in onuncu ayında büyük vezirler bir düzenleme önerdi.[1] Anagui sınırın dışında, Huaishuo’nun kuzeyindeki Tuoruoxi pınarlarına yerleştirilecekti. Poluomen ise sınırın içinde, Dunhuang’ın kuzeyindeki eski Xihai idari bölgesine yerleştirilecekti.[1] Woye, Huaishuo ve Wuchuan’dan garnizon askerleri ve inşaatçılar onlarla birlikte gitti.[1] Anagui’nin ambarı yoktu. Bu yüzden Shuozhou’dan iki bin hu kendir tohumu ve kuru erzak, devlet develeriyle ona taşındı.[1] Poluomen Eftalitlere geçmeyi planladı ve yakalandı.[1] 522 kışında Anagui tohumluk darı istedi ve on bin shi aldı.[1]

Akın ve Altı Garnizon (523–527)

Kıtlık yılı olan 523’te Anagui sınırı aşıp akın etti.[1] Onu yola getirmek için gönderilen elçiyi yakaladı. İki bin kişiyi ve on binlerce hayvanı sürüp kuzeye gitti.[1] Wei generali Li Chong, onu üç bin li kovaladı ve yakalayamadı.[1]

524’te Altı Garnizon, Woye’li Poliuhan Baling önderliğinde isyan etti.[5] 525 baharında Wei yönetimi Anagui’ye armağanlar ve görevlendirmesini gönderdi ve Anagui yüz bin adamla Wuchuan’dan batıya, Woye’ye doğru yürüdü.[1] Altıncı ayda Baling’i bozdu ve komutanı Kongque’nin başını kesti.[5] İki yüz binden fazla isyancı Wei komutanlarına geçti.[6] Anagui’nin halkı toparlanmıştı. O yıl Anagui yeni bir unvan aldı: Chilian Toubing Doufa Kağan. Wei Shu bunu “kavrayan” diye açıklar.[1] 527’de imparator ona bağlılığı için teşekkür etti ve adamlarını yağmadan alıkoymasını söyledi, bölüm yönetimin onun dönmesinden çekindiğini de ekler.[1]

İki Wei yönetimi arasında (534–546)

534’te Wei ikiye bölündü ve iki yarı da onu istedi.[7] Anagui’nin yanında Chunyu Tan oturuyordu. Chunyu Tan, Anagui’nin alıkoyup yazı işleri müdürü yaptığı Çinli bir elçiydi.[7] Anagui Luoyang’a gitmiş ve Çin devletine hayran kalmıştı. Onun örneğinde makamlar oluşturdu.[7] Chunyu Tan ona Çin yönetimlerine eşit olarak yazmayı öğretti.[7]

Batı Wei ilk hamleyi yaptı. Yuwen Tai, bir Wei prensesini Anagui’nin kardeşi Tahan ile evlendirdi. İmparator Wen, Anagui’nin en büyük kızını imparatoriçe yaptı.[8] Prenses 538’in birinci ayında yedi yüz araba, on bin at ve bin deveyle başkente ulaştı.[9] İmparatoriçe 540’ta doğumda öldü ve Doğu Wei Anagui’ye batının onu öldürdüğünü söyledi.[10] Anagui doğuya geçti.[7]

Doğu onu üç evlilikle bağladı. 541’de bir Wei prensesi onun oğluna kuzeye gitti.[7] 542’de torunu Prenses Linhe, Gao Huan’ın bir oğlunun eşi olarak Jinyang’a gitti.[7] 546’da Gao Huan’ın kendisi Anagui’nin kızıyla evlendi.[7] 546’ya gelindiğinde Anagui’nin hanedanı Çin’in her iki yarısıyla evlilik bağı kurmuştu.

Sonrası

Aynı yıl Tieleler, Rouranlara karşı ayaklanmaya hazırlandı. Bumin onları toplanmadan bozdu.[3] Bumin kağanın bir kızını istedi ve Anagui ona kendi demirci kölesi dedi.[3] Altı yıl sonra, iki Çin yönetiminin de dil döktüğü kağan ölmüştü ve kağanlığı da onunla birlikte yok olmuştu.[3]

Notlar

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Wei Shu, juan 103
  2. ^ Wei Shu, juan 103; Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 98
  3. ^ a b c d Zhou Shu (Book of Zhou), juan 50
  4. ^ Yavuz 2025
  5. ^ a b Wei Shu, juan 9
  6. ^ Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 150
  7. ^ a b c d e f g h Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 98
  8. ^ Zizhi tongjian (Comprehensive Mirror in Aid of Governance), juan 158; Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 13
  9. ^ Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 13
  10. ^ Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 13; Bei Shi (History of the Northern Dynasties), juan 98

Kaynaklar

Literatür

  • Peter B. Golden, An Introduction to the History of the Turkic Peoples (1992)
  • Emre-E. Yavuz, The Gokturk Empire: 2nd Edition (2025)

İlgili maddeler

Buraya bağlantı verenler1

Yeme içme
Millet

Bu maddeyi kaynak göster

Yavuz, Emre-E. “Rise of Anagui Khan.” Turkic Atlas, revised 8 November 2026. https://turkicatlas.org/events/rise-of-anagui-khan/

Son güncelleme: 8 Kasım 2026